LibriTertij
Libriinducēde in materia tot denoīationes extrinſecas habere pōt materia. puta qͥa in materiapōt induci forma aſini bouis ⁊cͣ. iō materia diuerſa denoīatione extrinſecā dicit̉ eē in potētia ad formā bouis ⁊ aſini. ⁊ ſi eſſet vnū nomēꝯpoſitū ⁊ cōceptꝰ ad ſignificāduꝫ materiā vtpōt recipere formā aſini et aliud nomē vel cōceptus vt pōt reciꝑe formā bouis. tūc illi ꝯceptus vel voces dicerent̉ potētie materie ⁊ diſtincte potētie ẜm diſtinctionē formarū. Exēpluꝫ in alijs ſol habet potentiā ꝓducendi plātam ⁊ vermē: ⁊ iſte potētie a ꝑte ſolis nō diſtīgūtur ſed ſunt diuerſi cōceptus vel voces denominātes diuerſimode ſolē ſine oī diſtīctiōea ꝑte ſui. puta vermificatiua. ⁊ hͦ nomē: vel cōceptus ſignificat ſolē ⁊ conotat vermē ꝓducibilē a ſole. ⁊ hoc nomē vel cōceptus plātificatiua ſignificat eundē ſolē cōnotādo plantā ꝓducibilē a ſole. ⁊ hec potētia vermificatiua etplātificatiua ſolū diſtinguūtur nō ꝓpt̓ aliquādiſtinctioneꝫ in ſole ſꝫ tm̄ ſic̄ diſtincti cōceptꝰcōnotatiui vel voces. Eodē modo eſt de potētia materie ſi eſſent diſtincta noīa vel ꝯceptꝰimpoſiti ad ſignificanduꝫ materiā vt eſt receptibilis diuerſarū formarū dicerent̉ diſtinctepotētie in materia nō ꝓpter aliquā diſtinctionē in materia ſed qꝛ ſunt diuerſi cōceptus velvoces ſignificātes materiā principalit̓ cōnotādo diuerſas formas. ⁊ iſto modo pōt ſaluarinumerus potentiarū in materia reſpectu numeri formarū. ⁊ ꝓpter ignorantiā iſtius multidecipiuntur in iſtis ⁊ in alijs. Ad aliud dicoꝙ ph̓s nō ponit datores formarū. tuꝫ qꝛ nō ponit deū agere aliqͥd īmediate in iſtis inferiori.bus. tū qꝛ nō ponit deū poſſe ꝓducere aliquidſine materia ſicut nec agēs creatū. ideo ip̄i nōhabēt ponere datores formarū. nos aūt xp̄iani ponimus ꝙ eſt vnus dator formaruꝫ ꝓptercauſas oppoſitas. tū qꝛ deus agit īmediate inoī actione creature. tuꝫ qͥa pōt ꝓducere aliqͥdſine materia. Und̓ agēs naturale ꝓducit formā tanꝙͣ terminū ꝑ ſe. quia nō pōt ꝓducere ꝑſe ſine materia: ſꝫ ueceſſario p̄ſupponit formaꝫin materia. ⁊ ſi poſſet ꝑ ſe ꝓducere ſicut deustūc forma per ſe terminaret eius ꝓductioneꝫ.Ad aliud dico ꝙ verū eſt ꝙ extrahens de potentia ad actū nō largit̉ multitudinē de obiectiua potētia ſꝫ ſubiectiua. quia idem homo qͦprius fuit in potētia nūc eſt in actu: ſed formaque nūc eſt in materia eſt alia res a materia q̄p̄fuit. ideo loquēdo de ſubiectiua potentia ſiclargit̉ multitudinē. qͥa forma nunc inducta inmateria ⁊ poſt nō: largit̉ ei multitudinē. Adaliud dico. ꝙ de rōe nature eſt ꝙ poſſit eē principiū per ſe motus illius in quo eſt actiuū vel
paſſiuū: ⁊ nō de rōe nature eſt ꝙ recipiat̉ ī aliquo ſed ꝙ cauſet motū eiꝰ in quo eſt actiue velpaſſiue: ſed ars nō eſt principiū eius in quo eſtper ſe. patet de medicina. ij. phiſicoꝝ. vnde differētia eſt in hoc ꝙ natura eſt prīcipiū actiuūvel paſſiuuꝫ motus ⁊ quietis ſed forma artificialis non. qꝛ nullius eſt principiū. Un̄ agensnaturale ꝓducit totū compoſitū ⁊ non formātanꝙͣ terminū per ſe. qꝛ nō pōt ꝓducere per ſeſine materia: ſꝫ neceſſario ꝓducit formā in materia. Ad aliud dico ꝙ illud eſt violentuꝫ qn̄paſſum nō cōfert vim: ſed cōfert ad cōtrariuꝫqꝛ habet actiuā inclinationē ad cōtrariū. ptꝫde graui qd̓ ſurſum quieſcit violēter. ſed materia non habetꝭ inclinatione ad vnam formamnec ad oppoſitam. Ad aliud dico. ꝙ appetitus. Uno modo accipitur vt diſtinguitur cōtra purā potentiā neutrā ⁊ violenta. Alio mōvt diſtinguit̉ cōtra potentiā naturalē ⁊ violētam. Primo mō materia nō appetit formā vtdiſtinguit̉ ꝯtra purā potentiā neutrā ⁊ violētā: ſic materia nō diligit formā nec habꝫ inclinationē actiuā ad formā. Un̄ ſicut in materianō eſt vera delectatio ſic nec verus appetitꝰ.Scd̓o modo accipiēdo ſic eſt potētia neutrareceptiua forme qua caret: per quā nata eſt ꝑfici. ⁊ ſic intelligit cōmētator. vel ſub alijs verbis pōt dici ꝙ appetitus nō diſtinguit̉ cōtrapotentiā neutra violētā et naturale. Alio mōvt eſt potētia neutra modo predicto. applicaad ꝓpoſitū. Ad aliud dico. ꝙ oēs hoīes natura ſcire deſiderāt nō actu elicito ſed qꝛ oēs homines habent intellectū qui eſt in potētia adactū ſciēdi ſic̄ ad ſuā ꝑfectionē. Queſtio. iiij.Truꝫ habitus ſit.qͣlitas abſoluta effectiua actus. Ꝙ 1vnō ſit qualitas abſoluta probat̉ ſic.oēs habitus ſunt in eodē predicamēto abſoluto vel reſpectiuo: ſed aliquis eſt habitus qͥ nōeſt qualitas abſoluta. igit̉ ⁊cͣ. Aſſumptū ptꝫ.qͥa in ꝑfectionibꝰ ſemꝑ vltima ꝑfectio eſt ꝑfectior ꝙͣ precedēs. ſed actus eſt vltima ꝑfectiohabitus et actus generatiuus habitus nō eſtaliqua res abſolute diſtincta a ꝑmanētibus.ergo reſpectiua: ſicut habitꝰ generatus ex motu locali nō eſt res abſoluta. qͥa ſi actus nō ſitnec erit habitus generatus ex actibꝰ. Aſſumptū pꝫ de ſcribētibus ābulātibus ⁊ oībus manualit̓ operātibus ꝙ in eis ex motu locali generat̉ habitus rōne cuiꝰ magis inclinātur adactus cōſimiles. Itē. vij. phiſicoꝝ. ad illa de 8prima ſpē nō eſt motus. qꝛ ſunt ad aliqͥd habitus eſt de pͥma ſpecie. gͦ ⁊cͣ. Ꝙ aūt habitꝰ noªſit cauſa effectiua actus. ꝓbat̉: quiaſi ſic. aut
Pro tertio
Pro quarto
QAd quartū.Pro primo
Secundū
Secundū
Tertium
Queſtio IIIPrimū prīcip
Ad quintur
Pro ſcd̓o