LibriTertij
acquiritur ꝑ multa experimenta. Itē qd̓ dicit̉de appetitiuis nō videtur verū: qꝛ illa diſpoſitio corporalis nō eſt habitus aliquo mō: ſꝫ eſtqualitas q̄dam corporalis vel multe qualitates precedentes oēm actū: ſicut qualitates ꝓportionate faciunt ſanitatē. ſil̓r ſi talis qualitas eſſet virtus: tunc in quolibet eſſet virtus.Ideo dico ꝙ aliqͥd eſt naturale: qꝛ ex naturalibus cauſat̉ ante oēm actū ſcd̓m. ⁊ ſic eſt aliqͥdnaturale in hoīe inclinatiuū ad actū virtutisvel vitij. Scd̓o dico ꝙ illud non eſt habitus: ſꝫqualitas pure naturalis vel pure qualitates.primū declarat̉: qꝛ nō eſt magis incōueniēs aliqͥd tale eſſe a natura ante oēm actū ꝙͣ aliqd̓tale fiat vl̓ augeat̉ ꝑ artē ſine oī naturali actuſed ꝑ medicina pōt talis qͣlitas augeri vel minui. ⁊ pōt aliquis ꝑ naturā ⁊ ꝑ medicinā inclinari ad actū temperantie. aliqͥs aut ad actumintēperantie ꝓpter diuerſam cōplexionē naturalē. ptꝫ de accenſu ſanguinis circa cor qͥ exalijs cauſis artificialibus cauſat̉ et minuitur.Scd̓m ꝓbat̉ ꝙ nō ſit qualitas illa habitꝰ: qͥahabitus ꝓprie nō dicit̉ niſi qꝛ vel inclinat adactus alicuius potentie: vel qꝛ eſt inclinatiuūcauſatū ex actibꝰ ⁊ remanēs in abſentia actuūꝓpter primū nō pōt poni habitus: qꝛ actus p̄teſſe inclinatiuꝰ in actū eiuſdē potentie vel alterius: qꝛ actus intelligendi in ītellectu inclinat ad actū voluntatis: qꝛ actus intelligendieſt vere cāefficiens reſpectu volitionis ⁊ nonobiectū extra. qd̓ ptꝫ: qꝛ illud quo poſito ⁊cͣ. ꝑprincipiū freq̄nter acceptū. igit̉ ⁊c̄. ꝓpter talem nō opꝫ ponere predicta qualitatē habitū:qꝛ talis pōt cōpetere actui. Nec ꝓpter ſcd̓m:qꝛ nō inclinat ad actus tanꝙͣ aliqͥd genituꝫ exactibus ⁊ manens in abſentia actuū: qꝛ illa qͣlitas precedit om̄s actꝰ. Itē habitus vitioſusin nullo eſt a natura: ⁊ tn̄ aliquis naturalit̓ diſponitur ad vitia. igit̉ nec virtuoſus. Un̄ ſicutaliquis inclinat̉ ad fortitudinē: ita ad ſcīam ⁊timiditatē furtū luxuriā: ꝓpter diſpoſitioneꝫcorporalē. Itē tales qualitates diuerſificāturex etatibus: qꝛ ẜm ph̓m ſi ſenex acciperet oculū iuuenis videret ſicut ip̄e. eodē mō ſi ip̄e cōciperet inclinatōnes iuuenis inclinaret̉ ad actus virtuoſos vel vitioſos: ſicut ip̄e. ⁊ ecōuerſo: ⁊ tn̄ hoc nō eſt ꝓpter aliquē habitū generatu ex actibus. igit̉ in hoīe eſt ponere aliquā qͣlitatē q̄ precedit oēm actū q̄ eſt inclinatiua adactu vitioſum ⁊ virtuoſuꝫ. ⁊ illa pōt eſſe calorin aliqͥbus ⁊ in aliqͥbus frigus: ⁊ illa pōt augeri ⁊ minui. igit̉ ⁊c̄. ſicut ptꝫ. Quantū ad ſcd̓ꝫ63articulū dico ꝙ actus eſt cā efficiens reſpectuhabitus. qd̓ ꝓbat̉: qꝛ illud ad cuius eſſe ponit̉aliud: debet eſſe cā eius niſi euidenter appare
at ꝙ ſit ab eo negāda cauſalitas: ſꝫ poſito actufrequēter elicito ponit̉ habitus ⁊ nō pōt poninaturaliter ſine actu ⁊ nō apparet cā quare actiuitas debet negari ab actu. ergo eſt cā effectiua actus. Aſſumptū ptꝫ: qꝛ ſi actiuitas eſſetneganda ab actu: vel hoc eſſet: qꝛ nō eſt qualitas abſoluta: ſꝫ reſpectus qͥdē qͥ nō pōt eſſe pͥncipiū nec terminꝰ alicuius operatōnis: vel ꝗͥahabitus pōt totaliter cauſari a potētia: vel qͥaactus cauſat̉ ab habitu ⁊ nō ecōuerſo ꝓpt̓ certitudinē: ſꝫ primū nō impedit: qꝛ illud ꝓbatuꝫeſt prius. nec ſcd̓m: qꝛ ſi potentia eſt tota cauſa habitus. igit̉ pōt cauſare habitū ſine omniactu. qd̓ falſum eſt: qꝛ actus ſalteꝫ primus pōtcauſare ſine oī habitu. ⁊ nō ecōuerſo. Nec tertiū impedit: qꝛ in cauſis particularibus p̄t bene eſſe circulatio. ⁊ ꝑ ꝯn̄s actus pōt eſſe cā habitus: ⁊ ille habitus pōt eſſe cā alterius actus⁊ ſic deinceps. Quantū ad tertiū eſt difficultas magis ex quibus actibus generet̉ habitꝰin parte ſenſitiua: qꝛ in appetitu ſenſitiuo nonvidet̉ eſſe niſi paſſio: ſꝫ paſſio nō videtur generari ꝑ habitū cū debeat refrenari ꝑ habitū. iōhic dicit̉ ꝙ ille eſt ordo in generando illū habitu. Primo em̄ eſt ibi potentia naturalis ſicutfundamentū. ſcd̓o eſt ibi habilitas naturalisq̄ dicitur mos: ⁊ de illa dicit̉. vi. ethicoꝝ ꝙ quedā ſunt virtutes naturales ⁊ q̄dam ſuꝑnaturales. Tertio eſt ibi paſſio vel paſſibilis qualitas qͣ cōuertit̉ in bonū ⁊ auertit̉ a malo. Quarto eſt actus elicitus ⁊ frequētatus circa p̄dcāmateriā. Quinto ſequitur generatio habitus.Sexto cōſequunt̉ actus illiciti ab habitu ꝑfecte virtuoſo. Contra iſta. ⁊ primo cōtra pͥmūꝙ dicit ꝙ ſunt tales habilitates in potētia appetitiua. videt̉ falſum: qꝛ fruſtra fit ꝑ plura ⁊c̄.ſꝫ ꝑ ſolā variatōem corporalē in cōplexiōe cauſant̉ diuerſe habilitates ī corpore nō in potentia: ſicut aliquis ex diſpoſitōe corporali eſt magis habilis ad actū tēperātie ꝙͣ fortitudinis ⁊ecōtra. Un̄ iſte habilitates variāt̉ ẜm etates:qꝛ alia eſt habilitas ī iuuene: alia in ſene. ⁊ aliqn̄ in eodē hoīe eſt aliqn̄ maior ⁊ aliqn̄ minor.quo ptꝫ ꝙ tales habilitates ſunt ponēde ī corpore. ⁊ ꝑ ꝯn̄s fruſtra ponit̉ in potentia. Aliuddcm̄ ſuū eſt falſum ⁊ cōtra ph̓m ſcd̓o ethicoꝝ.ſcꝫ ꝙ paſſio precedit actū. nā ph̓s dicit ꝙ ī aīaſunt tm̄ tria: ſcꝫ paſſiones potentie ⁊ habitusſꝫ cōſtat ꝙ in aīa eſt actus. igit̉ ꝑ paſſionē ītelligit actu. Si dicas ꝙ ſub potentia cōprehendit ſpēm ſenſibilē ⁊ ſub paſſione actū. Contrahoc dato ph̓s non haberet intentum: qꝛ ꝓbatꝙ virtus eſt habitus. ꝑ hoc ꝙ nō eſt potentianec paſſio: ſꝫ ſi paſſio diſtinguit̉ ab actu ī nullo cōcludit: qꝛ pōt dici ꝙ virtus eſt aliud a pō-
Scd̓s articulus
Contra dicra
Tertiſ ariculu