QueſtioXXVI
qͦ nata eſt elicere actū videndi ⁊ ꝓ illis actibꝰneceſſario requiſitis tanꝙͣ cauſe partiales ſicpoteſt concedi ꝙ potentia viſiua corrūpit̉ ſaltem ꝙͣtum ad ſuū ſignificatū partiale puta ꝙͣtum ad diſpoſitōes accidentales. Ꝙ autem illa accidentia neceſſario requiſita ad actū ſentiendi ſiue ſint ꝙͣtitates ſiue qͣlitates ſiue vtreqꝫ ſint cauſa partialis reſpectu actus ſentiendi: patet ꝑ propoſitōem frequenter acceptamquādocunqꝫ aliquid ſic ſe habet ꝙ illo poſitoceteris paribus poteſt poni effectus: ⁊ ip̄o nōpoſito poſitis qͥbuſcunqꝫ alijs non poteſt poni effectus naturaliter ip̄ꝫ eſt cauſa illius effectus vel cauſa cauſe: ſed poſitis talibus diſpoſitionibus cū alijs neceſſario requiſitis ad actū ſentiendi poteſt poni actus ſentiēdi: ⁊ ipſis nō poſitis nō poteſt poni naturaliter. gͦ ⁊cͣ.⁊ ſi ſic intelligat de potetijs q̄ ſunt accidentiaabſoluta eſſet opinio ſua vera: ⁊ ſi ſic nō intelligit nō eſt vera. Scd̓o modo nō diſtingūturrealiter ſicut res ⁊ eſſentie diſtincte: nec interſe nec ab aīa ſenſitiua. qd̓ ꝓbatur: quia fruſtrafit per plura ⁊cͣ. ſed per vnā aīam ſenſitiuaꝫ q̄ſe tenet a parte principij eliciētis indiſtinctapoſſunt elici om̄s operationes ſenſitiue: ergofruſtra ponuntur plures forme. Intelligendū tamen ꝙ licet in aīali ſit tantū vna formaſenſitiua que elicit om̄s iſtas operationes: cūtamen forma non eſt indiuiſibilis ſed diuiſibilis in parte eiuſdē rationis: quia forma ſenſitiua in quolibet aīali ſicut pono extēditur ⁊ adeius extenſionē ꝙͣtitatis eſt in materia: ita ꝙſicut vna pars ꝙͣtitatis eſt in vna parte materie ⁊ alia pars ī alia parte: ita vna pars animeſenſitiue perficit vnam partem materie ⁊ aliaeiuſdem rationis per oīa perficit aliā partemita ꝙ illa pars forme ſenſitiue perficiens organū viſus eſt potentia viſiua eodeꝫ modo quonunc loquimur de potentia ⁊ alia pars eiuſdērationis perficiens organū auditus eſt potentia auditiua: ⁊ ſic deinceps. ⁊ ideo nō obſtante ꝙ in vno aīali ſit tantu vna forma ſenſitiuatamen cū hoc ſtat ꝙ potentie ſenſitiue aliquomodo diſtinguntur abinuicē ſicut partes eiuſdem forme que ſunt partes eiuſdē rationis: etiſta diſtinctio eſt realis: qꝛ poteſt vna pars forme manere q̄ dicitur vna potētia: ⁊ alia parstotaliter deſtrui q̄ dicitur alia potentia: ſicutſi aliquis eruat oculos: tūc illa pars ſenſitiueq̄ perficiebat pupillam oculi corrūpitur ⁊ adhuc remanet illa pars forme ſenſitiue q̄ perficit organū auditus. ⁊ ideo inter potentias eſtdiſtinctio realis talis qualis eſt inter parteseiuſdē forme q̄ faciunt per ſe vnā formam quomodo partes albedinis in vna parte ſuperfi-
yciei diſtinguitur a partibus eius albedinis inalia parte eiuſdem ſuperficici. ⁊ hoc modo poteſt concedi ꝙ ſunt in hoīe diſtincte potentieviſiue etiā realiter: qꝛ vna pars perficit vnampupillā ⁊ alia aliā pupillā. ⁊ ſic debet concediꝙ eſt tanta diſtinctio realis inter vnā potentiam viſiuā hoīs ⁊ aliā ꝙͣta eſt inter potentiāviſiuā ⁊ auditiuā: ſed iſte potentie non ſic diſtinguntur abinuicē ꝙ vna pars iſtius formedeterminet ſibi certā actionē: ita ꝙ nō poteſtelicere aliam: ⁊ alia pars determinet ſibi aliāactionem ita ꝙ non iſtā: quia ex quo om̄s iſtepartes ſunt partes eiuſdem rationis ⁊ eiuſdēforme non videtur aliquid qd̓ poteſt vni parti cōpetere qd̓ non poſſit ⁊ alteri parti. ⁊ ideodico ꝙ ſi pars illa forme ſenſitiue que perficitorganū auditus vel guſtus vel q̄ eſt in pede ꝑficeret organū viſus: ⁊ pars que perficit organū viſus perficit organū auditus: tunc illa ꝑsforme que prius eliciebat actū videndi nūc eliceret actū audiendi vel guſtandi. ⁊ ecōuerſo:⁊ ſi diſpoſitio illa accidentalis que eſt in organo viſus eſſet in pede illa pars ſenſitiue q̄ nūceſt in pede ita eliceret actu videndi ſicut nuncelicit per oculos: quia materia eiuſdem rationis eſt in oculo ⁊ in pede ⁊ forma ſimiliter. etideo non deficit niſi diſpoſitio neceſſario reqͥſita ad vnū actum ⁊ non ad aliū. Ex iſtis patetquid eſt potentia ſenſitiua: modo quo nunc loquimur de potentia: quia potētia viſiua eſt illa pars forme que perficit organū viſus: ⁊ ſicde alijs organis. Potētia tactiua eſt tota forma ſenſitiua: quia per quālibet partē informatam forma ſenſitiua poteſt homo tangere qualitates primas: ⁊ hͦ niſi deficiat aliqua diſpoſitio accidentalis neceſſario requiſita pro humoribus: pro alimentis ⁊ pro motibus: vbi apparet ꝙ primo vna pars amittit actū tangendi ⁊ poſtea alia pars in quibus partibus eſt vere aīa ſenſitiua q̄ non poſſunt ſentire: quia diſpoſitio accidentalis q̄ neceſſario ad actū ſentiendi requirit̉ deficit in illis ⁊ corrumpitur:non autem illa pars forme ſenſitiue.Circa predicta materiaam notandū primo ꝙ color cauſatus ex tranſi bibitu radij ſolaris ꝑ vitrū eſt ſubiectiue in aere ꝓ xiopinquo parieti ⁊ non in pariete. Et ad obiectiones aliquas que ſunt contra hoc patuit priꝰ.Item notandū eſt ꝙ licet commentator ponat ſeptimo phiſicorum. ꝙ licet magnes cauſet aliquam virtutem in medio et in ferro ratione cuius mouetur ferrum ad magnētem. tn̄ſicut ꝓbatū eſt oportet cū hoc ponere ꝙ lapisīmediate hēat actiuitatē reſpectu illiꝰ motus
Sequūtur notabilia huiꝰ ſcd̓i alibi quoqꝫ deſeruiē
B