VIIIQueſtioE
duratōe ꝓpter repugnantiā formalē. gͦ conueniūt talia oppoſita pͥus duratōne: ſꝫ ſi ſint oppoſita quoꝝ vnū eſt negatiuū aliud poſitiuuꝫ⁊ cōueniāt alicui ordine nature nō oportet ꝙnegatiuū ſibi realiter cōueniat: ſꝫ cōueniret ſibi realiter ſi preueniret̉ per agens extrinſecūꝓducens alterū extremū poſitiuū: ⁊ ſic nō eſſecōuenit naturaliter creature: qꝛ ex ip̄a non eſteffectiue ens: ſꝫ per deū. ⁊ iō nō opꝫ ꝙ talia oppoſita cōueniāt in re ordine duratōis: ſic̄ conueniūt oppoſita poſitiua: nec eſſet ſimul duratio ⁊ tota cā eſt qꝛ nō opꝫ ꝙ negatiuū extremūcōueniat realit̓ illi rei: ⁊ iō nec ꝯuenit ſibi priꝰduratōe: nec ſil̓ duratōe cū oppoſito poſitiuoIn alio etiaꝫ deficit qd̓ ponit: qꝛ neceſſe eſt ꝙcreatio ⁊ ꝯſeruatio diſtinguant̉ circa quālibꝫcreatōem: qꝛ q̄ poneret mundū fuiſſe ab et̓nodiceret ꝙ mūdꝰ nūꝙͣ fuiſſꝫ creatꝰ: ſic̄ xp̄iani loquūt̉ d̓ creatōe: qꝛ ꝯnotat ad negatōeꝫ īmediate p̄cedētē eſſe rei qͣlis p̄ceſſio negatōis a parte rei nō fuiſſet nec ſuū fieri aliquo mō diſtingueret̉ a ſuo facto eſſe: ſꝫ ſuū creari eſſet ſuū coſeruari: ⁊ ſuū fieri eſſet ſuū factū eſſe: ⁊ ſemꝑ adeo habuiſſet ſuū factū eſſe ⁊ cōſeruatū ⁊ nunꝙͣ fieri vel creari diſtinctū a cōſeruatōe. Sidicas ꝙ ſi mundus fuit ab eterno: tn̄ fuit ꝓductus a deo aūt gͦ ꝑ creatōem ⁊ habet̉ ꝓpoſitū⁊ tūc illa creatio eſſet ī mēſura īdiuiſibili autꝑ abſolutā mutatōem qd̓ nō eſt dicēdū. Preterea adhuc mūdus trāſiſſet de ꝯͣdictorio ī cōtradictoriū: qꝛ de nō eſſe in eſſe qd̓ nō pōt fieriſine mutatōe q̄ nō pōt eē ſine mēſura. Rn̄deoad primū ꝙ eqͥuocatio eſt de creatōe. ſi em̄ accipiat̉ ꝓ ꝓductōe totali alicuiꝰ de aliquo effectiuo ſic mūdus fuiſſet creatꝰ etiā ſi fuiſſet abeterno. ⁊ ſic tu es modo creatus a deo: ⁊ taliscreatio nō hꝫ aliquā mēſurā diuiſibilē vl̓ indiuiſibilē. ⁊ ſic creatio nō differt a ꝯſeruatōe: qꝛſemꝑ dicit̉ res creari: ſic ꝙͣdiu ꝯſeruat̉. ⁊ ꝑ ꝯſeques ſi mūdus fuiſſet ab eterno: ab et̓no fuiſſꝫſic creatꝰ ⁊ ꝯſeruatꝰ. Alio mō accipit̉ creatiovt ſignificat rē ꝓductā ꝯnotādo negatōem illius rei p̄cedere realit̓. ⁊ ſic xp̄iani loquunturde creatōe. ⁊ ſic diſtinguit̉ a ꝯſeruatōe: vt ptꝫEt creatio ſic accepta hꝫ mēſurā diuiſibilē vl̓indiuiſibilē: ⁊ pōt vtrūqꝫ hr̄e actualit̓ vel potētialit̓ ẜm qd̓ res pōt creari in īſtāti vl̓ in tꝑe⁊ ſic loq̄ndo diſtinguit̉ fieri creature a ſuo facto eſſe ſicut creatio a ꝯſeruatōne: ſꝫ ſi mūdusfuiſſet ab eter nō nō fuiſſet ſic creatꝰ tali creatiōe. iō argumētū nō ꝓcedit. Ad aliud ꝙ ſimūdus fuiſſet ab eterno nō fuiſſet totalit̓ terminꝰ trāſitꝰ de ꝯͣdictorio in ꝯͣdictoriū: qꝛ nūqͣfuiſſet ſub nōeſſe realit̓: ſꝫ ſemꝑ fuiſſet ſub eſſeqꝛ ſemꝑ fuiſſet ens ⁊ nunꝙͣ noens: ⁊ iō ibi nō
fuiſſet aliqͣ mutatio mēſurata qͣcunqꝫ mēſuradiuiſibili vel īdiuiſibili: quia talis mutatio nūꝙͣ eſt niſi qn̄ aliqͥd pͥmo nō eſt ⁊ poſtea eſt: ⁊ ſicnō eſt in ꝓpoſito poſita ypotheſi. Ad aliudptꝫ ex p̄dictis quo nō eſſe ꝯuenit creature ẜmnatura ſuā: qꝛ ꝑ tales affirmatiuas creatura ēnōens intelligit negatiuas: ſcꝫ ꝙ creatura nōeſt ens ẜm ſe. ⁊ iō ſi mundus fuiſſet ab eterno:tūc nūqͣ fuiſſet noens. ⁊ iō iſta ꝯͣdictoria eſſe⁊ nō eſſe ſibi nō ꝯuenirēt realit̓ ī eodē inſtāti:nec alio: ſꝫ vnū ſemꝑ ſibi ꝯueniret: ſcꝫ eſſe: ⁊ aliud nunꝙͣ ſcꝫ nō eſſe. Ad aliud dico ꝙ illa ꝓpoſitio. oē qd̓ eſt qn̄ eſt neceſſe eſt eſſe: male allegat̉: qꝛ nō eſt dem ph̓i pͥmo pyarmenias: ſedph̓s dicit ꝙ iſta ꝓpoſitio eſt neceſſaria oē qd̓eſt qn̄ eſt neceſſario eſt eſſe: qꝛ hͨ nō pōt eſſe falſa. ⁊ ſil̓r hec ꝓpoſitio eſt neceſſaria. oē qd̓ fuitfuit qn̄ fuit: ⁊ ſil̓r oē qd̓ erit erit qn̄ erit. Undeiſta ꝓpoſitio ſic intellecta ſicut cōiter intelligit̉ eſt falſa: qꝛ q̄libet ſingularis eſt falſa excepto deo. hec em̄ eſt falſa ſortē qn̄ eſt neceſſe eſteſſe: qꝛ ad hͦ ꝙ tꝑalis ſit vera vel neceſſaria requirit̉ ꝙ vtraqꝫ ſit vera vel neceſſaria ꝓ eodētꝑe. Ubi ſciēdū eſt ꝙ differētia eſt iter ꝓpoſitōem ꝯditionalē tꝑalē ⁊ cauſalē. nā ad veritatē ꝯditionalis requirit̉ ꝙ antecedēs nō poſſit eſſe: nec ſit verū ſine ꝯſequēte: ſꝫ nō requirit̉ꝙ ans vel ꝯn̄s ſit verū de facto: ⁊ iō hͨ ꝯditionalis eſt vera ſi ſortes eſt ſortes eſt ſiue ſit ſiuenō: qꝛ nō denotat̉ niſi habitudo īter an̄s ⁊ ꝯn̄sAd veritatē aūt cauſalis nō ſolū requirit̉ talis habitudo ꝙ ans nō poſſet eſſe verū ſine cōſeq̄nte: ſꝫ ꝙ vtraqꝫ ꝑs ſit vera de facto ⁊ ꝙ ansſit cā ꝯſeq̄ntis. ſꝫ ad veritatē tꝑalis requiriturveritas vtriuſqꝫ ꝑtis de facto ꝓ eodē tꝑe proquo tꝑalis dicit̉ vera ⁊ aliter nō eſt vera. ⁊ iōſi altera ꝑs ſit falſa tꝑalis eſt falſa ꝓpter falſāimplicatōem. Ad ꝓpoſitū hͨ tꝑalis. ſorteꝫ qn̄eſt vel dū eſt neceſſe eſt eſſe hꝫ alterā ꝑtē falſāſcꝫ hāc neceſſe eſt ſortē eſſe ſiue ſit ſiue no. ⁊ iōhͨ tꝑalis eſt falſa ſorteꝫ qn̄ eſt ⁊cͣ. ſꝫ de deo ē tēporalis vera neceſſario ſic dicēdo deū qn̄ ē neceſſe eſt eſſe: qꝛ hͨ eſt vera deꝰ eſt ⁊ ſil̓r ꝓ eodeꝫtꝑe neceſſe eſt deū eſſe. Si dicas ꝙ hͨ eſt veraoē qd̓ eſt qn̄ eſt neceſſe eſt eſſe. Rn̄deo ꝙ illudnō eſt logice dcm̄ qꝛ nō eſt plus ꝓpoſito neceſſaria neceſſitate ꝯditionata ꝙͣ neceſſitate cathegorica: qꝛ oīs ꝓpoſitio eſt neceſſaria q̄ ē neceſſaria abſolute. Sꝫ recte ītelligētes intelligūt ſic ꝙ illa ꝓpoſitio eſt neceſſaria q̄ eſt ꝯditionalis vel tꝑalis: alia eſt ncc̄ia q̄ ē ſimpl̓r cathegorica: ⁊ nō ꝯditionalis nec tꝑalis. Exemplū pͥmi hͨ ꝓpoſitio ꝯditionalis eſt neceſſariaſi ſortes eſt ſortes eſt: ſi ſortes currit ſortes mouet̉. Exēplū ſcd̓i hͨ cathegorica eſt neceſſaria.
C ij
Hſtantia prīa.
Secunda.
Ad primam
Ad ſcd̓am
Ad ſcd̓am gaufredi.
Ad tertiam
Notandum
M