LibriSecundi
eiꝰ realē extra aīam: gͦ eſt ẜm illud eē: ſꝫ ē fallacia ẜm qͥd ad ſimplicit̓. ſicut nō ſequitur roſaẜm entitatē eiꝰ extra aīaꝫ ītelligit̉: gͦ ẜꝫ illā entitate mō eſt. ſicut nō ſeqͥt̉ homerꝰ ē ī opiniōegͦ eſt: ſꝫ eſt fallaciā ẜm qͥd ad ſimpl̓r. dico gͦ ſic.Si ad hͦ ꝙ finis moueat agēs: opꝫ ip̄ꝫ exiſterehͦ nō ē inꝙͣtū finis: ſꝫ qꝛ agēs ⁊cͣ. Ad pͥmū pͥncipale qn̄ dicit̉ qn̄ res hꝫ actiōeꝫ ⁊cͣ. verū eſt ſiactio illa ſit realis actō nō aūt methaphoricacuiuſmōi ē actio finis vt dcm̄ eſt. Ad alid̓ qn̄dicit̉ qn̄ aliqͥd mouet̉ realit̓ refert̉. dico ꝙ nonopꝫ illud tūc eſſe ꝓpt̓ illā motionē: ⁊ qn̄ ꝓbat̉qꝛ tūc actu cauſat: verū ē cauſatōe finis: hͦ aūtnō eſt motiōe aliqͣ reali vt dcm̄ eſt: gͦ. Ad alid̓de ſatietate potētie bti dicēdū eſt ꝙ ſatietasdupl̓r accipit̉: vno mō ꝓut excludit oēm potētiā ⁊ appetitū reſpectu cuiuſcūqꝫ alteriꝰ obiecti ab obiecto ſatīato. ⁊ ſic dico ꝙ nihil ſatiatpotētiā btī ītellectiuā vl̓ volitiuā: nec deꝰ neccreatura nec finitū nec īfinitū: qꝛ ꝙͣtūcunqꝫ videat̉ deꝰ clare ⁊ diligat̉ ītēſe: adhuc ītellectꝰbti pōt videre aliā creaturā ⁊ eā diligere: qꝛ n̄videt̉ ꝙ btūs ſit peioris ꝯditōis ī hͦ ꝙ nō btūſſͦ non btūs pōt hͦ facere: gͦ ⁊ btūs. Si dicas capacitas potētie btī eſt finita vel īfinita: ſi finita pōt ꝑ aliqd̓ finitū ſatiari: ita ꝙ nullū actumreſpectu alteriꝰ obiecti pōt hre. ſi infinita pōtſatiari aliquo īfinito: ita ꝙ nullū finitū pōt appetere. Rndeo ꝙ capacitas aīe finita ē: qꝛ ip̄anō differt ab ip̄a eſſentia aīe ꝙͣtū ad pͥncipaleſuū ſignificatū ⁊ eſſētia aīe finita eſt. Et vltradico ꝙ ſatiat̉ formalit̓ aliquo finito: qꝛ ſatiat̉formalit̓ actubtīfico qͥ eſt formalit̓ finitꝰ: necpōt talis actꝰ eē īfinitꝰ intēſiue: ſꝫ tūc vltra: nego ꝯn̄am: gͦ nō pōt aliqd̓ obiectū appetere īfinitū: qꝛ lꝫ ſatiet̉ formalit̓ aliquo finito: non tn̄obiectiue: qꝛ pōt diligere ⁊ appetere īfinitū aliqd̓ obiectū: loq̄ndo ſcꝫ de obiecto ſatiatiuo p̄dicto mō: nec ſatiat̉ finito obiecto: qꝛ pōt appetere obiectū īfinitū ⁊ illd̓ diligere. Alit̓ pōtaccipi obiectū ſatiatiuū ꝓ illo qd̓ excludit oēꝫtriſticiā ⁊ anxietatē: ⁊ ſic deꝰ ſatiat ⁊ nulla creatura. qꝛ ſi ip̄e diligat̉ btīfice tāta erit delectatio ī bto ꝙ excludit oēꝫ triſticiā ꝓuenientē: ⁊ſil̓r anxietatē: ⁊ iō ꝙͣtūcūqꝫ appeteret aliqͥd aliud a deo: ſi hͦ eēt poſſibile nō ſeqͥt̉: ꝙ ſi nō ꝯſequeret̉ illud ꝙ ꝓpter hͦ triſtaret̉: ſꝫ ſi diligeretcreaturā ītēſiue ⁊ appeteret deū: ⁊ ſi nō diligeret deū triſtaret̉ ⁊ anxiaret̉ vehementiſſime: ⁊iō ſic nulla creatura ſatiat: ſꝫ ſolus deꝰ. Si dicas deꝰ ſatiat rōne finis vltimi: aut gͦ vt ē ī reaut vt cōprehēdit̉ ab ītellectu: ſi pͥmo mō hͦ videt̉ ꝯͣ auicēnā. vi. methaphiſice̓ qͥ dic̄ ca. xvij.ꝙ finis mouet vt eſt in aīa: ⁊ nō vt in re: ſꝫ deꝰvt in re extra eſt cauſa efficiēs iſtiꝰ btītudinis
gͦ vt ſic mouet vt finis: ſed in aīa mouet vt efficiēs. Si ſcd̓omō dicat̉ hͦ eſt ꝯͣ cōmentatorē debalneo vt iā pꝫ: qꝛ finis ẜm ꝙ apprehēſus mouet effectiue: et vt in re mouet metaphorice.Preterea ẜm beatuꝫ Auguſtinū triſtitia accidit ex hijs q̄ nob̓ nolētibꝰ accidūt: ſꝫ p̄t btūsvelle multa quoꝝ oppoſita poſſunt euenire: ⁊nolle multa q̄ euenirēt. licꝫ gͦ delectatio btītudine habita pōt excludere triſtitiā cauſatā exvno vl̓ duobꝰ nolitis. Nō tn̄ videt̉ rōnabile ꝙilla delectatio excluderet oēm triſtitiā: ex quātiſcunqꝫ nolitis cauſabile: qͥa tōt pn̄t eſſe nolita cōcurrētia ꝙ ſufficerēt ad cauſandū ita intēſam triſtitiā vel intēſiorē ꝙͣ ſit delectatio inbtitudine: gͦ non videt̉ ꝙ btītudo oēm iſtā excludat āxietatē. Ad primū qn̄ tangit difficultatē de motiōe ⁊ cauſalitate cauſe finalis. Dico ꝙ loquēdo de cā finali p̄ſtituta a volūtatevoletis qͥ ꝓprie eſt cā finalis: ⁊ nō de fine intēto ab agēte ſuꝑiore dirigēte ⁊ loquēdo de effectu ꝓducto ꝑ actū volūtatis formalit̓ imꝑatiuuꝫ executionis in actu exteriori vel interioriDico ꝙ cauſalitas finis nō eſt finē amari abſolute loquēdo: nec prīo ⁊ ꝓprie ꝓpt̓ finē amatū aliud amari: ſꝫ eiꝰ cauſalitas eſt prio finē abſolute cognoſci ⁊ amari vno actu: ⁊ poſtea illū finē amari illo actu eodeꝫ: ⁊ aliud ꝓpt̓ finēamatū amari: ſic ꝙ agēs agit effectū extra velintra: ita ꝙ ſcd̓m velle videat̉ velle imꝑatiuūformalit̓ executiōis. Prime due ꝑtes patēt ꝑvnā rōem: qꝛ oēs cauſe ſimul cōcurrūt ad cauſandū effectū: gͦ cā finalis nō cauſat in genereſuo: niſi qn̄ efficiēs cauſat in genere ſuo: et perꝯn̄s nunꝙͣ eſt cālitas cauſe finalis: niſi qn̄ effectꝰ ꝓducit̉: ſꝫ poſſum amare cām finalē: ⁊ ꝓpt̓ip̄am amatā finalit̓ aliud nō volēdo executionē: nec cauſando effectū ſuū exͣ vel ītra: gͦ poſſunt eē illi duo amores abſqꝫ cālitate cauſe finalis actualit̓ cauſantꝭ reſpectu tertij effectusExemplū de ſanitate ⁊ potiōe amara. poſſumenī amare ſanitatē pͥmo abſolute: ⁊ pꝰ ea amare ſanitatē: ⁊ ꝓpt̓ ip̄am amatā amare potioneamarā: abſqꝫ hͦ ꝙ vel ī bibere potionē mihi oblatā: quā formalit̓ nolo bibere ꝓpt̓ amaritudinē: vel aliqͥd aliud impediēs. Et ſic illud vellequo ſic volo potionē amarā nō eſt ſic imꝑatiuum formalit̓: ſꝫ ſolū īꝑatiuū equiualent̉: putavelle bibere ſi nō eſſet impedimentū: ſꝫ ſi volopͥmo ſanitatē abſolute ꝑ vnuꝫ actū: ⁊ poſt peraliū actū volo ſic ſanitatē: ꝙ ꝓpt̓ eā amatā volo bibere potionē amarā mihi oblatā: quo velle poſito ſtatī bibo potionē: nec impedit̉ effectus bibendi. Illud ſcd̓m amare ſiue velle eſtcauſalitas cauſe finalis reſpectu actus bibendi. Et conſimili modo eſt dicendum ſi impe-
Ad primum prīcipale.
Prima inſtantia
nAd tertium
Ad ſcd̓m
Ad primā
Scd̓ꝫ