TertiLibri
Librivolūtatis. Primū nō impedit. qꝛ vt videt̉ nōeſt maior conexio inter intellectu ⁊ voluntatēꝙͣtum ad diligibilia ſuꝑnaturaliter: ꝙͣ ꝙͣtumad diligibilia naturalit̓. qꝛ ſicut intellectu dictāte ꝙ oē delectabile eſt naturalit̓ diligendūnō pōt volūtas diſcordare a iudicio rōis ꝑ te.quin volūtas velit illud iudiciū. eodē modo intellectu dictāte: ꝙ deus ſit diligēdus ſuꝑ oīanō pōt voluntas diſcordare. ita ꝙ in omnibusdicitur eſſe equalis connexio ꝙͣtum ad vtraqꝫdiligibilia. ſed nō obſtāte ſcd̓a cōnexione pōtponi in volūtate habitus inclinās ad eliciēdūactus ſuꝑnaturales. ſicut patet de caritate infuſa ⁊ acquiſita. igit̉ ⁊cͣ. Item nō eſt talis cōnexio inter intellectū ⁊ voluntatē: quin volūtas pōt in oppoſitū iudicati ab intellectu: aliter nō pōt peccare. Nec ſcd̓m impedit. tuꝫ qͥavoluntas nō plus determinat̉ reſpectu obiecti cuiuſcunqꝫ ꝙͣ alia potētia reſpectu ſui obiecti ꝓportionati: ſꝫ nō obſtāte qͣcunqꝫ ꝓportionabilitate reſpectu cuiuſcūqꝫ obiecti alteriusad potentiā eſt habitus ponēdus in tali potētia. vtꝫ de intellectu ⁊ appetitu ſenſitiuo. igit̉⁊cͣ. Tū quia nō magis determinat̉ ad bonū: ꝙͣſi neceſſario ſequeret̉ iudiciuꝫ rōnis: ſꝫ tūc pōthabere habitū reſpectu cuiuſcūqꝫ dictati. igit̉⁊cͣ. Nec tertiū impedit. quia voluntas eſt italibera reſpectu dei ſicut reſpectu cuiuſcūqꝫ alterius. ſed reſpectu dei pōt habere habitu inclinantē ad diligendū deū ⁊ obediendū deo ⁊odiendū deū. Ideo primo videndū eſt circaiſta que ſit neceſſitas ponēdi habitū diuerſispotētijs. Circa qd̓ ſciendū eſt ꝙ alia eſt ratioponēdi habitū in potētia naturali ſiue actiuaſiue paſſiua: ⁊ alia in potētia libera. Et eſt maior neceſſitas in potētia naturali. puta in ītellectu appetitu ſenſitiuo ⁊ potētia ſenſitīa apprehēſiua eſt ponēdus habitus. quia talis potētia de ſe eſt indifferens ad multos actus: inquorū vnū aliqn̄ fertur determinate. ita ꝙ nōpōt in oppoſitū nec in alterū niſi ꝓpter imperiū voluntatis: que eſt potentia ſuperior. ⁊ aliquādo nō ſic fertur determinate. ergo opꝫ neceſſario ꝙ in tali potētia derelinquat̉ aliquidinclinās ex actibus ad actus conſimiles: ⁊ nōad cōtrarios. Exemplū. pōt em̄ homo in appetitu ſenſitiuo frequeter elicere actū circa aliquod obiectū cū delectatione. ita ꝙ niſi refrenetur per voluntatē: nō pōt in actu cōtrariuꝫplus ꝙͣ brutū in delectatiōe ſua ſenſibili. ſicutfurioſus habēs habitū acquiſitū prius quādohabuit vſum rationis ⁊ aliqd̓ oppoſituꝫ delectabile. ⁊ hoc in parte ſenſitiua: niſi ſit aliquatriſtitia fortior eū vincēs. oportet eū exiſtentēin furia ⁊ non habentē vſum rōnis neceſſario
ferri in illud in qd̓ prius nō oportuit eū ꝓpterimperiū volūtatis. igitur eſt neceſſe ponere intali potētia neceſſitata ad actuꝫ poſtꝙͣ priꝰ nōfuit neceſſitata habitū inclinantē qͥ prius nonponebatur. eodeꝫ modo intellectus pōt in totactus elicere circa aliqd̓ obiectū qd̓ nō poteſtde ſe aliud obiectū apprehendere ſine imperiovolūtatis: ⁊ hoc neceſſario erit per habitū inclinantē. igitur ⁊cͣ. In potentia aūt libera nōpoteſt poni habitus ꝓpter iſtā cauſam: qꝛ ꝙͣtūcunqꝫ inclinat̉ ad aliqd̓ oppoſitū pōt tamē deſe ꝑ ſuā libertatē in actū oppoſitū. ideo poteſtibi poni habitus: qꝛ qͥlibet experitur in ſeipſo:⁊ poſt multos actus elicitos in volūtate circaaliquid facilius ⁊ intentius inclinatur ad eliciendū actus cōſimiles modo poſt multos tales actus ꝙͣ prius licet voluntas pōt elicere actū contrariū illi inclinationi ꝓpter libertatēſuā: tamē hoc erit cū triſticia ⁊ cū difficultate.⁊ ſic prius ante tales non eliciebat tales: īmoforte cū tanta delectatione potuit elicere vnūactū ſicut aliū. Exemplū. poſito ꝙ aliqͥs eliciebat multos actus diligendi vnum hoīem talis nō pōt illū homīem odire niſi cū triſticia: ⁊poſt talē actū habet remorſum conſciētie quinō eſt aliud vt videt̉ niſi quedā triſticia derelicta in volūtate ex hoc ꝙ elicit actū aliquemcontra inclinatōem acquiſitā mediante rectodictamine ratōis: ⁊ ꝓpter iſtā inclinatōeꝫ faciliorē in actū intenſiorē cū delectatiōe videt̉ꝙ neceſſariū ſit ponere habitum in volūtate ⁊nō ꝓpter libertateꝫ aliquā nec propter aliamcauſam prius datā. His igitur viſis circa q̄ſtitionē iſtā tenebo quattuor cōcluſiones. Primaeſt ꝙ in appetitu ſenſitiuo eſt ponendus habitus inclinās ad actū. Scd̓a ꝙ ille habitus nōeſt ꝓprie virtus. Tertia ꝙ reſpectu oīm reſpectu quoꝝ ponitur habitus ī parte ſenſitiua ſitponedus habitus in voluntate. Quarta ꝙ ſoIlus habitus volūtatis eſt ꝓprie virtus. Priꝑma ꝓbatur ſic. potentia oīs q̄ poſt actus frequetatos pōt in cōſimiles ⁊ non in cōtrariosacquirit habitum inclinātem ad tales actus.appetitus ſenſitiuus eſt hmōi niſi ſit per imꝑium voluntatis. Patet. nā aliqͥs pōt tātū habitū fortitudinis acquirere qꝛ facillime exit ī tales actus ⁊ nō in contrariū niſi impediat voluntas. ⁊ per ꝯn̄s ſequitur ꝙ aliquid ex actibꝰderelinquitur ibi qd̓ prius non fuit ibi. Se 8cunda probatur: quia habitus non eſt magisvirtuoſus ꝙͣ actus elicitus ab habitu. hoc patet: quia habitus non dicitur virtuoſus niſi qͣdam denoīatione extrinſeca: quatenus ſcilicꝫinclinat ad actū virtuoſum qui proprie eſt virtuoſus: ſed actus quicunqꝫ talis non eſt prope
D
Grobat autortuor cūcluſione.
Prima cōcluſioprobatur
Scd̓a concluſio