Druckschrift 
Super IV libros Sententiarum
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXl

ita nec in alio. Et ex hoc apparet actus appetitus ſenſitiui cauſatur mediante cognitione ſenſitiua abſtractiua intuitiua: licet forte ſic ſit in appetitu intellectiuo. Et hoc dico quādo appetitus actus ſenſitiui preſupponit apprehenſionē. ſi aūt neceſſario preſuꝑponat cognitōem: tūc cauſat̉ totaliter a potētia appetitiua aliquibus qualitatibꝰ corporalibus. Exempluꝫ. ſi em̄ puer natus maneatſine viſu cuiuſcunqꝫ ſenſus exterioris iſte vt videt̉ eſuriet ſitiet. per cōſequens appetit ci potū: tamē iſte appetitus non preſupponit aliā cognitōem: quia non in ſenſu exterioriper caſum nec in fantaſia: quia fantaſia habet aliquē actū niſi circa prius ſenſatū. ſed aliter eſt de actibus voluntatis generatiuis virtutū: quia licet actus aliqui habent actus appetitus ſenſitiui obiectis cōibus. tamen ſicut prius dictū eſt aliqui habent actuꝫ potentie executiue obiecto. Exemplū. poſſum em̄non tantum velle ẜm circunſtantias debitascomedendi: ſed poſſum velle ẜꝫ circūſtantiasdebitas habere appetitū comedendi. In prima volitione eſt actus potentie executiue obiectū cōe in ſcd̓a actus appetitus ſenſitiui. etex hoc patet iſte paſſiones ſunt actus eliciti a volūtate nec ab habitu exiſtente in volūtate: ſed tamē in parte ſenſitiua. vnde habitꝰin volūtate reſpicit ip̄as paſſiones in ꝑte ſenſitiua tanꝙͣ obiecta cōia tanꝙͣ actus imperatos cauſatos ab ip̄is habitibus medianteactu volūtatis elicito imperato: vel forte ip̄eactus voluntatis eſt mediata reſpectu illa paſſionū: qꝛ eſt cauſa cauſe. eſt em̄ cauſa immediata partialis apprehenſionis precedentis talem actū vocatur paſſio. aliquādo au habitus volūtatis reſpiciunt tanꝙͣ obiectaoperationes potentiarū executiuarū quarumiſte paſſiones ſunt pͥncipia efficientia partialia. Per hoc ad ratōem dico ẜm intentiōemph̓i paſſiones ſe habent indifferēter ad lau vel vituperiū: nec determināt ſibi laudē vl̓vituperiū. cuius ratio eſt: qꝛ ẜm ph̓m ad actuꝫvirtutis laudabilē requirūtur multe circūſtātie: ſcꝫ in tali actu ſit cōuenientia loci ꝙͣtēporis: fiat quādo oportet: vt oportet:vbi oportet. ſic de alijs circūſtantijs: quaruꝫnullā ſibi paſſiones: vt paſſiones ſunt preciſedetermināt: ſed qn̄ cōformant̉ rationi recte vl̓erronee vel volitioni bone vel male qͥbus primo cōueniūt iſte circūſtātie ſicut obiecta partialia. ideo paſſiones vt paſſiones nec ſuntlaudabiles nec vituperabiles: ſed quādo eliciuntur debitis circūſtantijs puta conformiter rationi recte volitioni bone: tūc aliquis

ꝓpter tales paſſiones laudat̉. qn̄ aūt eliciunt̉ circūſtātijs indebitis. puta qn̄ cōformāturvolitioni bone male moralit̓ rōi erronee velꝯtra iudiciū recte rōnis ⁊cͣ. tūc aliqͥ ꝓpt̓ talespaſſiones ſunt vituperādi: quidē lausvituperiū cōueniūt eis ītrinſece: ſꝫ tm̄ denoīatione extrīſeca. ſicut denoīantur bone vel male conformitatē ad volitionē bonā vel malāExēpluꝫ. nullus laudat̉ vel vituꝑat̉. qꝛ tīet velqꝛ iraſcit̉: tn̄ timens aggredi terribilia qn̄ op⁊cͣ. vituperat̉ ꝓpter nolitioneꝫ vicioſamdebito modo circūſtantionat̉ timēs. tūclaudat̉ eodē modo eſt de iraſci. Ad aliud di­ 7co. virtus moralis ī volūtate: que eſt ꝓprievirtus non inclinat ad actus cōtrarios tanꝙͣprincipiū effectiuū elicitiuū. inclinat tn̄ adactū qui reſpicit ꝯtraria: ſicut obiecta ꝑtialia cōia. ideo actus voluntatis virtuoſus pōttermīari ad timores et audacias ſunt actusꝑtis ſenſitiue eliciti a virtute in voluntate. ſicut intellectus pōt per vnū actuꝫ formaliter dictare: eſt timēduꝫ pro loco tēpore alijs circunſtātijs: eſt audendū aliopore: ẜm determīatas circūſtantias. ita pōtvolūtas vnū actū velle timere audere cuꝫdebitis circūſtantijs. ita actus intellectꝰꝙͣ voluntatis terminātur ad timores audacias tanꝙͣ ad obiecta cōia iſtoꝝ actuū. Undeiſti actus ſunt eliciti iſto modo immediate abhabitu voluntatis: ſed ſunt imperati mediātibus actibus elicitis a talibus habitibus. ſicpōt idē habitus eſſe cauſa effectiua cōtrarioꝝ inclinare ad actus ꝯtrarios mediātibꝰ alijsſed īmediate. Quantū tn̄ ad modū loquēdi ph̓i. dico intelligit fortitudo inclinatad aliquē actuꝫ volūtatis qui terminat̉ adtimores audacias. ſed inclinat ad actuꝫ quiterminat vel imperat actuꝫ appetitꝰ ſenſitiuia quo iſte paſſiones negātur. et ideo inclinat̉ad negationē vtriuſqꝫ actus taꝫ timoris ꝙͣ audacie. quia iſte paſſiones ſunt extreme cōnotant viciū in actu: ſed inclinat ad actū partisſenſitiue modo p̄dicto. qui actus debet dici timor nec audacia: ſed debet habere denominationē mediā: ſicut actꝰ debet eſſe medius repugnare extremis: ſicut mediū extremis.Si queras ꝙͣtum ad viaꝫ precedentē. vtrumvnus actꝰ intellectus et volūtatis pōt terminari ad timores audacias in parte ſenſitiuatanꝙͣ ad diſtinctos actus obiecta. Et vtruꝫille actus virtuoſus in voluntate ſit cauſa efficiens reſpectu illoꝝ actuuꝫ in parte ſenſitiua.Quantū ad primū arguitur. qͥa impoſſi ebile eſt ꝯtraria ſint ſimul naturaliter: ſed timor et audacia naturaliter reſpectu eiuſdeꝫ ſi

O ij

Id rationem

Quo querit

Circa primum

Ad ſcd̓m ſcd̓i

P