TertijLibri

fortitudinis: nec eſt generatiuus fortitudīs: ſꝫſoluꝫ eſt actus generatiuus virtutis heroyce.Similiter aliquis ꝓpter caſtitateꝫ ſeruandaꝫſemper abſtinet a vino ⁊ carnibus et aliquisabſcindit ſibi verēda ⁊ actus imperatiui iſtarum executionuꝫ non ſunt actus fortitudinisſed ſunt actus tēperātie heroyce. ⁊ ſic de alijsAlio modo poteſt imperare executionē actuscauſati ab alio vel a ſe ꝓpter aliquā moleſtiāſibi illatam ab alio ꝓpter actuꝫ virtutis: ſicutſuſtinere verbera ⁊ carcerē niſi dimittat actūtemperātie: ⁊ tales ſunt actꝰ fortitudinis heroyce ⁊ ad illos inclinat iuſticia ⁊ tēperantiamodo ſupra dicto. Cetera quere alibi de materia morali.Queſtio decimatertia.Tru aliquis poſſit habere actum rectum ⁊ virtuoſum reſpectu alicuiꝰ obiecti reſpectu cuius eſt error in intellectu: videtur ꝙ noquia ille actus voluntatis eliceretur cōformiter iudicio ītellectus erroneo aut difformiter.ſi primo modo. Contra. illud iudiciuꝫ iudicatoppoſituꝫ illius. Diuina volūtas vult ſicut intellectus deceptus iudicat ꝙ alicui puta a eſtſubueniendū tanꝙͣ indigenti extrema neceſſitate: cui tamē ẜm voluntateꝫ diuinā nō eſt ſicſubueniendū: quia non ſic indiget. ⁊ per cōſequens talis meretur faciendo cōtra voluntatem diuinā. ſi ſecūdo modo. igitur aliquis meretur faciendo cōtra conſcientiā. quod videt̉falſuꝫ ⁊ incōueniēs. Ad queſtionē primo ſciēdum eſt ꝙ ad hoc ꝙ actus rectus primo eliciatur a volūtate neceſſario requiritur aliqua recta ratio in intellectu. hoc patet per rationeꝫ⁊ auctoritates. per ratione: quia illa volūtasque poteſt ꝙͣtum eſt de ſe bene agere ⁊ male.quia de ſe nō eſt recta neceſſario ad hoc ꝙ recte agat indiget aliqua regula dirigēte alia aſe. hoc patet. quia ideo voluntas diuina nō indiget aliquo dirigente. quia illa eſt prima regula directiua ⁊ nō poteſt male agere. ſed volūtas noſtra eſt huiuſmodi. quia poteſt recte⁊ nō recte agere. igitur indiget aliqua ratiōedirigēte. Per auctoritatē patet per diffinitionem virtutis .ij. ethicoꝝ. ꝙ virtus eſt habituselectiuus conſiſtēs in medio determinata ratione ⁊cͣ. Et multe alie auctoritates ſunt ad hͦꝙ nō poteſt eſſe actus rectus ⁊ virtuoſus niſihabeat ratiōeꝫ rectā. hoc igit̉ ſuppoſito tanꝙͣcerto ꝙ actus rectus et virtuoſus voluntatisneceſſario cōformatur actui prudētie. Tunceſt dubiū. vtrum ad actū virtuoſum ſufficit cōformitas ad prudentiaꝫ habitualē vel aptitudinalē. vel requiritur neceſſario ꝯformitas ad

prudentiā actualē actualiter inherētē quādoelicitur actus rectus in voluntate. Reſpōdeoprimo dico ꝙ prudentia aptitudinalis nō ſufficit ad actu virtuoſum: qꝛ ſuppoſito ꝙ conformitas ad prudentiā aptitudinalē non ē aliudniſi ꝙ ip̄emet actus dicatur rectus quando elicitur ſicut recta ratio dictaret illū actū eſſe eliciendū ſi ineſſet: licet modo non inſit de factoita ꝙ prudentia aptitudinalis non eſt niſi potentia ſiue aptitudo ante actū ad habendumprudentiā. Tunc arguo ſic. Impoſſibile eſt ꝙaliquis actus voluntatis elicitus cōtra cōſcientiā ⁊ contra dictamē rationis ſiue rectū ſiue erroneū ſit virtuoſus. patet de conſcientiarecta: quia talis eliceretur contra preceptū diuinū ⁊ voluntatē diuinā volentē talem actuꝫelicere conformiter rationi recte. de cōſciētiaerronea errore inuincibili. patet: quia talis error nō eſt culpabilis pro eo ꝙ non eſt in poteſtate errantis ſic faciendo cōtra rationē erroneā quā neſcis erroneā: nec eſt ī poteſtate tuahoc ſcire ꝙ facis contra conſcientiā erroneā.De conſcientia erronea vincibili. patet: quialicet error ſit culpabilis: tamen ex quo tu ignoras te errare faciendo contra talem rationemcontēnis rationē quā neſcis erroneā. ⁊ ſic peccas ex contemptu: ſed aliquis poteſt velle aliquid qd̓ recta ratio dictet eſſe volendū ſi ineſſet ſibi. ⁊ tamen rō erronea ſiue errore inuincibili ſiue vincibili de facto dictat illud eſſe nolendū ⁊ oppoſitū eius eſſe volendū. Exemplū.aliquis indiget extrema neceſſitate: ſit ita ⁊ ꝑcōſequens recta ratio ſi ineſſet alicui potentidictaret ꝙ tali eſſet ſubueniēdū tanꝙͣ indigēti extrema neceſſitate: ſed ratio errans erroreinuincibili poteſt iudicare ꝙ talis nō eſt ſic indigens. ⁊ per cōſequēs poteſt iudicare ꝙ talitanꝙͣ ſic indigenti nō eſt ſic ſubueniendū. poteſt voluntas ex libertate ſua velle ſibi ſubuenire tanꝙͣ ſic indigenti. ⁊ ẜm veritatē ſic indiget ꝙͣtūcunqꝫ ratio erronea iudicet oppoſituꝫigitur ille actus voluntatis non eſt virtuoſusſed peccatū mortale. ⁊ ſic ſi ille actus virtuoſus eſſet ſolum propter cōformitatem ad prudentiā aptitudinalē aliqͥs ſimul ⁊ ſemel eodēactu peccaret mortaliter ⁊ mereretur. Si dicatur ꝙ conformitas ad prudentiam aptitudinalem ſufficit ad actum virtuoſum quādo nōineſt voluntati error oppoſitus illi prudentie.Cōtra iſtud nō eſt niſi fuga: quia equaliter eſtaptitudo ad prudentiā in intellectu quādo ineſt error oppoſitꝰ illi prudētie ſicut quādo nōineſt. hoc excepto ꝙ nō ita faciliter reduciturad actū illa aptitudo quādo eſt error in intellectu ſicut quādo nō ineſt talis error: quia qn̄

Circa queſtionē

Queſtio XIII

C