Druckschrift 
Super IV libros Sententiarum
Einzelbild herunterladen
 

LibriTertij

ſint diuerſi actus cōtrariātur. igit̉ poſſunteſſe ſimul in appetitu ſenſitiuo. ꝯn̄s actusfortitudinis qui eſt virtus moralis in volūtate: poteſt ſimul et ſemel terminari ad talesactus. Quantū ad ſcd̓m arguit̉. qͥa iſtepaſſiōes ſunt obiecta ꝑtialia vel obiecta cōiaactus virtuoſi volūtatis. igr̄ ſunt cauſe ꝑtiales illius actus. igr̄ ille actꝰ ē cauſa ꝑtialiseoꝝ: ſaltem reſpectu eorūdem. Reſpōdeo adprimū ꝓpter rōem aſſignatā. quia cōtraria poſſunt ſimul ſemel ineſſe eideꝫ: ſꝫ vnꝰactus pōt terminari ad audacias. Alius autēactus fortitudinis vel eiuſdē virtutis pōt terminari ad timorē ẜm circūſtantias determīatas. puta ſi recta ratio dictet vno tēpore ſittimendū: pōt voluntas tn̄ virtuoſe velle timere. Et ſi dictet alio tēpore eſt audendū: pōttunc velle audere. iſte volitiones ſunt diuerſarum fortitudinū ſi ſint diuerſi actus. quoruꝫvnus inclinat virtuoſe ad timēdū ad audendū. alius ad audendū non ad timenduꝫ poſſunt eſſe eiuſdē fortitudinis ideꝫ inclinet ad velle timere vno tēpore velle auderealio tēpore. Ad ſcd̓m dico. actus virtutisin volūtate eſt cauſa ꝑtialis paſſionis in appetitu ſenſitiuo. actus dico imꝑatus ꝙͣtū eiusimperiū: pōt talis paſſio elici. ſed actus ille inappetitu ſenſitiuo: ſiue paſſio que eſt obiectuꝫvirtutis cōe: ſiue recta ratio ſiue locus ſiue tepus ſiue finis ſiue quecūqꝫ circūſtantia eſt obiectuꝫ ꝑtiale actus virtuoſi in volūtate: eſtcauſa efficiens illius actus. Ad aliud dico.ꝙͣto aliquis eſt magis paſſionatus qn̄ oportet vbi. ſic de alijs circūſtantijs. tūc dicit̉ magis virtuoſus magis diſponit̉ ad virtutē. qꝛ pōt eſſe ſic paſſionatus: niſi qn̄ plures actꝰvirtuoſi ẜm debitas circūſtantias eliciunt̉ involūtate ex quibꝰ generat̉ virtus ꝓprie dicta augmētatur. ꝙͣto aliquis eſt magis paſſionatus qn̄ non oportet. vbi ſic de alijs circūſtantijs indeterminatis eſt magis vicioſusꝓpter cauſaꝫ contrariā. tamē ẜm cōem modūloquēdi ille dicit̉ paſſionatus qui habꝫ actusſiue motus vehemētes cōtra iudiciū rōnis. etſic loquēdo quādo eſt aliquis magis paſſionatus magis eſt virtuoſus: īmo potius vicioſus. Ad aliud dico ꝟtutis eſt excitare paſſionē quādo oportet vbi oportet ⁊cͣ. qꝛ virtꝰpōt eſſe cauſa ꝑtialis reſpectu paſſiōis mediāte ſuo actu elicito. vt dictū eſt prius. ſed virtutis eſt ſedare refrenare paſſiones vicioſas ſiue ſuꝑabundātes ſiue deficiētes eas reducere ad mediū ẜm debitas circūſtantias talespaſſiones cōſiſtētes in medio virtus habet excitare. Exempluꝫ. ille qui habet paſſiones

ſimpliciter eſt inſenſibilis vicioſus ſicutꝙͣ comedens dicit̉ vicioſus: qui habet paſſiones ſuꝑabundantes dicit̉ vicioſus ſicut ſem comedēs: ſed ille comedit vbi oportet ⁊cͣ.dicit̉ virtuoſus: ſic habet aliquo modo excitare paſſiones aliquo modo ſedare refrenare. Ad aliud dico temperantia cōtinentia differunt niſi ẜm magis minus: qꝛ ſūteiuſdē ſpeciei temperatus habet virtute perfectā continēs imꝑfectā tam tēperatus ꝙͣcōtinens habet prauas cōcupiſcentias in parte ſenſitiua neuter eas ſequit̉: ſed differētiaeſt in hoc: qꝛ tēperatus habet concupiſcentias ſuperabundantes vehementes nec quaſi inuincibiles: ſed remiſſas. continens autemhabet concupiſcentias prauas excellentesquaſi inuincibiles ſequitur eas ſicut nectemperatus. Alia differentia: quia tēperatushabet cōcupiſcentias remiſſas tepidas ī appetitu ſenſitiuo: ideo poteſt elicere actū virtuoſum ẜm habitū virtutis actū inquā intenſuꝫ magna delectatione in voluntate excellit delectatōem cōſequētem ꝯcupiſcētiam inappetitu ſenſitiuo: ita tm̄ vincet cōcupiſcentiam: ſed elicit actuꝫ virtuoſum intenſum vehemēti delectatōe: ſed continens habetconcupiſcētias ſuperabundantes vnde reſpectu virtutis imperfecte ſequit̉ iudiciū rōnis cōcupiſcētias: īmo reſpuit ita propter eas eſt culpabilis: quia reſiſtit. propter taleꝫreſiſtētiam poteſt mereri quatenus vult ſoluꝫſequi iudiciū rationis dictantis tales cōcupiſcētias reſpuendas licet ſequit̉ iudiciū rationis dictantis actū oppoſitū virtuoſum eliciendū: ſed vel poteſt elicere actū virtuoſūoppoſitum actui perfecte virtuoſo propter vehemētiaꝫ paſſionū in parte ſenſitiua quaspoteſt oīo ſedare vel ſi poteſt ille actus elicietur modica vel nulla delectatōe: īmo quaſi triſticia. erit actus remiſſus valde: indiffert continens a tēperato. Exemplū huiuspaulus em̄ dicit datus eſt mihi ſtimulus carnis mee: tamē certū eſt ī hoc demeruitſed multū meruit qd̓ patet per ibidem. naꝫdicit virtus in infirmitate perficitur. vndeforte ip̄e habuit cōtinentiā temperantiamAd aliud de vnitate prudentie dico proportionabiliter de vnitate prudentie ſicut de vnitate habitus: vt in prologo dctm̄ eſt eſt aliaprudētia habitualis actualis principijcluſionis quot ſunt complexa diſtincta circa poteſt eſſe prudētia tot ſunt habitus diſtincti actus. ſimilit̓ vnus poteſt eſſe habitꝰ prudētie mediāte quo intelligitur principiūcluſio ſicut ibi dc̄m eſt de ſapiētia eēdē rōes

Circa ſcd̓m

Ad primum

Ad tertiū ſcd̓i

oAd quartū ſcd̓i

RAd ſcd̓m

ꝓexidlii

Ad quintū ſc̓i