LibriSecundi

1Lper experientiā: ergo lumē cōnaturale in oculo nō ſufficit. Cōtra ſcd̓ꝫ: qꝛ nō videt̉ ꝙ viſushoīs ſit iꝑfectior viſu alioꝝ aīaliū. ergo homovidebit de nocte ſicut aliud qd̓cūqꝫ aīal. Iteꝫaliqd̓ aliud videt per mediū opacū ſicut patetde lince que videt per murū: ⁊ illud mediū nōrecipit ſpeciem a materia. ergo ⁊c̄. Itē ẜm cōmentatorē ſcd̓o de aīa cōmento. lxvij. illud qd̓mouet̉ a colore de neceſſitate debet eſſe nō coloratū: ſed viſio poteſt eſſe per media colorataſicut eſt aqua cornu: vitrū rubeū: ⁊ ſtella: ſicutpatet in ſpeculis q̄ oīa ſunt colorata. Et taliaẜm cōmentatorē nihil recipiunt a corpore: ergo nō eſt vniuerſaliter verū ꝙ mediū ꝑ qd̓ fitviſio aliquid recipit a corpore: ſed tamē aliqn̄aliquid recipit̉ a corpore in medio ſicut priusdictū eſt. Sed quādo eſt ⁊ qn̄ non eſt difficileeſt dare experientiā ad hoc in viſu: ſicut poteſtdari in alijs ſenſibus: puta olfactus ⁊ guſtus:quia obiecta illoꝝ ſic ſe habent ꝙ amoto obiecto principali remanet ſenſatio ꝯſimilis ſicutpn̄te ⁊ exiſtente obiecto principali. Patet em̄qꝛ ſi aliquis calefaciat aerē vel aquā: ⁊ poſt deſtruatur poteſt calor ſentiri ſicut prius. ſimilit̓ſi aliqd̓ odorabile cauſet ſetoreꝫ in aere ⁊ poſtannihiletur: nihilominꝰ poteſt odor ſentiri ſicut prius: ⁊ ideo in talibus docet experientiaꝙ talia cauſant effectū realē in medio: ⁊ qn̄ ⁊qn̄ nō: ſed nō eſt ſic ī viſu: qꝛ amoto obiecto pͥncipali viſus nō remanet aliquid in medio qd̓poſſit ſenſuꝫ mouere licet in oculo clauſis palpebris poſt viſionē excellenter luminoſi appareat aliquid qd̓ videtur ꝙͣtūcunqꝫ obiectu pͥnā cipale deſtruatur. Dico ergo ad primā auctoritatē ⁊ aliā ꝙ color vniuerſaliter mouet dyaphanū non ꝙ color aliquid realiter imprimatſibi vniuerſaliter. ſed qꝛ color ſine medio illuminato nō poteſt agere: ⁊ mediante medio illuminato poteſt agere in viſum. ꝓbatur ꝑ cōmentatore ſcd̓o de aīa cōmento. lxxiiij. Cu declaratuꝫ eſt ꝙ viſus neceſſario indiget mediodeclarata eſt ꝑ hoc cauſa ꝓpter quā color nonvidetur niſi in luce: ⁊ eſt quia non videtur niſiper mediuꝫ. Unde dico ꝙ lux ⁊ color ſunt duecauſe partiales ad cauſandū viſionē terminatā ⁊ vna ſine altera nō ſufficit ad cauſandū effectū illū. Et mediuꝫ illumīatū nihil recipit acorpore nec color a luce: ſed ſūt due cauſe partiales ad cauſandū vnū effectum ⁊ color forteeſt principalis. Eodē modo reſpōdeo ad illuddictū cōe ꝙ color in medio nō habet eſſe realeſed ſpūale ⁊ intentionale. Dico ꝙ om̄e poſitiuū receptiuū in medio tanꝙͣ in ſubiecto habꝫeſſe materiale ⁊ reale ⁊ eſt exiſtens in re de abſolutis loquor ita vere ſicut albēdo in ſuꝑficie

corporis colorati. licet nō habeat eſſe intēſum⁊ perfectū ſicut in corpore colorato: ⁊ nō plushabet vnū eſſe ſpirituale ꝙͣ aliud ſed pro tātodicitur: ſic quia luce exiſtente in medio pōt color ꝯcurrere cū luce ad cauſandū actū vidēdique prius nō potuit cauſare. Si dicas ꝙ pereandē ratione videt̉ ꝙ color mouet̉ a medio ſicut ecōuerſo. quia mediuꝫ cū colore pōt cauſare viſionē ⁊ nō ſine ⁊cͣ. Reſpondeo ꝙ nō. Tūquia color eſt cauſa pͥma reſpectu actus vidēdi: ſed mediū illuminatū cauſa ſcd̓a. Tū qꝛ color videtur aliquādo ſine luce. qꝛ actor perſpectiue dicit ꝙ virtus viſiua eſt in paruo foramine: ⁊ ꝙ nihil pōt videri ab illa virtute niſi ſit īluce ſibi adequatū. licet ſi aliqd̓ corpꝰ magnuꝫeſſet ſuper viſum nō poſſet totū corpus videritamē nō negat qͥn aliquid illius corporis poſſet videri. ⁊ ſi hoc ſit verū tūc color pōt videriſine medio illuminato. ⁊ tn̄ illud mediū nō eſtviſibile ſine corꝑe extraneo cōiter. licet aliquādo quādo eſt radius ſolaris in medio illud lumen poteſt videri ſine corpore extraneo. Uelpoteſt dici ꝙ quādo mediū eſt perfecte illuminatu ⁊ color eſt preſens: tūc mouet mediū cauſando ibi verū colorē. Quādo aūt preexiſtit inmedio color oppoſitus: ille color eſt aliquādoita debilis in eſſe ⁊ in gradu ita remiſſo: ꝙ nōpōt percipi a viſu ſicut ipſi dicunt. aliqn̄ veroeſt multū inteſus: ⁊ tūc pōt percipi a viſu. Etſic patet ꝙ mediū mouet̉ aliter a colore ꝙͣ ecōuerſo. ⁊ qn̄qꝫ cauſat̉ color in medio ẜm actū remiſſum: ita ꝙ nō percipit̉ ſed color in obiecto⁊ lux in medio. qn̄ autē eſt in medio ẜm gradūintenſuꝫ tūc color eſt cauſa partialis actus videndi ⁊ lux in medio. Ꝙ autē mediuꝫ pōt videri per extraneū colorē. ꝓbatur: quia qͥncūqꝫaliqua potētia pōt iudicare maiore diſtantiaꝫvel minorē inter aliqua obiecta colorata diſtīcta iudicat de lōgitudine ⁊ breuitate illiꝰ medij: ſicut ptꝫ ad ſenſuꝫ. ergo illud mediū videt̉ꝑ extraneū colorē: cui aūt attribuēdū ſit iſtudvidere ſenſui vel ītellectui difficile eſt videre.credo em̄ ꝙ omīa iudicia que attribuūtur ſenſui reſpectu aliquoꝝ obiectoꝝ ſunt actus ītellectus qꝛ ſtatiꝫ qn̄ ſenſus hꝫ operationē circaſenſibile habet intellectus cognitionē intuitiuā reſpectu eiuſdeꝫ quā habita pōt intellectꝰcōplexa formare ⁊ de eis iudicare ꝑ actū aſſentiendi vel diſſentiēdi. ⁊ quia iſte operationesſunt ita cōnexe. ideo nō percipit̉ vtrū iudiciūtale ſit actus ſenſus vel intellectus. mirabileem̄ eſt quomo ſenſus pōt iudicare: cū iudicareſit actus ꝯplexus terminatiue ⁊ preſupponatapprehenſionē ſicut formationē ꝯplexi: quodnon poteſt fieri per potentiā ſenſitiuā. Unde

Contra ſcd̓m

ORn̄ſio ad primāauctoritatem