LibriTertij
corpus meū ita vt ardeā ⁊ caritatē nō habeaꝫnihil ſum. Alie aūt virtutes requirūt naturaliter tā actū ꝙͣ habitū in parte ſenſitiua ⁊ generātur ex actibus voluntatis ⁊ requirūt caritatē ad hoc ꝙ cauſent actū meritoriū: ita ꝙ in oīactu meritorio caritas eſt cā efficiens partialis: tn̄ virtus poteſt eſſe moralis ſufficiens ꝙͣtu ad moralitatē naturalē ſi habeat circūſtantias debitas tali virtuti ẜm naturā ſic. ph̓i fuerūt virtuoſi ſine oī caritate: ſed actū meritoriū13ᵐ nō poſſunt habere ſine caritate. Ad aliud dico ſicut dcm̄ eſt ſuper prologū ꝙ ſpeculatō puriſſima: qꝛ eſt aliquid operabile a nobis qd̓ eſtin poteſtate noſtra: ⁊ ita extēdendo nomē virtutis pōt ſpeculatio puriſſima dici virtus etvirtuoſa moraliter ſicut pōt eſſe meritoria ſicut actus qͥcunqꝫ partis ſenſitiue. Exemplumſi certū aliquis pōt mereri dando elemoſinaꝫita pōt mereri ſtudēdo circa geometriā: putaſi hoc faciat per obedientiā illius cui teneturobedire: ⁊ ideo ille actus pōt eſſe bonus moraliter ⁊ virtuoſus ⁊ meritorius ſicut actus partis ſenſitiue: ſed hoc erit quadaꝫ denoīationeextrinſeca quatenus talis actus elicitur conformiter recte rationi ⁊ īperio volūtatis ſicutactus partis ſenſitiue ⁊ non intrīſece: qꝛ ſic ſolus actus voluntatis eſt bonꝰ vel malus moz raliter. De diſtinctis preceptis reſpectu actꝰīterioris ⁊ exterioris p̄t dici ꝙ ꝑ vnū preceptūꝓhibetur actus interior tm̄: ꝑ ſcd̓m ꝓhibeturactus interior ⁊ exterior: ⁊ ita ſunt diſtincta p̄cepta ⁊ diſtincta peccata aliquo mō. qꝛ lꝫ nonſit pctm̄ formaliter niſi in actu interiori qn̄ tamen ꝓſequit̉ magis cōplacet ⁊ delectat̉: ⁊ itamaius pctm̄: ⁊ ita duplex pctm̄ nō ſic intelligendo ꝙ aliqua rō pctī cōſiſtit in opere exteriori: ſꝫ qn̄ eſt operatio exterior ⁊ operatio interior intendit̉ ⁊ fit actus intēſior ⁊ delectabiliorꝙͣ prius: nec ꝓhibetur operatio exterior: qꝛ ī eocōſiſtit ratio pctī: ſꝫ ꝓpter cauſam dictā. Alit̓pōt dici ꝙ actus interior et exterior ꝓhibēturdiſtinctis preceptis: nō qꝛ ſunt diſtincta pctāqꝛ pctm̄ ſolū cōſiſtit in actu interiori qͥ pōt eſſevnus ⁊ idē cū actu exteriori ⁊ ſine. ſed ne deturſimplicibus occaſio errandi. pōt em̄ aliqͥs credere ꝙ eſt pctm̄ ſolū qn̄ actus interior eſt malus ⁊ actus exterior ſil̓r. ⁊ hec ē opinio multorū ꝙ nō eſt pctm̄ in ſola voluntate: ſꝫ tm̄ ꝙͣtumponit̉ in opere. iō ad remouēdū iſtā occaſionēerroris ⁊ ad inſinuandū ꝙ nō ſolū tm̄ eſt pctm̄qn̄ homo hꝫ actū interiorē ⁊ exteriorē ſimul: ſꝫqn̄ habet actū interiorē. iō actus interior ⁊ exterior ꝓhibent̉ diſtinctis preceptis. Ad alid̓dico de punitōe maiori. dico ꝙ de facto tā ꝑ leges diuinas ꝙͣ humanas grauiora pctā aliqn̄
minus puniunt̉ ꝙͣ minus grauia. Exēplū. furari aſinū vel bouem eſt minus pctm̄ ꝙͣ ꝓhiberemalū teſtimoniū vel mētiri vel mēdaciter diffamare aliquē: ⁊ tn̄ primū magis punit̉ ꝙͣtumad leges humanas de facto ꝙͣ ſcd̓ꝫ. nō qꝛ ſuntmaiora pctā: ſꝫ qꝛ ſunt maiores occaſiones ſubuerſionis ⁊ deſtructionis rei publice. ⁊ tn̄ corādeo ⁊ punitione eternali ſcd̓m magis puniturꝙͣ primū. Eodē modo eſt in ꝓpoſito. ſi em̄ aliquis habeat actū volūtatis ita intēſum peccādi ſicut cū actu exteriori: tunc tm̄ punitur corādeo ⁊ eternaliter ſine actu exteriori ſicut cumactu: ſꝫ tamen punitōe tēporali ad quā ſe extēdunt leges humane ꝓ actu interiori nō punit̉ſed tantū ꝓ exteriori. ſi tamē volūtas nō habeat actū ita intēſum ſine actu exteriori ſicut cūactu exteriori: qꝛ plus cōplacet qn̄ cōſequiturmalā voluntatē in opere exteriori: tūc nō tantū peccat in volūtate ſine actu exteriori ſicutcū actu: qꝛ cū elicitur actus exterior: actus interior extenditur: ⁊ ita aggrauat̉ pctm̄ et grauius punitur corā deo cū actu exteriori ꝙͣ ſine.nō tamē ꝓ exteriori ſed ꝓ interiori magis intēſo. Ad hoc ſunt exempla. vnū eſt ponamus ꝙſint duo ⁊ vterqꝫ eoꝝ habeat voluntatē interficiendi aliquē: tn̄ primus habet intenſam voluntatē ⁊ ſcd̓s remiſſam ſi vterqꝫ precipiat ſeruo ſuo interficere illū hoīem: ſi ſeruus ſcd̓i interficiat ⁊ nō ſeruus primi certū eſt ꝙ primusmagis peccauit: qꝛ intentius eum odiuit ⁊ magis fuit ad hoc vt interficeret̉ ꝙͣ ſcd̓s: tn̄ ſcd̓splus puniret̉ pena corporali ꝙͣ primus: cū tamen minus peccauit. Igit̉ aliqn̄ minus pctm̄grauius punitur. ⁊ pono vltra ꝙ ſcd̓s dn̄s peniteret de mala voluntate ⁊ precepto ⁊ primꝰnō: ⁊ ꝙ ſeruus ſcd̓i interficiat illuꝫ hoīem hocpoſito primus dn̄s peccat ⁊ ſcd̓s nō in interfectione hoīs: ⁊ tamen ſcd̓s puniretur ⁊ primusnon. Ad aliud dico ꝙ poteſt gloſari ꝙ exple Ptione malicie voluntatis in opere intenditurmalus actus voluntatis. ⁊ fit peior. ⁊ ſimiliterimplendo malam voluntatem in opere poteſtfacere multa peccata que non faceret ſi nō impleret ⁊ quaſi traheret̉ de peccato in peccatūquia per factum ſuū ſcandalizat ꝓximuꝫ. ⁊ ſicpoteſt fieri miſerior. Unde ſi vnū peccatuꝫ ſitpriuatū ⁊ aliud publicum de quo homo ſcandalizatur: tunc plus punit̉ pro publico ꝙͣ propriuato. Ad aliud de integritate dico ꝙ non Iom̄s circunſtātie aggrauant peccatū: quia ꝙactus exterior fiat: tūc nihil aliter ex hoc preciſe non aggrauat peccatū: ſed circūſtantie reſpectu actus volūtatis aggrauāt pctm̄. vndeqn̄ alicui ex ſe non competit bonitas moralisvel malicia: tūc nō habet bonitatem niſi ex in
Ad ſcd̓m dubiuꝫ
Ad tertiū dubiuꝫ
Pro ſcd̓o
pPro tertio
Pro quarto