LibriTertij
Tertij
actiuū q̄re Ioh̓. i ſcd̓o. di. viij. in materia de rōnibꝰ ſeminalibꝰ. Cōtra ioh̓eꝫ ſunt multa dubia. pͥmo ꝯͣ hͦ qd̓ dicit ꝙ naturalitas gn̓atōnisſaluat̉ ꝑ ſolā inclinatōeꝫ paſſiui ita ꝙ potētiadr̄ pͥncipij naturalis violeta vl̓ neutra ꝑ cōꝑaratōem ad actū quē recipit: qꝛ īpoſſibile ē ideꝫrctū oppoſitoꝝ hre īclinatōem naturalē: ſꝫ potētia paſſiua eqͣlit̓ inclinat̉ ad oppoſita ⁊ nonplus ad vnū ꝙͣ ad aliud: igit̉ nō hꝫ talē īclinatōem. ꝓbat̉: qꝛ de celo ⁊ mūdo dicit ph̓s ꝙ qͥcqͥd naturalit̓ eſt ī vno loco violēter recedit abillo. ⁊ hͦ eſt verū: qꝛ hꝫ īclinatōeꝫ actiuā ad vnūoppoſitoꝝ ⁊ nō ad aliud: qꝛ īclinatio ſemꝑ arguit potētiā actiuā ī illo ī quo eſt. Si dicas ꝙnō hꝫ īclinatōem rctū forme deterīate: ſꝫ rctuforme īdeteriate ⁊ ī cōi. Cōtra q̄ro qͥd eſt iſtainclinatio aut eſt aliqͥd abſolutū aūt aliqͥd reſpectiuū: aut nihil. Si nihil addit ſuꝑ ip̄aꝫ materiā: gͦ materia eſt ī potētia neutra rctū cuiuſcūqꝫ forme: ⁊ hͦ eſt: qꝛ hꝫ inclinatōeꝫ actiuā advnū oppoſitoꝝ ⁊ nō ad aliud. qꝛ inclinatio ſēꝑarguit potētiā paſſiuā in illo ī quo eſt. Si autaddit aliqͥd abſolutū ſuꝑ eſſentiā materie: tucſequit̉ ꝙ materia ſemꝑ hꝫ īclinatōeꝫ naturalēvel nūqͣ: qꝛ ꝙͣtūcūqꝫ materia exiſtit ſub vna forma ſemꝑ īclinat̉ ad aliā: gͦ ſi hꝫ tm̄ vnā īclinatōem naturalē īdeterīate illa ſemꝑ maneret: ſꝫhͦ eſt falſū: qꝛ qn̄ inducit̉ vna forma tūc nō manet īclinatio ad illā: qꝛ inclinatio ſic̄ deſideriūeſt ſemꝑ rctū nō hīti. Si dicas ꝙ hꝫ diuerſas īclinatōes ad diuerſas formas deterīate. hͦ ē ꝯͣte: qꝛ tu ponis ꝙ ad nullā formā īclinat̉ determinate: qꝛ alit̓ violēter qͥeſceret ſub vna formaꝑ te. ⁊ hͦ ponis differētia int̓ qͥetē violētā ⁊ qͥetā materie ſub forma in pͥmo tuo. Si īclinatioaddat reſpectū aut gͦ addit vnū reſpectū autplures. Si tm̄ vnū reſpectū ad formā ī cōi. Cōtra. iſte rctūs ſi ſit realis hꝫ t̓minū realē ⁊ vnūnūero ſic̄ reſpectꝰ eſt vnū nūero: ſꝫ forma ī cōieſt tm̄ ens rōis: gͦ nō pōt eſſe tm̄ vnꝰ rctūs realis nec rōis ſic̄ pꝫ alibi: ſꝫ ſi ſint plures reſpectꝰẜm pluralitatē formarū. Cōtra. hͦ eſt ꝯͣ te: qꝛ tudicis ꝙ materia nō hꝫ īclinatōeꝫ ad aliquā formaꝫ deterīate: ſꝫ ſi ponant̉ tot rctūs deterīatiquot ſunt deterīate inducēde. ſeqͥt̉ gͦ ⁊cͣ. Sil̓rq̄rendū eſt de illo rctū aūt erit realis aut rōis.nō pͥmo mō: qꝛ terminꝰ non eſt realis. nec ſcd̓omo qꝛ nō cauſat̉ ꝑ actū intellectꝰ. Si dicas ꝙmateria nō inclinat̉ ẜm ſe: ſꝫ ꝑ aliquā diſpoſitionē additā. Quero: aut illa diſpoſitio eſt actiua aut paſſiua. ſi actiua habet̉ ꝓpoſitū ꝙ nūqͣaliqd̓ paſſiuū inclinat̉ ad aliud niſi qn̄ ideꝫ eſtactiuū ⁊ paſſiuū: qꝛ ſemꝑ īclinatio ſonat ī actiuitatē. Cōtra: eſſentialiorē īclinatōeꝫ ⁊ ordinēhꝫ receptiuū rctū actꝰ ſui: ⁊ ſil̓r actiuū ꝙͣ illud
qd̓ nec eſt actiuū nec paſſiuū. Scd̓ꝫ dubiū eſtde rōe illiꝰ opinionis: qꝛ extrinſecū agēs nō prius natura agit ꝙͣ intrīſecū. ſi ponat̉ puta rō ſeminalis hͦ ptꝫ: qꝛ cā nobilior ſiue ſit eiuſdē rōisſiue alteriꝰ nō pͥus agit ꝙͣ ignobilior: qꝛ omēscauſe ſil̓ agūt. Tertiū eſt: qꝛ videt̉ ꝙ in elemētis ſit ponēda rō ſemīalis: qꝛ Augꝭ. ponit rōesſeminales vt qd̓libet nō fiat ex quolibet: ſꝫ determinatū ex determinato. ſi gͦ elemētū reqͥritdeterminatū pͥncipiū a quo hꝫ eſſe: deterīatuꝫelemētū a quo pōt gn̄ari: ita ꝙ non pōt ex aliogn̓ari: tūc in elemētis eēt rō ſemīalis ſic̄ ī alijsQuartū dubiū eſt de deſcriptōe ſeīs quā dedit: qꝛ videt̉ ꝙ vnū ſemē nō ſemꝑ intēdat̉ ꝓpt̓alterū: qꝛ ſeme tritici eſt triticū: ita ꝙ verū triticū gn̓atur ex vero tritico ſic̄ ex ſemine ẜm auguſtinū. ⁊ tn̄ triticū nō intēdit̉ ꝓpt̓ alid̓. Quitū dubiū eſt de hͦ qd̓ dicit ꝙ ſemen nō eſt pͥncipiū actiuū gn̓atōis: qꝛ eſt imꝑfectiꝰ hͦ eſt ꝯͣ euꝫdicit em̄ in tertio ꝙ pr̄ hꝫ rōem actiui ⁊ materſil̓r: ⁊ pater hꝫ rōem actiui pͥncipalis: ⁊ hͦ noneſt niſi rōne ſeminis: qꝛ nihil aliud facit paterniſi decidit ſemē: gͦ nō eſt ꝯͣ rōem agentꝭ pͥncipalis eſſe imꝑfectiꝰ ip̄o ꝓducto. Ideo mihividet̉ ꝙ ſeme ſtricte ſūptū ſicut loqtur auguſtinꝰ in diuerſis locis de ſemine eſt corpꝰ determinate ſpēi ex quo ꝑ cauſas naturales ẜꝫ cōeꝫcurſum nature natu eſt corpus conſil̓is ſpēi ꝓduci: ita ꝙ nō ab alio corpore alterius ſpei. Maūt ſit corpus determinate ſpēi ptꝫ: qꝛ non exquolibet fit qd̓ libet ſꝫ determinatū ex deterīato. tū qꝛ ẜꝫ auguſtinū triticū fit ex tritico ⁊ noex alio grano ꝙ aūt ex ſemine ꝑ cauſas naturales natū eſt aliqͥd gn̓ari ptꝫ: qꝛ iō xp̄s dicit̉ deſcendiſſe de adā nō ẜm rōnes ſeminales qꝛ nōẜm cōem curſum nature: nec habuit xp̄s de facto rōnem ſeminis in eius ꝓductione. Ꝙ autcorpus gn̄atum ex ſemine ſit cōſimile ⁊ ꝓductiuū cōſimilis ptꝫ inductiue: qꝛ triticū eſt ſemē reſpectu tritici: ⁊ nō dicit̉ niſi ſicut pater ⁊filius. ꝙ aūt aliqn̄ ſit pars generandi ptꝫ de ſemine in pomo: ſꝫ nō eſt ſemen reſpectu pomi ſꝫreſpectu arboris: ⁊ iō nō eſt de rōe ſeminis qd̓ſit imperfectius ꝓducto ex ſemine: neqꝫ ꝙ intendat̉ ꝓpter aliud: nec eſt de rōne ſeminis ꝙſit ꝓximū ex quo ꝓducitur vltimo generatumnec eſt mediū: ſed eſt primū. Unde ſi ſint multa agentia ordinata ⁊ multe actiones ad productōem alicuius compoſiti determinate ſpeciei ſicut in generatione tritici: qꝛ ibi ſunt multe actiones ſolū illud qd̓ eſt primū habet rōeꝫſeminis reſpectu vltimi generati ⁊ nō ſcd̓ꝫ reſpectu alicuius medij ⁊ ideo ꝙͣuis in gn̄atōnetritici ſunt multe generationes et corruptiones medioꝝ: tamē triticū non eſt ſemen eorū
Primū dubiūcontra ſcotū
Sententia a
Tertium
Quartū
Quintū
Secuno