LibriTertij

ſa. ſicut prius poſitū fuit de grauitate vel ꝑtialis cauſa cū apprehēſiōe ⁊ appetitu qd̓ magisvidetur verū ꝙ nunꝙͣ ſic inclinat habitus niſifacta apprehenſione que neceſſario preceditoēm actu appetitus. Si dicas ꝙ ẜm iſtud poteſt concedi ꝙ obiectū inclinat potentiaꝫ apprehenſiuā: quia eſt cauſa partialis ꝯcurrenscū potentia ad eliciendū actū: ⁊ hoc eſt inclinare in appetitu ſenſitiuo. Reſpōdeo. poteſtconcedi concluſio. tamen habitus ꝓprie inclinat potentiā: quia eſt forma perficiens potentiā: ⁊ cum hoc vt cauſa partialis inclinans adactū. ⁊ pōt poni ſatis bene ꝙ eſt cauſa totalisreſpectu illius actus. et tunc oportet ẜm illudponere appetitū ſēſitiuū paſſiuū. et iō alia viaforte eſt melior. ⁊ eodē modo eſt de habitu ⁊ īrellectu: qꝛ hoīe vigilante experitur aliquā inclinatiōem in intellectu ad aliqd̓ obiectū deſtructū facilius intelligendū quā prius nō ſentit dormiendo. ⁊ tamen eundē habitū hꝫ vtroqꝫ tēpore: ⁊ tamē experitur ꝙ tunc aliqd̓ nouūeſt in intellectu qd̓ prius non fuit. ⁊ hoc nonfuit niſi actꝰ elicitus ab habitu. ⁊ per ꝯn̄s inclinatio non eſt niſi elicere actū. ⁊ ideo dormiens non inclinatur: qꝛ tunc nō elicit aliquemactū. Sed de voluntate eſt maior difficultas:poſito ꝙ aliquis primo habeat habitu vicioſum acquiſitū ex actibꝰ vicioſis. ⁊ tn̄ ſibi poſtſubito infundit̉ gratia. tūc eſt dubiū vtrū ſtante gratia in voluntate pōt aliquis actus eliciẜm inclinatōem habitus vicioſi. videtur ꝙ nōqꝛ nullus pōt peccare mortaliter dū eſt in gratia: ſed habitus ille inclinat ad actuꝫ peccatimortalis. igit̉ ⁊cͣ. Sed oppoſitū experitur quilibet in ſe ꝙͣtūcunqꝫ ſic preſentet̉ ſibi obiectūillius habitus vicioſi puta aliqd̓ cōcupiſcibile hic experitur ꝙ non tantū habet actū in appetitu ſenſitiuo: ſed in voluntate. ⁊ maiorē inclinatōem habet in voluntate ꝙͣ habuit anteapprehenſionē intellectualē illius obiecti: qͥaaliquādo habet tantā inclinatōem in volūtate ꝙ vix pōt reſiſtere ⁊ elicere actū oppoſitumad quē inclinat gratia ⁊cͣ. Hmōi autē inclinatio non poteſt eſſe niſi actus elicitus ab habitu. qd̓ credo eſſe verū. Sed tunc eſt dubiū quomodo talis actꝰ pōt poni in volūtate ſine peccato mortali cū habitus ille nō īclinet niſi adactū vicioſum. Poteſt dici vno mō ꝙ ille actꝰelicitur totaliter ab habitu nō a volūtate modo predicto de inclinatione grauis. ⁊ tunc excuſatur peccatū: qꝛ in nullo actu exiſtit peccatū niſi exiſtat in actu voluntatis: ſicut nec meritū qd̓ nō poteſt eſſe niſi eliciatur a voluntate ſaltē partialiter: ſed qꝛ apparet incōueniēsꝙ aliquis actus totaliter cauſetur in volūtate

a cauſa creata alia a volūtate: ꝓpter libertatē volūtatis que nō pōt cogi ſaltē per cauſamcreatā. licet talis actus poſſꝫ cauſari a deo totaliter. Ideo poteſt dici ꝙ ille actus cauſaturꝑtialiter ab habitu ⁊ ꝑtialit̓ a volūtate. Sꝫtūc ſtat difficultas quō in illo actu nō cōſiſtitpeccatū cū elicitur a volūtate. Poteſt dici ꝙlicet volūtas ſit libera reſpectu cuiuſlibꝫ actꝰab eo eliciti abſolute cōſiderati. tn̄ ꝯſiderādoaliquē actū volūtatis inꝙͣtum ille actus antecedit in volūtate: nō eſt volūtas libera reſpectu illius actus. Exemplū ponamꝰ ꝙ obiectūcaritatis ſit totū iſtud deus ⁊ oē qd̓ vult deusdiligi ⁊ ꝙ diligā deum caritatiue actu elicito.ita ꝙ aliquo vno actu diligā deū: ⁊ oē qd̓ vultdeus diligi a me: qd̓ eſt poſſibile. ſi tūc cognoſcā per intellectū ꝙ deus vult Ioh̓em diligi ame per reuelatione vel per quacunqꝫ aliā viaꝫſtante pͥma dilectiōe in volūtate cū cognitione p̄dicta neceſſario habeo diligere iohanneꝫactu caritatiuo. et ille eſt alius a primo. qꝛ pn̄tſeparari: ⁊ vnus p̄cedit aliū. ⁊ vnꝰ ſcꝫ ſecūduseſt p̄ciſe reſpectu vnius incōplexi. puta ioh̓is.alius puta pͥmus nō. Oīa iſta arguūt diſtinctione inter illos actus. ⁊ tn̄ volūtas nō eſt libera reſpectu ſecūdi actus ſtāte pͥmo actu cuꝫappreheſione p̄dicta. qꝛ eſt impoſſibile ꝙ egovno actu diligā deū: ⁊ om̄e qd̓ vult deus diligi a me in generali. ⁊ ꝙ ſciā ꝙ deus vult ioh̓eꝫdiligia me niſi diligaꝫ iohannē in ſpeciali. qͥacōtradictio eſt dicere oppoſitum ⁊ tunc. licetin primo actu volūtatis cōſiſtat meritū. qꝛ eſtin poteſtate volūtatis: nō tn̄ in actu ſecūdo q̄nō eſt in poteſtate volūtatis. Eodē modo pōtdici in ꝓpoſito ꝙ apprehēſo aliquo cōcupiſcibili et ſtante inclinatione. habitus in volūt ate: inclinatione dico actuali: ſicut homo plusexperitur in vno tēpore ꝙ in alio. Tūc dico. ꝙnō eſt in poteſtate volūtatis: qͥn eliciat cū habitu inclināte aliquē actū circa illd̓. ⁊ ille actꝰpōt dici primus motus qui excuſatur a peccato ẜm doctores. Et hoc etiā videtur Auguſtinus dicere ꝙ nō eſt in poteſtate noſtra. quibꝰviſis ꝑ intellectū tāgamur in volūtate. et ẜmiſtā viā tūc excuſatur volūtas a peccato ꝙͣtuꝫad illū actuꝫ. qͥa nō eſt in poteſtate volūtatisideo nec in eo conſiſtit meritū nec demeritū. ⁊ẜm hoc oportet dicere ꝙ volūtas nō ſit liberareſpectu cuiuſlibꝫ actus ab ea eliciti ſed reſpectu alicuius ſic ⁊ alicuius nō. Sed tūc eſt dubiū quomō volūtas ſecundū inclinatiōeꝫ gratie elicit oppoſitū actū intēſe ſtante tali inclinatiōe: poteſt dici ꝙ habitus gratie in tali eſtintēſior ꝙͣ alius habitus inclinans ad viciū. ⁊volūtas cū maiori conatu elicit actū ẜꝫ gratie