xAueſtio
plus incōueniēs de actu intellectus ꝙͣ appetitus ſenſitiui vel volūtatis. puta ſi intellectꝰdictet ꝙ tēpore tali eſt ſtudendū: ⁊ volūtas īperet intellectui ꝙ ſtudeat ꝓpter honorē dei⁊ alias circūſtātias: dicit̉ tūc actꝰ ſtudēdi bonus denoīatione extrinſeca. ⁊ ſic reſpōdeo adaliud. Ad aliud dico. ꝙ ex hoc ꝙ p̄ciſe eſt conformis roni recte nō eſt virtuoſus. qͥa ſi deꝰ faceret in volūtate mea actū cōforme rōni rectevolūtate vel agēte nō eſſꝫ ille actꝰ meritoriusnec virtuoſus. ⁊ iō requirit̉ ad bonitatē actusꝙ ſit in ptāte volūtatis habētis talē actu. Similit̓ nō plus eſt ille actus virtuoſus ꝓpter rectā rōem ꝓpt̓ fineꝫ vel aliā circūſtantiā. qꝛ ſic̄rō recta eſt obiectu ꝑtiale actꝰ virtuoſi vel vicioſi. ita finis ⁊ tēpus aliqn̄. ⁊ tn̄ nullus ponitꝙ bonitas pͥma actus eſt a fine vel a tꝑe. ſꝫ ſolu actus voluntatis: qui pͥmo imp̄dicamentalis eſt pͥmo bonꝰ vel malus moralit̓: et poſt volūtas denoīatur bona vel mala mediāte actu⁊ aliqn̄ etiā actus denoīatur denoīatiōe extrici ſeca. Ad argumentuꝫ principale dico. ꝙ ſiueactꝰ virtuoſus ſit paſſio ſiue diſtinctꝰ a paſſiōenō eſt in ꝑte ſenſitiua ꝓprie: ſꝫ denoīatiōe qͣdātm̄ extrinſeca. ſicut pꝫ ex dictis. Ad aliud dico ꝙ omīs potētia circūſtātionata oꝑatōe alicuiꝰ alteriꝰ potētie q̄ bene pōt agere ⁊ male īdiget habitu virtuoſo dirigēte: ſꝫ appetitꝰ ſenſitiuus nō eſt hmoi circūſcripta oꝑatiōe volūtatis. Ad aliud dico. ꝙ viciū ꝓprie nō eſt niſi in volūtate. ſꝫ ẜm Auguſtinū pctm̄ adeo eſtvolūtariū ꝙ ſi nō ſit volūtariū nō ſit pctm̄ ⁊cͣ.Queſtio vndecima.Truꝫ omnis ha16bitus virtuoſus generet̉ ex actibusꝓbatur ꝙ nō. qꝛ ꝟginitas ⁊ māſuetudo ſunt habitꝰ virtuoſi: ⁊ tn̄ non cauſant̉ exactibus ⁊cͣ. Itē qn̄ actus eſt generatiuus habitus ex alio actu generat̉ alius habitus. igit̉tāta eſt diſtinctio int̓ habitꝰ ꝙͣta eſt int̓ actus⁊ tot eſſent ꝟtutes morales diſtincte ſpē quotſunt actus diſtincti ſpē. et ſic nō eſſent tm̄ qͣttuor. Itē ſi ſic. tunc pōt generari vna virtusalia nō generata. qd̓ falſum eſt. qꝛ nō habeturvna virtus niſi habeātur oēs. Itē in ꝑte ſenſitiua non eſt aliqͥs actꝰ niſi tm̄ paſſio: ſꝫ paſſionō eſt generatiua habitus. qꝛ ad hoc ſequit̉ ꝙꝙto aliquis eſt magis paſſionatus: tāto eſſetvirtuoſior. illud eſt falſuꝫ. qꝛ ꝙͣto aliqͥs eſt magis paſſionatꝰ tāto eſt magis vicioſus vel adminus tāto eſt minꝰ ad virtutē diſpoſitꝰ. Adoppoſitū. ij. ethi. ca ij. nō ſolū generatiōes: augmetationes: ⁊ corruptiōes ab eiſdē ex eiſdeꝫfiunt: ſꝫ oꝑatiōes in eiſdē erūt. Un̄ vult dicere
ꝙ hītus generāt̉ corrūpūt̉ ⁊ augmētāt̉ ex actibꝰ ad quos ſunt nati inclinare. Circa iſtā q̄ſti ꝯonē ſunt quattuor facienda. Primo videndūvtrū virtutes nobis īſint a natura. Scd̓o vtrūgenerant̉ effectiue ex actibus noſtris. Tertioex quibus actibus virtutes generant̉. Quarto an diſtincti actus ſpecie ſint diſtinctoꝝ habituū ſpecie generatiui. Quantū ad primuꝫeſt vna opinio q̄ ponit ꝙ virtutes iſunt nobisa natura: ſꝫ aliqͥd ineſſe a naturā ẜm eā pōt intelligi dupliciter vel ẜm totū vel ẜm partē̓: qͥapartim eſt a natura ⁊ partim ab exteriori principio. Et ſil̓r aliqͥd dicit̉ ſiue pōt ineſſe hoī dupliciter. vno modo ẜm rōnem ſpeciei. alio mōẜm rōnem indiuidui. Dicit igit̉ ꝙ in potētijsapprehenſiuis pōt eſſe habitus naturalis ẜminchoatōem ⁊ ẜm rōnem ſpeciei ⁊ ẜm rōnemindiuidui. nā intellectus qͥ eſt habitus principioꝝ ineſt ſic ẜm naturā quo ad inchoatōnemqꝛ poſito hoc principio oē totū ⁊cͣ. ſtatim intellectus aſſentit. igitur eſt natura ẜm inchoatōnē: ſed qꝛ termini nō cognoſcuntur niſi ꝑ ſpecies abſtractas a fantaſmatibus. iō ex conſeq̄nti eſt cognitio principioꝝ partim ab obiectotanꝙͣ a principio extrinſeco. In potētijs veroappetitiuis nō eſt habitus a natura ẜꝫ inchoationē ex parte aīe: ſed tantum ex parte corporis. qꝛ aliqui ẜm diuerſas cōplexiones ſunt diuerſimode diſpoſiti. Sed iſta opinio eſt contra ph̓m ſcd̓o ethicoꝝ. vbi probat ꝙ virtus nōeſt a natura: qꝛ qn̄ aliqͥs eſt aſſuetus ad ꝯͣriū illius ad qd̓ natura inclinat. tūc illud non ineſtſibi a natura ſꝫ in multis acquirētibus virtutē eſt ſic. igit̉ ⁊cͣ. Si dicas ꝙ ph̓s nō intelligitꝙ virtus eſt a natura ẜm ſuū eſſe cōpletuꝫ: ſedẜm eſſe incōpletū: qꝛ ẜm inchoatōem vt predictu eſt. Contra. ph̓s ꝓbat ꝙ ex eiſdē generantur virtutes ⁊ augmentātur. ſi igitur ſint a natura ẜm eſſe incōpletū. igitur per cōſimiles actus poſſunt augmētari ⁊ eſſe a natura ẜm eēcompletū vel ſi non. tunc nō augmentātur exeiſdem ex quibus generantur. Item de habitibus apprehenſiuis falſum eſt quod dicitur ẜꝫph̓m tertio de aīa intellectus eſt ſicut tabulanuda in qua ⁊cͣ. ſed ſi eſſet habitus principiorū ẜm inchoationem non eſſet ſic: quia a natura ſua haberet habitū: licet ẜm eſſe imꝑfectū.Itē ratio ſua eſt ad oppoſitū de habitu principioꝝ: quia deſtructo omī habitu apprehenſisterminis iſtis totū ⁊ pars ſtatim ſine om̄i habitu intellectus aſſentit. igit̉ nō precedit aliquis habitus inclinans intellectū ad aſſentiendum. Item in ſcd̓o poſteriorum in fine probat ph̓s ꝙ habitus principioruꝫ acquiritur exactibus ſicut hitus ſciētie: qꝛ hītus pͥncipiorū
riſ
ypͥncipale
rri
lidim
xſi
ilrmōtꝫ
princi
Cōtra opinioneꝫ
BPrimi arti. opīo
Quattuor arti