QueſtioXVIII
medio recipit̉ effectꝰ albedinis impediret viſionē nigredinis: qd̓ eſt falſum ⁊ cōtra ſenſumergo videt̉ ꝙ mediū impedit viſionē tā corporalē ꝙͣ intellectualē ꝓ ſtatu iſto: lꝫ nō ſit natūpati ab agente tali. Exemplū. ſi lapis vel murus ponat̉ inter me ⁊ corpus coloratū ſimpliciter impedit viſionē mediā: ⁊ tamē nō eſt natū pati a tali corpore colorato. Quartū dubium. qꝛ videt̉ ꝙ mediū agat in viſum non ī obiectu. cōmentator ſcd̓o de aīa. cōmento. cxiiij.opinādū eſt ꝙ actio medij in hoc ſenſu ſcilꝫ inſenſu tactus nō ſit ſicut actio medij in alijs: ſꝫtangibilia differūt a coloribꝰ ⁊ ſonis in hoc ꝙindigent medio: ſed ſenſibilia in illis tribꝰ primo agunt in mediū ꝙͣ in nos. tangibilia autēinſimul agunt in nos ⁊ in mediū: ⁊ ſic debet ītelligere hoc ꝓ ſil̓ nō qꝛ in eodē tꝑe patiunturmediū ⁊ ſenſus a tangibilibus ⁊ in illis duobus tēporibꝰ. eſtimatur em̄ ꝙ viſus ⁊ aer alterantur a corpore in eodē inſtāti: ſed intelligithoc ꝑ prioritatē ⁊ poſterioritatē in illis ꝓpterprioritatē ẜm cauſam: ſcꝫ ꝙ ſenſibile eſt cauſaremota in motione ſenſus ⁊ mediū eſt cauſa ꝓpinqua. Ex iſtis patet ꝙ prius natura patiturmediū ab obiecto ꝙͣ ſenſus: licet non prius tēpore ⁊ ꝙ mediū in ſenſum agat. Quintū dubiū eſt. qꝛ videt̉ ꝙ in medio non poſſit cauſariverus color: qꝛ quero in quo eſt ſubiectiue nōin pariete: qꝛ ille aliunde eſt coloratus: ſcꝫ colore cōtrario colori apparenti iuxta parietem:ſed cōtraria nō poſſunt ſimul eſſe. nec in aere:qꝛ aer nō eſt receptiuus coloris. ergo ⁊cͣ. Sectū dubiū eſt: qꝛ videt̉ ꝙ ſpeculū recipiat ſpeciem ⁊ nihil videt̉ niſi ꝑ lineā rectā ⁊ breuiſſimā: nūc aūt aliqua res videtur ꝑ breuiorē lineam. qꝛ eadē res viſa in ſpeculo puta ſi res ponatur iuxta ſpeculū ⁊ citra: ita ꝙ poſſet videri in ſe ⁊ in ſpeculo: tunc res viſa in ſe videturper lineā breuiorē ꝙͣ in ſpeculo. ergo res nō videtur in ſpeculo: ſed ſpecies rei. Itē ſi denariꝰvel lapis ponat̉ in diſco vacuo ſi poſt repleat̉aqua poſt repletōem aque videtur ⁊ ante nonſed hoc nō eſſet niſi ſpecies denarij videretur.Itē ſi res in ſpeculo videtur aut intuitiue autabſtractiue nō primo. qꝛ ꝑ cognitōem intuitiuā poteſt intellectus iudicare de ſitu ⁊ diſtantia rei: ſed per viſionē in ſpeculo nō: qꝛ illud qd̓eſt multū citra ſpeculū apparet multum vltraſpeculū. ergo ⁊c̄. Nec ſcd̓o modo: qꝛ per cognitōem abſtractiuā nō poteſt intellectus iudicare rem eſſe vel non eſſe: ſed per ſpeciē cognoſcere poteſt. ergo ⁊cͣ. Item idē viſus reſpectueiuſdē obiecti nō poteſt ſimul habere duas viſiones: qꝛ duo accidentia eiuſdē ſpeciei nō poſſunt eſſe ſimul ī eodē ſubiecto. ſi res ſuꝑponat̉
ſpeculo pōt res ſimul videri in ſe et in ſpeculoergo ⁊cͣ. Ad primū iſtoꝝ dico. ꝙ nō eſt vl̓r vebirū ꝙ mediū recipiat aliqͥd a ſenſibili. nā ẜm cōmetatorē. ij. de aīa cōmēto. lxxviij. mediū nihilrecipit a colore niſi qn̄ eſt actu illumīatū. Un̄ſic dicit. cōuenit ei vt nō moueat̉ a coloribꝰ niſi eſſet dyaphanū actu. ⁊ poſt neceſſe eſt vt luxnō ſit neceſſaria: niſi in eſſendo colores mouētes dyaphanū. niſi ẜm ꝙ in dyaphano eſt forma quā recipit mediū a corpore: ſcꝫ illumīationem. Ex iſtis ptꝫ ꝙ mediu nihil recipit a corpore. niſi ſit actu lucidū ſed qn̄qꝫ mediū ꝓpinquū viſui non eſt actu lucidū. ⁊ tn̄ ſenſibile eſtexiſtens in luce videt̉ ab illo viſu. ptꝫ iſtud: qꝛaliqͥs exiſtēs in loco obſcuro: pōt diſtincte videre colorē exiſtentē ī lumīe. ⁊ ſil̓r aīalia vidētſenſibilia clare de nocte. et tūc in neutro caſuſunt oēs ꝑtes medij illuminate int̓ videntē etrem viſam. Si dicas ꝙ oēs ꝑtes medij ſuntilluminate ſed debilit̓. qꝛ recipiūt tm̄ lumē debile: qd̓ eſt imꝑceptibile. illud tn̄ ſufficit ad recipiendū ſpēꝫ a ſenſibili. Cōtra. reſpōſio iſtano ꝯſonat opinioni. qꝛ opinio ponit ꝙ ſenſibile pͥmo agit in medium: ⁊ poſt mediuꝫ agit inviſum. tūc ſic. qͥncunqꝫ ſunt due cauſe alicuiuseffectus augmētabilis eque approxīate paſſiuo diſpoſito. quaruꝫ vna eſt imꝑfectior alia: cāꝑfectior effectū ꝑfectiorē cauſabit ī paſſiuo potēte recipere effectū potentiorē. Iſtud pꝫ deduobus caloribꝰ. quoruꝫ vnus eſt ꝑfectior alioeque approxīatis duobꝰ calefactibilibꝰ. Calidu ꝑfectius ꝑfectiorē calorē cauſabit in calefactibili. ſꝫ mediū totalit̓ illuminatuꝫ cauſabit īperfectiorē viſionē ꝙͣ mediū debilit̓ illuminatū. qd̓ eſt fl̓m ⁊ cōtra experientiā. qꝛ aliqͥs exiſtēs ī loco obſcuro ⁊ nō illumīato in ꝑte iuxtaoculū ita clare ⁊ diſtincte videt rem ſicut exiſtēs in medio totalit̓ illumīato. Itē qn̄ ſuntcauſe ordinate ad cauſandū alique effectuꝫ illud qd̓ magis appropinqͣt paſſo diſpoſito magis cauſat effectuꝫ. ſed ſpēs in medio iuxta organū viſus ſiue ſit totalit̓ illumīatū ſiue debiliter ⁊ ꝓpriū obiectū ſūt cauſe ordinate reſpectu viſionis cauſande. ſed mediū plus appropinquat viſui ꝙͣ obiectū. ergo cauſat actuꝫ videndi ſpēs in medio nō illuminato ſiue debiliter illuminato ẜm te in oculo exiſtēte in tenebris ꝙͣ ip̄a res viſa: qd̓ apparet eſſe abſurduꝫ.Similit̓ aliqua aīalia meliꝰ vidēt de nocte ꝙͣde die. Si dicas ꝙ illa aīalia habēt lumē conaturale in oculo vel ſi non. ſꝫ ſit circa obiectūtūc minus lumen ſufficit talibus aīalibus advidendū magis ꝙͣ alijs. Cōtra primū. qͥa adhoc ꝙ aliquid videat̉ requirit̉ neceſſario ꝙ obiectu illuminet̉ ⁊ nō organū viſus. ſicut patet
G ij
xrreꝫpitium
pri
dubiū
Cōtra primū
nInſtantia
Ad primuꝫ dubium
eſAd primbium