Druckschrift 
Super IV libros Sententiarum
Einzelbild herunterladen
 

xAueſtio

plus incōueniēs de actu intellectus ꝙͣ appetitus ſenſitiui vel volūtatis. puta ſi intellectꝰdictet tēpore tali eſt ſtudendū: volūtas īperet intellectui ſtudeat ꝓpter honorē dei alias circūſtātias: dicit̉ tūc actꝰ ſtudēdi bonus denoīatione extrinſeca. ſic reſpōdeo adaliud. Ad aliud dico. ex hoc p̄ciſe eſt conformis roni recte eſt virtuoſus. qͥa ſi deꝰ faceret in volūtate mea actū cōforme rōni rectevolūtate vel agēte eſſꝫ ille actꝰ meritoriusnec virtuoſus. requirit̉ ad bonitatē actus ſit in ptāte volūtatis habētis talē actu. Similit̓ plus eſt ille actus virtuoſus ꝓpter rectā rōem ꝓpt̓ fineꝫ vel aliā circūſtantiā. qꝛ ſic̄ recta eſt obiectu ꝑtiale actꝰ virtuoſi vel vicioſi. ita finis tēpus aliqn̄. tn̄ nullus ponit bonitas pͥma actus eſt a fine vel a tꝑe. ſꝫ ſolu actus voluntatis: qui pͥmo imp̄dicamentalis eſt pͥmo bonꝰ vel malus moralit̓: et poſt volūtas denoīatur bona vel mala mediāte actu aliqn̄ etiā actus denoīatur denoīatiōe extrici ſeca. Ad argumentuꝫ principale dico. ſiueactꝰ virtuoſus ſit paſſio ſiue diſtinctꝰ a paſſiōe eſt in ꝑte ſenſitiua ꝓprie: ſꝫ denoīatiōe qͣdātm̄ extrinſeca. ſicut pꝫ ex dictis. Ad aliud dico omīs potētia circūſtātionata oꝑatōe alicuiꝰ alteriꝰ potētie bene pōt agere male īdiget habitu virtuoſo dirigēte: ſꝫ appetitꝰ ſenſitiuus eſt hmoi circūſcripta oꝑatiōe volūtatis. Ad aliud dico. viciū ꝓprie eſt niſi in volūtate. ſꝫ ẜm Auguſtinū pctm̄ adeo eſtvolūtariū ſi ſit volūtariū ſit pctm̄ ⁊cͣ.Queſtio vndecima.Truꝫ omnis ha16bitus virtuoſus generet̉ ex actibusꝓbatur. qꝛ ꝟginitas māſuetudo ſunt habitꝰ virtuoſi: tn̄ non cauſant̉ exactibus ⁊cͣ. Itē qn̄ actus eſt generatiuus habitus ex alio actu generat̉ alius habitus. igit̉tāta eſt diſtinctio int̓ habitꝰ ꝙͣta eſt int̓ actus tot eſſent ꝟtutes morales diſtincte ſpē quotſunt actus diſtincti ſpē. et ſic eſſent tm̄ qͣttuor. Itē ſi ſic. tunc pōt generari vna virtusalia generata. qd̓ falſum eſt. qꝛ habeturvna virtus niſi habeātur oēs. Itē in ꝑte ſenſitiua non eſt aliqͥs actꝰ niſi tm̄ paſſio: ſꝫ paſſio eſt generatiua habitus. qꝛ ad hoc ſequit̉ꝙto aliquis eſt magis paſſionatus: tāto eſſetvirtuoſior. illud eſt falſuꝫ. qꝛ ꝙͣto aliqͥs eſt magis paſſionatꝰ tāto eſt magis vicioſus vel adminus tāto eſt minꝰ ad virtutē diſpoſitꝰ. Adoppoſitū. ij. ethi. ca ij. ſolū generatiōes: augmetationes: corruptiōes ab eiſdē ex eiſdeꝫfiunt: ſꝫ oꝑatiōes in eiſdē erūt. Un̄ vult dicere

hītus generāt̉ corrūpūt̉ augmētāt̉ ex actibꝰ ad quos ſunt nati inclinare. Circa iſtā q̄ſtionē ſunt quattuor facienda. Primo videndūvtrū virtutes nobis īſint a natura. Scd̓o vtrūgenerant̉ effectiue ex actibus noſtris. Tertioex quibus actibus virtutes generant̉. Quarto an diſtincti actus ſpecie ſint diſtinctoꝝ habituū ſpecie generatiui. Quantū ad primuꝫeſt vna opinio ponit virtutes iſunt nobisa natura: ſꝫ aliqͥd ineſſe a naturā ẜm pōt intelligi dupliciter vel ẜm totū vel ẜm partē̓: qͥapartim eſt a natura partim ab exteriori principio. Et ſil̓r aliqͥd dicit̉ ſiue pōt ineſſe hoī dupliciter. vno modo ẜm rōnem ſpeciei. alioẜm rōnem indiuidui. Dicit igit̉ in potētijsapprehenſiuis pōt eſſe habitus naturalis ẜminchoatōem ẜm rōnem ſpeciei ẜm rōnemindiuidui. intellectus eſt habitus principioꝝ ineſt ſic ẜm naturā quo ad inchoatōnemqꝛ poſito hoc principio totū ⁊cͣ. ſtatim intellectus aſſentit. igitur eſt natura ẜm inchoatō: ſed qꝛ termini cognoſcuntur niſi ſpecies abſtractas a fantaſmatibus. ex conſeq̄nti eſt cognitio principioꝝ partim ab obiectotanꝙͣ a principio extrinſeco. In potētijs veroappetitiuis eſt habitus a natura ẜꝫ inchoationē ex parte aīe: ſed tantum ex parte corporis. qꝛ aliqui ẜm diuerſas cōplexiones ſunt diuerſimode diſpoſiti. Sed iſta opinio eſt contra ph̓m ſcd̓o ethicoꝝ. vbi probat virtuseſt a natura: qꝛ qn̄ aliqͥs eſt aſſuetus ad ꝯͣriū illius ad qd̓ natura inclinat. tūc illud non ineſtſibi a natura ſꝫ in multis acquirētibus virtu eſt ſic. igit̉ ⁊cͣ. Si dicas ph̓s intelligit virtus eſt a natura ẜm ſuū eſſe cōpletuꝫ: ſedẜm eſſe incōpletū: qꝛ ẜm inchoatōem vt predictu eſt. Contra. ph̓s ꝓbat ex eiſdē generantur virtutes augmentātur. ſi igitur ſint a natura ẜm eſſe incōpletū. igitur per cōſimiles actus poſſunt augmētari eſſe a natura ẜmcompletū vel ſi non. tunc augmentātur exeiſdem ex quibus generantur. Item de habitibus apprehenſiuis falſum eſt quod dicitur ẜꝫph̓m tertio de aīa intellectus eſt ſicut tabulanuda in qua ⁊cͣ. ſed ſi eſſet habitus principio ẜm inchoationem non eſſet ſic: quia a natura ſua haberet habitū: licet ẜm eſſe imꝑfectū.Itē ratio ſua eſt ad oppoſitū de habitu principioꝝ: quia deſtructo omī habitu apprehenſisterminis iſtis totū pars ſtatim ſine om̄i habitu intellectus aſſentit. igit̉ precedit aliquis habitus inclinans intellectū ad aſſentiendum. Item in ſcd̓o poſteriorum in fine probat ph̓s habitus principioruꝫ acquiritur exactibus ſicut hitus ſciētie: qꝛ hītus pͥncipiorū

riſ

ypͥncipale

rri

lidim

xſi

ilrmōtꝫ

princi

Cōtra opinioneꝫ

BPrimi arti. opīo

Quattuor arti