LibriTertij
ſint diuerſi actus cōtrariātur. igit̉ nō poſſunteſſe ſimul in appetitu ſenſitiuo. ⁊ ꝑ ꝯn̄s actusfortitudinis qui eſt virtus moralis in volūtate: nō poteſt ſimul et ſemel terminari ad talesactus. Quantū ad ſcd̓m arguit̉ ꝙ nō. qͥa iſtepaſſiōes ſunt obiecta ꝑtialia vel obiecta cōiaactus virtuoſi ⁊ volūtatis. igr̄ ſunt cauſe ꝑtiales illius actus. igr̄ ille actꝰ nō ē cauſa ꝑtialiseoꝝ: ſaltem reſpectu eorūdem. Reſpōdeo adprimū ꝙ nō ꝓpter rōem aſſignatā. quia cōtraria nō poſſunt ſimul ⁊ ſemel ineſſe eideꝫ: ſꝫ vnꝰactus pōt terminari ad audacias. Alius autēactus fortitudinis vel eiuſdē virtutis pōt terminari ad timorē ẜm circūſtantias determīatas. puta ſi recta ratio dictet ꝙ vno tēpore ſittimendū: pōt voluntas tn̄ virtuoſe velle timere. Et ſi dictet ꝙ alio tēpore eſt audendū: pōttunc velle audere. ⁊ iſte volitiones ſunt diuerſarum fortitudinū ſi ſint diuerſi actus. quoruꝫvnus inclinat virtuoſe ad timēdū ⁊ nō ad audendū. alius ad audendū ⁊ non ad timenduꝫ⁊ poſſunt eſſe eiuſdē fortitudinis ⁊ ideꝫ inclinet ad velle timere vno tēpore ⁊ velle auderealio tēpore. Ad ſcd̓m dico. ꝙ actus virtutisin volūtate eſt cauſa ꝑtialis paſſionis in appetitu ſenſitiuo. actus dico imꝑatus ꝙͣtū ꝑ eiusimperiū: pōt talis paſſio elici. ſed actus ille inappetitu ſenſitiuo: ſiue paſſio que eſt obiectuꝫvirtutis cōe: ſiue recta ratio ſiue locus ſiue tepus ſiue finis ſiue quecūqꝫ circūſtantia eſt obiectuꝫ ꝑtiale actus virtuoſi in volūtate: nō eſtcauſa efficiens illius actus. Ad aliud dico. ꝙꝙͣto aliquis eſt magis paſſionatus qn̄ oportet⁊ vbi. ⁊ ſic de alijs circūſtantijs. tūc dicit̉ magis virtuoſus ⁊ magis diſponit̉ ad virtutē. qꝛnō pōt eſſe ſic paſſionatus: niſi qn̄ plures actꝰvirtuoſi ẜm debitas circūſtantias eliciunt̉ involūtate ex quibꝰ generat̉ virtus ꝓprie dicta⁊ augmētatur. ⁊ ꝙͣto aliquis eſt magis paſſionatus qn̄ non oportet. ⁊ vbi ⁊ ſic de alijs circūſtantijs indeterminatis eſt magis vicioſusꝓpter cauſaꝫ contrariā. tamē ẜm cōem modūloquēdi ille dicit̉ paſſionatus qui habꝫ actusſiue motus vehemētes cōtra iudiciū rōnis. etſic loquēdo quādo eſt aliquis magis paſſionatus nō magis eſt virtuoſus: īmo potius vicioſus. Ad aliud dico ꝙ ꝟtutis eſt excitare paſſionē quādo oportet ⁊ vbi oportet ⁊cͣ. qꝛ virtꝰpōt eſſe cauſa ꝑtialis reſpectu paſſiōis mediāte ſuo actu elicito. vt dictū eſt prius. ſed virtutis eſt ſedare ⁊ refrenare paſſiones vicioſas ſiue ſuꝑabundātes ſiue deficiētes ⁊ eas reducere ad mediū ẜm debitas circūſtantias ⁊ talespaſſiones cōſiſtētes in medio virtus habet excitare. Exempluꝫ. ille qui nō habet paſſiones
ſimpliciter eſt inſenſibilis ⁊ vicioſus ſicut nūꝙͣ comedens dicit̉ vicioſus: ⁊ qui habet paſſiones ſuꝑabundantes dicit̉ vicioſus ſicut ſemꝑ comedēs: ſed ille qͥ comedit vbi oportet ⁊cͣ.dicit̉ virtuoſus: ⁊ ſic habet aliquo modo excitare paſſiones ⁊ aliquo modo ſedare ⁊ refrenare. Ad aliud dico ꝙ temperantia ⁊ cōtinentia nō differunt niſi ẜm magis ⁊ minus: qꝛ ſūteiuſdē ſpeciei ⁊ temperatus habet virtute perfectā ⁊ continēs imꝑfectā ⁊ tam tēperatus ꝙͣcōtinens habet prauas cōcupiſcentias in parte ſenſitiua ⁊ neuter eas ſequit̉: ſed differētiaeſt in hoc: qꝛ tēperatus nō habet concupiſcentias ſuperabundantes ⁊ vehementes nec quaſi inuincibiles: ſed remiſſas. continens autemhabet concupiſcentias prauas excellentes ⁊quaſi inuincibiles ⁊ nō ſequitur eas ſicut nectemperatus. Alia differentia: quia tēperatushabet cōcupiſcentias remiſſas ⁊ tepidas ī appetitu ſenſitiuo: ideo poteſt elicere actū virtuoſum ẜm habitū virtutis actū inquā intenſuꝫ⁊ cū magna delectatione in voluntate q̄ excellit delectatōem cōſequētem ꝯcupiſcētiam inappetitu ſenſitiuo: ita ꝙ nō tm̄ vincet cōcupiſcentiam: ſed elicit actuꝫ virtuoſum intenſumcū vehemēti delectatōe: ſed continens habetconcupiſcētias ſuperabundantes vnde reſpectu virtutis imperfecte ſequit̉ iudiciū rōnis ⁊nō cōcupiſcētias: īmo reſpuit ita propter easnō eſt culpabilis: quia reſiſtit. ⁊ propter taleꝫreſiſtētiam poteſt mereri quatenus vult ſoluꝫſequi iudiciū rationis dictantis tales cōcupiſcētias reſpuendas licet nō ſequit̉ iudiciū rationis dictantis actū oppoſitū virtuoſum eliciendū: ſed vel nō poteſt elicere actū virtuoſūoppoſitum actui perfecte virtuoſo propter vehemētiaꝫ paſſionū in parte ſenſitiua quas nōpoteſt oīo ſedare vel ſi poteſt ille actus elicietur cū modica vel nulla delectatōe: īmo quaſicū triſticia. ⁊ erit actus remiſſus valde: ⁊ in hͦdiffert continens a tēperato. Exemplū huiuspaulus em̄ dicit datus eſt mihi ſtimulus carnis mee: ⁊ tamē certū eſt ꝙ ī hoc nō demeruitſed multū meruit qd̓ patet per eū ibidem. naꝫdicit ꝙ virtus in infirmitate perficitur. vndeforte ip̄e habuit cōtinentiā nō temperantiamAd aliud de vnitate prudentie dico proportionabiliter de vnitate prudentie ſicut de vnitate habitus: vt in prologo dctm̄ eſt ꝙ eſt aliaprudētia habitualis ⁊ actualis principij ⁊ cōcluſionis ⁊ quot ſunt complexa diſtincta circaq̄ poteſt eſſe prudētia tot ſunt habitus diſtincti ⁊ actus. ſimilit̓ vnus poteſt eſſe habitꝰ prudētie mediāte quo intelligitur principiū ⁊ cōcluſio ſicut ibi dc̄m eſt de ſapiētia ⁊ eēdē rōes
Circa ſcd̓m
ꝘAd primum
Ad tertiū ſcd̓i
oAd quartū ſcd̓i
RAd ſcd̓m
ꝓexidlii
Ad quintū ſc̓i