LibriTertij

do nō ſit niſi actus vl̓ habitus ſequit̉ ꝓpoſitūItē qͥlibet experit̉ in ſe qn̄ delectat̉ vl̓ triſtat̉qd̓ nō eſt in potētia tm̄ qͥdā rctūs ⁊ iſti multūexperiūt̉ hͦ qͥ dicūt oppoſitū. igit̉ cuꝫ in aīa qn̄delectat̉ nō eſt niſi actꝰ vl̓ hītus vl̓ paſſio. ⁊ iſtiſunt rctūs: qꝛ eſt ꝯͣ experiētiā. igit̉ ⁊cͣ. Dico igitur ꝙͣtū ad iſtū articulū ꝙ hītus eſt qͣlitas abinſoluta exn̄s in aīa ſubiectiue. Cōtra dicta inſcd̓o articulo: qꝛ qͥlibet actꝰ inclinat potētiā: ſꝫīclinatio nō eſt ſine actiuitate. gͦ ⁊cͣ. Si dicasꝙ tripl̓r p̄t ītelligi aliqͥd eſſe inclinatiuū: ſcꝫ ꝑmodū pͥncipij actiui paſſiui ⁊ neutri. Exēpluꝫpͥmi ſic obiectū īclinat potentiā. Exēplū ſcd̓iſicut materia inclinat̉ ad formā. Exēplū tertijſicut actꝰ pͥmꝰ īclinat diſpōeꝫ ad actu poſteriorē. Exēplū. lꝫ gͣuitas nō ſit pͥncipiū mouendideorſuꝫ: eſt tn̄ forma pͥor diſponēs ⁊ īclinās adactū poſteriorē puta ad motū deorſū. Alid̓ exemplū. ſi ſint h̓ tria ligna vnū humidū alid̓ ſiccū aliud neutrū: tūc lignū ſiccū diſponit̉ ad recipiēdū calorē magꝭ ꝙͣ humidum vl̓ neutrū. tn̄ſiccitas non hꝫ aliquā actiuitatē rctū caloris.Eodē mō in ꝓpoſito hītus eſt īclinās potētiāſicut diſpoſitio ſiue actꝰ pͥor diſponēs ad actūpoſteriorē. Cōtra illud qd̓ ex rōe ſua magꝭ hꝫ īclinare potentiā ꝙͣ pͥncipiū aliqd̓ ꝑtiale. illudmagꝭ hꝫ rōem pͥncipij ꝑtialis ꝙͣ aliud: ſꝫ habitꝰeſt hmoi magꝭ em̄ inclinat ꝙͣ obiectū. gͦ ⁊cͣ. maior ptꝫ: qꝛ nihil ita ꝑfecte īclinat ad actū ſicutcā eēntialis actꝰ: ⁊ iō cā ſine qͣ non inclinat adactū ſicut cāeſſentialis. minor ꝓbat̉: qꝛ aliqn̄poſita cā ꝑtiali puta obiecto pn̄te potentie ⁊deficiēte hitu nō īclinat̉ potētia ad actū: qꝛ p̄texire ī actū ⁊ nō exire ſine aliqͣ difficultate. Etita facilit̓ exiret in actū in abſentia obiecti ſic̄in pn̄tia loq̄ndo maxīe de actu qͥ eſt ī ptāte volūtatis: ſꝫ exn̄te hitu ī potētia cū alijs reqͥſitisvix p̄t hō reſiſtere ſine magna difficultate qͥnexeat in actū ẜm īclinatōem hitus qͥ eū qͣſi impellit ad hͦ ſicut cuꝫ experimur in nobis maximā repugnātiā ⁊ difficultatē reſiſtēdo īclinationi hitus. igit̉ hꝫ actiuitatē. Iteꝫ ſicut nullidꝫ attribui cauſalitas niſi euidēt̓ appareat ꝙſibi dꝫ attribui: ita nō dꝫ ab aliquo auferri niſi appareat in eo īꝑfectio cālitatis. ſꝫ hītus eſthmōi: qꝛ nō apꝑet aliqͣ īꝑfectio in eo qͣre nō p̄tſibi cōpetere rō cālitatis. ꝓbat̉ ẜm ph̓ꝫ qͥntometaphiſice. cā eſt ad cuiꝰ eſſe ſequit̉ aliud eſſe⁊ loquitur de cā efficiēte nō materiali. igit̉ ⁊cͣ.Tunc ſic. qn̄ aliqͥd ſic ſe hꝫ ad aliud ꝙ ip̄o poſito p̄t aliud poni in eſſe ſimpl̓r vl̓ in eſſe ꝑfecto⁊ ip̄o ſubtracto nō p̄t poni in eē ſimpl̓r vl̓ in eēita ꝑfecto ſicut cū iſto: illud eſt cā huius: ſꝫ poſito habitu in potētia pōt poni actus ſimpl̓r tāin eſſe ꝑticulari ꝙͣ in eſſe ſimpl̓r: ⁊ ip̄o ſubſtra-

cto nō p̄t poni ſimpl̓r: tā ī eē ꝑticulari ꝙͣin eſſeſimpl̓r nec in eſſe ꝑfecto. gͦ hitus hꝫ rōem cauſe reſpectu actus. nō autē habet rōem cāe niſiefficietis. igit̉ ⁊cͣ. Itē ſi nō. hoc non eſſet niſiqꝛ actus nō pōt eſſe pͥncipiuꝫ effectiuū alicuiꝰin ſubiecto in quo eſt: vel qꝛ idē non pōt agerein ſe: vel qͥa cām oportet eſſe ꝑfectiore effectu.oīa iſta ſuppono nūc eſſe fl̓a ex dictis ⁊ poſteadicēdis. Teneo igit̉ ꝙͣtum ad iſtū articulū ꝙhabitus eſt cā effectia actus. ⁊ ꝙ grauitas eſtprincipiū actiuū reſpectu motus localis et ꝙnō pōt eſſe inclinatio ꝓprie ſine actiuitate. ſicut prius dictū eſt in qͣſtione p̄cedēti. Cōtraiſta ſunt aliqͣ dubia. Primo em̄ videt̉ ꝙ habitus nō ſit res ſed modus rei. qꝛ ſicut ſe habꝫres ad rē: ita ſe hꝫ modus rei ad moduꝫ rei. ſedhitus nō requirit̉ niſi ꝑ modū actus ſcꝫ ꝓpterfacilitatē ⁊ hmōi. Cōfirmat̉. qꝛ ſanitas eſt qͥdā hitus: et ſanitas nō eſt niſi qͥdā modus. eſtcm cōmenſuratio humoruꝫ in corpore hūano.Itē ꝙ nō ſit actiuꝰ. probat̉. qͥa qͣlitas actiuaeſt in tertia ſpē qͣlitatis. habitus aūt eſt in prima ſpē. Itē actus eſt cā effectiua hitus. igit̉nō ecōtra. qͥa alit̓ in cauſis efficiētibus per ſeeſſet circulatio: qd̓ tenet̉ ꝓ incōueniēte. Ite⁊de inclinatiōe hitus qͥd eſt. eſt magna difficultas. qꝛ hītus eq̄ ꝑfectꝰ aliqn̄ ſicut in dormiēte⁊ vigilāte nō ſemꝑ vniformit̓ inclinat. Sil̓r ſialiqͥs ex multis actibus generaret habitū īclināte ad pctm̄ mortale. ⁊ poſtea peniteat ⁊ infundat̉ ſibi gr̄a in inſtāti. tn̄ āte iſtā infuſionēgr̄e inclinat iſte hitus ad actuꝫ pctī mortalis⁊ poſt nō. ⁊ tn̄ habitꝰ inclinās ad actū peccādi ſemꝑ manet eq̄ ꝑfectꝰ ſicut qͥlibꝫ exꝑitur inſe. ⁊ a ꝯdictorio in ꝯdictoriū nō eſt trāſitꝰ ſinemutatiōe. Et qͥd eſt nouū in iſtis habitibꝰ qd̓pͥus nō fuit eſt magna difficultas. Ad primū⁊iſtoꝝ dico. ꝙ nō intelligo iſtā diſtinctionē int̓rē ⁊ modū rei loquēdo gn̓aliter. qn̄ em̄ eſt aliqͣres ꝯtinēs plures ꝑtes eiuſdē rōis diſtinctasibi pōt illa diſtinctio ſaluari. Exempluꝫ. ſi deꝰfaceret formā ſb̓aleꝫ q̄ extēdit̉ in aliqͣ materiaſi faceret eaꝫ ſine oī materia: ibi pōt diſtinguiint̓ reꝫ ⁊ modū rei. qꝛ iſte ꝑtes alio mō hn̄t eſſeqn̄ extēdunt̉: ꝙͣ qn̄ nō extēdunt̉. ſꝫ ſi ſit aliqͣ resſimplex nō hn̄s plures ꝑtes: ibi n̄ ē res ⁊ modꝰſꝫ qͥcqͥd diſtinguit̉ diſtinguit̉ a tali real̓r. intellectus aūt eſt forma ſimplex ⁊ hitus diſtinguitur ab eo. igr̄ res diſtīcta ab eo. Und̓ tu potesvocare qͣlitatē ⁊ ꝙͣtitatē modū rei. id̓o dico ꝙhitus eſt res q̄dā. licꝫ nō ꝑ ſe ſtās: ſicut hō ⁊ lapis. Ad aliud dico. ꝙ duplex eſt hitus corporis. Unus generatꝰ ex actibꝰ elicitis. et ille nōeſt ſanitas nec relatio ſꝫ q̄daꝫ qͣlitas abſoluta.Aliꝰ aūt qͥ generat̉ ex augmētatiōe qͣlitatū et

EContra dicta aſcd̓o articulo

Ad primum

ProbatioAuartūQuintū

Tertium

ProbatioQuintū

Secundum

Ad ſcd̓m

Primū dubii

Sentētia auc