QueſtioIII
extra. agens vult ⁊ amat effectū extra ꝓducēdū: ⁊ hoc ꝓpter finē. ⁊ illo inſtāti cauſat̉ amorillius effectꝰ tāꝙͣ effectꝰ prior qͥ ſil̓ eſt duratiōecū prima motiōe vel cauſatōne cauſe finalis.Alia eſt cauſatio finis q̄ actu mouet agens adagendū: ⁊ hͨ motio finis ē finē amare ꝓpt̓ quēamatū agēs cauſat effectū extra. ⁊ iſta motioeſt dare amabilē vl̓ appetētē effectū: inquamfinalit̓ nō formalit̓: ⁊ hͦ ē eē amatū ꝓpt̓ quē vtamatū talis effectꝰ cātur vt bonū vtile ad finēExēplū potio amara vel inciſio amat̉ ⁊ appetit̉ vt bonū ⁊ hꝫ rōneꝫ appetiti ⁊ amati ꝓpterſalutē vel vitā amatā vel ꝓpter hoīem amatū⁊ iſta cauſatio cauſe finalis ſil̓ eſt cū cauſatōecauſe efficiētis ⁊ aliarū cauſarū reſpectu illiꝰeffectꝰ: ſil̓ inꝙͣ duratōe. Per hͦ gͦ pꝫ ad primuꝫargumentū ꝙ cauſatio cauſe finalis reſpectuſui cauſati ſi ī hͦ ꝙ mouet agēs ad agendū cauſat finalit̓ effectu: ſcꝫ ꝓpt̓ qd̓ amat̉ effectꝰ cauſat̉ ī hͦ effectꝰ extrīſecꝰ vel ītrīſecus: ſcꝫ amor qͥeſt ītrīſecꝰ effectꝰ. Per hͦ ad ſcd̓m ꝯcedo ꝙ ſil̓dū cā finalis cauſat aliqd̓ cauſatu agens cauſat ī idē cauſatū: tn̄ pͥus duratōe cā finalis pōtmouere agēs ad vnū actū: vtpote ad volēduꝫcauſare aliqͥd extra: ⁊ ꝑ ꝯn̄s cauſare finalit̓ aliqd̓ velle ꝙ agens cauſet illū effectū exͣ: ſꝫ reſpectu eiuſdē cauſati cāt ſil̓ finis ⁊ efficiēs. Quātū ad vltimū argumētū: ſcꝫ ꝙͣtū ad hͦ ꝙ moueat ſequat̉ ip̄m eē in effectu hr̄e eſſe reale extraaīam. Dico ꝙ alit̓ videt̉ eē dicēdū de entitatefinis q̄ requirit̉ ad hͦ ꝙ moueat ẜm auicēnā: etalit̓ ẜm comētatorē. Nā ẜm auicennā videt̉ ꝙfinis ẜm eē qd̓ hꝫ in aīa mouet ẜm motionemcauſe finalis. Dicit em̄ vbi pͥus cā finalis ī ſuoeſſe in aīa pͥor eſt ceteris cauſis: ⁊ iſto mō cā finalis eſt cā aliarū cayſarū. qm̄ ſicut accidit reſpectu eiuſdē cauſalitatꝭ ita ⁊ reſpectu eiuſdēītellectꝰ. Et ſic dicit ꝙ reſpectu illiꝰ cauſalitatis ⁊ reſpectu eē eiꝰ qd̓ hꝫ ī ītellectu nulla aliacā eſt pͥor cā finali: īmo ip̄a eſt cā eſſendi ceteras cās. ⁊ ſequit̉ bn̄ ẜm ip̄ꝫ ꝙ eſt cā aliarū cauſaru. pꝫ gͦ ẜm eū ꝙ ip̄a eſt cā ⁊ cauſat ſua cauſatiōe ẜm eē qd̓ hꝫ ī intellectu ſeu ī aīa. Et cōfirmat̉ qꝛ dictū eſt ī pͥori articl̓o ꝙ cā finalis mouet metaphorice: ⁊ iſta motio eſt ip̄aꝫ amari ꝓpter quā amatā agēs agit: ſꝫ ex hͦ qd̓ amat̉ nula lū eſſe hꝫ niſi ī aīa. Alia videt̉ eſſe opinio cometatoris. xij. metaphiſice cōmento. xxvi. vbivult ꝙ forma balnei ẜm eſſe qd̓ hꝫ ī aīa ē agēsmotu: ſꝫ ẜm eſſe extra aīam eſt finis nō agēs: gͦvidet̉ ẜm euꝫ ꝙ cā finalis mouet vt cā finalisẜm eſſe qd̓ hꝫ extra aīam. Cōfirmat̉ qꝛ dcm̄ ē īpori articulo qꝛ cā finalis eſt ꝓpt̓ quā amataꝫages agit: ⁊ ip̄am amari ꝓpter qd̓ agēs agiteſt ip̄am mouere ages: ſꝫ agēs nō agit ꝓpt̓ ip-
ſam amatā ẜm eſſe in aīa: ſꝫ ẜm eſſe extra aīamamatū agēs agit: gͦ ẜm entitatē ſuā extra aīaꝫmouet agēs: gͦ ad hͦ ꝙ moueat ages reqͥrit̉ eſſeextra aīam. Un̄ ꝙͣtū ad iſtū articulū rn̄deotiꝯcordādo iſtas aucͣtes. vbi pͥmo eſt aduertendū ꝙ aliud eſt cām finalē ẜm entitatē aliquaꝫmouere agēs ad agendū: ⁊ aliud ẜm ip̄aꝫ entitatē eſſe in actu vt moueat. Dico gͦ ꝙ cā finalis ad hͦ ꝙ moueat agēs nō requirit̉ hre entitatē illā in re extra: ſꝫ ſufficit illā hr̄e in aīa. Primū pꝫ ex auctoritate p̄dicta cōmētatoris ⁊ on̄do hͦ ſic. ſicut dcm̄ eſt pͥus fineꝫ mouere agensad agendū eſt finē amari ꝓpter quē amatumagēs agit: finis aūt amat̉ ab agente ẜm realitatē extra aīam ⁊ ꝓpter amore eius vt ſic agitNō em̄ eſt deābulatio ꝓpter ſanitatē vt hꝫ eēin aīa tm̄ vel qꝛ amo ſalutē aut vitā ẜm eē eiꝰin aīa: ſꝫ qꝛ diligo ſanitatē ⁊ vitā ẜm entitateꝫeiꝰ realē extra aīaꝫ: ⁊ ꝓpter talē entitatē amatā ambulo ⁊ abſtineo ⁊ hmōi facio: gͦ finē amari ẜm aliquā entitatē ꝓpter quā amatā ẜꝫ illāentitatē agens agit eſt finē mouere agentē: finis aūt ẜm entitatē realē extra aīaꝫ mouet efficiēs: qꝛ ẜm illā entitatē amat̉ ab agente ⁊ ꝓpter illā entitatē amatā agens agit. ⁊ hͦ eſt intētio cōmētatoris: ⁊ ſic pꝫ primū. Probatioſcd̓i videlꝫ ꝙ ad hͦ ꝙ finis moueat ẜm entitatē realē extra aīam nō opꝫ eaꝫ illā hr̄e extra inactu: qꝛ ip̄am ẜm entitatē realē extra mouereagens motōe cauſe finalis: eſt ip̄aꝫ ẜm entitate realē amari ab agēte ꝓpter quā ſic amataꝫagēs agit. Sed certu eſt ꝙ finis vt ſanitas vl̓aliqͥd aliud ꝙͣuis amet̉ ab agente ẜꝫ entitatērealē extra. Nō tn̄ ſequit̉ ꝙ habeat illā entitatē realē in actu extra. qꝛ poſſum diligere aliqͥd⁊ realē exiſtētiā alicuiꝰ: lꝫ nō exiſtat ẜm illamentitatē. ſic̄ intelligere rē ẜm entitatē ſuā licꝫnō exiſtat ẜm realitatē illā: ſꝫ ſufficit eā hr̄e inaīa. ⁊ hͦ vult auicēna. Uel ꝯcordando auctoritates poſſet dici ꝙ finis mouet agens ẜm eēſuū extra aīam in re ⁊ ẜm eſſe ſuū in aīa: ita ꝙly ẜm teneat̉ in pͥmo dicto cathegoreumatice⁊ reduplicatiue: in ſcd̓o vero ſpecificatiue: qͥaimpoſſibile eſt ꝙ moueat efficiēs vt amatū: niſi habeat eſſe in aīa: ⁊ cū nihil amat̉ niſi cognitū. ideo ſic intelligēdo non mouet niſi ẜm eſſeqd̓ hꝫ in aīa qꝛ ſic nō pōt mouere niſi hēat talēmodū eſſendi. ⁊ ſi illud ſit verū tunc hͦ mō poſſunt ꝯcordari cōmentator et auicēna. Dico gͦꝯcludēdo ꝙ finis ẜꝫ entitatē eiꝰ exͣ aīaꝫ mouetagēs ad agēdū hͦ eſt ẜm illā entitatē ab agēte⁊ tn̄ ad hͦ ꝙ ſic moueat ẜꝫ illā entitatē: hoc eſtad hoc ꝙ ametur ẜm illā entitatē realem: nonoportet ip̄m hr̄e actu illā entitatē realē. nā nōſeqͥtur hͦ amat̉ ab agente aliquo ẜm entitateꝫ
Opinio cōmen-
Idſcd̓m
I
Reſpōſio ad articulum.