ibri primiSententiarum
nō ſit. hoc albū eſt ſine ſil̓itudine. ⁊ ſi aliud albuꝫ fiat in albo eſt ſil̓itudo. pōt gͦ eſſe ſine iſto⁊ cū iſto. Sil̓r in relationibꝰ multis diſquiꝑānitie. ſicut dn̄s pōt eſſe ſine dn̄atione ⁊ pōt eſſeij. dn̄s ſeruoꝝ acceſſione. Pret̓ea niſi predictaopinio ponat̉. ſequūtur multa incōuenientiaPrimū eſt ꝙ negabit̉ oīs compoſitio in entibus. qꝛ ſi a ⁊ b componūt ab. ⁊ vnio iſtarū partium nihil aliud eſt niſi illa abſoluta a. b ſeꝑaratis. gͦ real̓r a ⁊ b manet tota realitas que eſtip̄oꝝ s ⁊ b vnitoꝝ. ⁊ tūc a ⁊ bſęparata manētreal̓r vnita. ⁊ ita manet compoſitū ſeparatispartibus componētibus. ⁊ ita compoſitū nōē ꝯpoſitū. qꝛ qn̄ māet ꝯpoſitū ſeparatis ꝑtibꝰcomponētibus nō eſt compoſituꝫ ex eis. nihiljgem̄ eēt tūc niſi vnū aggregatōe. Scd̓m incōueniēs ſequert̉. ꝙ negabit̉ oīs cauſalitas cauſaruꝫ. qꝛ quod cauſat̉ a diuerſis cauſis ſecūdisp̄exigit in eis debitā ꝓportionē ⁊ approximatione ad hoc ꝙ cauſet̉ ab eis. ſed ſi iſta approximatio ⁊ ꝓportio nihil ſit niſi iſta abſoluta. gͦiſta ſunt ita real̓r cauſatiua huiꝰ effectus quado nō ſūt approximata. ⁊ ita approximata nihil poſſunt cauſare realit̓ quod nō poſſūt cauſare etiā non approximata. nulla em̄ realitatealia poſita nō pōt aliqua res cauſare que pͥusnon potuit cauſare. Ex iſtis poteſt argui ſic.Quia ſi a ⁊ bſeparata nō componūt ab. ergonec ip̄a vnita. qꝛ ſicut eadē res abſqꝫ omni realitate alia nō pōt aliqͥd cauſare modo qd̓ pͥusnō potuit. ita nec eede res abſqꝫ omni realitate alia pn̄t aliqͥd modo ꝯponere quod pͥus nōie potuerūt ꝯponere. Scdo pͥncipal̓r arguiturſic. nihil infinitū cōtinet ẜm ꝑfectā cōtinētiāoppoſita formal̓r. qꝛ ꝙͣtūcunqꝫ in deo ꝯcedat̉ꝑfectiſſima oīm ꝯtinētia ꝑfectionū ẜm idētitatem que ſunt in eo nō poteſt ꝯtinere oppoſita abſoluta formal̓r in ſe. lꝫ in ſe poſſet habere talia oppoſita ꝟtual̓r ⁊ relatiue formal̓r. ſedex hoc cōcludit̉ infinitas fundamēti. ſed equalitas ⁊ ineqͣlitas ſunt oppoſita formal̓r. ⁊ ſil̓itudo ⁊ diſſil̓itudo ſil̓r ſaltē ad idē correlatiuū.iſta aūt pn̄t ꝑfecte fundari in eodē fundamēto ſucceſſiue. ſed illud fundamētū neutrū illorum cōtinet formal̓r ⁊ ẜm ꝑfectā identitatemquia qua rōne nō ambo. eadē rōne nec alterū.Et ſi dicat̉ ꝙ relatio nō eſt res alia. qꝛ nō eſtres ſed tm̄ in intellectu. Cōtra hͦ arguit̉ pͥmo.qꝛ hoc deſtruit vnitatē vniuerſi. ſcd̓o qꝛ deſtruit oēm ꝯpoſitionē in vniuerſo ſubſtātialē ⁊ accidentale. tertio qꝛ deſtruit oēm cauſalitatemſecundarū cauſarū. quarto qꝛ deſtruit realitatem ſciarū mathematicarū. Primū ꝓbat̉. qꝛvnitas vniuerſi eſt in ordine partiū ad ſe inuicem ⁊ in ordine ad pͥmū. ſicut vnitas exercitꝰ
eſt in ordine ꝑtiū exercitꝰ inter ſe ⁊ ad ducem.et iō ex hoc ꝯnegātes relatōem eſſe rē exͣ actūintellectꝰ pōt dici ꝟbuꝫ ph̓i. xij. metha. ꝙ talesqui ſic dicūt. incōnexaꝫ faciūt vniuerſi ſb̓am.Scd̓m ꝓbat̉. qꝛ nihil eſt ꝯpoſitū ſine vnionepartiū ꝯponibiliū. ita ꝙ partibꝰ ſeꝑatꝭ nō manet ꝯpoſitū. nihil aūt reale depēdet ab eo qd̓eſt tm̄ rō ⁊ p̄cipue rō cauſata ꝑ actū intellectꝰnoſtri. ⁊ faltē tale reale quod nō eſt tm̄ artificiale. gͦ nullū totum erit reale naturale. poſtꝙͣnccͣrio reqͥrit ad ſuū eē relatōem. qꝛ relatio nihil eſt niſi ens rōnis. Tertiū ꝓbat̉. qꝛ cauſatōeffectus realis nō reqͥrit ens rōnis in cā. ẜ nōpn̄t cauſe ſcd̓e cāre niſi ꝓportionate ⁊ approximate. gͦ ſi iſta approximatio eſt tm̄ ens rōnis.nō poterunt cauſe ſub iſta approximatōe cārealiqͥd reale. qꝛ ſine iſta approximatōne nō p̄n̄tcāre. ⁊ iſta approximatio que ē relatio. nullares eſt ꝑ iſtā opinionē. gͦ cā ſcd̓a nihil ꝯfert adpoſſibile cāri. Quartū ꝓbat̉. qꝛ oēs ꝯcl̓ionesmathematice demoſtrant relatiōes de ſubiectꝭ. pꝫ inductiue incipiēdo a pͥma ꝯcl̓ione geometrica. qͣ on̄dit̉ eqͣlitas laterū de trrāgulo vl̓de linea recta. ⁊ ſic de alijs. Quis iſte rōnesvident̉ difficiles ⁊ apparētes ad ꝓbandū relationē eſſe aliā reꝫ ab abſolutꝭ. tn̄ videt̉ mihi ꝙad ꝑtē oppoſitā ſūt rōnes difficiliores ⁊ euidētiores. ⁊ iō ꝯͣ iſtā opinionē arguā in gn̓ali. īmomagis in ſpēali de diuerſis relatōibus q̄ ponūtur. Primo gͦ arguo ſic. oīs res real̓r diſtīctaab alia re pōt intelligi illa alia nō intellecta.et maxime ſi neutra illarū rerū ſit ꝑs alteriusſꝫ impoſſibile eſt aliquā rē q̄ ſit relatio ītelligiſine oī alia re. gͦ ⁊c. Haior videt̉ māifeſta. qͥanō plꝰ depēdet ītellectio vniꝰ rei total̓r diſparate ab alia re diſꝑata. ꝙͣ intellectio effectꝰ abintellectōe cāe ſue eēntial̓. ſꝫ nō eſt incōuēiēsnec includit ꝯͣdictōeꝫ illud qd̓ ē effectꝰ intelligi ſine ſua cā intellecta. gͦ eodē mō ſi ſil̓itudovel alia talis relatio ſit alia res ab abſolutꝭ ⁊ arelatōne corrn̄dēte nō repugnat ſibi intelliginll̓o ītellecto abſoluto. ⁊ et nll̓a relatōe alia ītellecta. Pinorē ꝓbo. qꝛ ſi aliqͥs ītelligat ſil̓itudinē ſortꝭ ⁊ fortē ſine ſil̓itudīe corrn̄dete. poterit ſcire ſortē eē ſil̓eꝫ. ⁊ tn̄ dubitare an ſit alicui alteri ſil̓is. ⁊ eod̓ mō poterit aliqͥs ſcire aliquē eē pr̄eꝫ ⁊ tn̄ neſcire an hēat filiū. imo ēt poterit igrare an poſſit hr̄e filiū. Si dicat̉ ꝙ tal̓ Oapp̄hedēs ſil̓itudinē ſor. poterit neſcire an ſortes ſit fil̓iſ. Cōt̉ ꝑ iſtū n̄ repugͣt relatōi ītelligi 5ītuitīe. poat̉ gͦ ꝙ aliqͥſ ītuitiue app̄hēdat vt̉qꝫtal̓ vtiqꝫ ſciet ſortē eē ſil̓eꝫ. ſic̄ aliqͥs vidēs ītuitiue albedinē ī ſorte ſcit ſortē eſſe album: Sidicat̉ aliter ꝙ talis ſi videat intuitiue tā ſortēꝙͣ ſimilitudinē in ſorte. lꝫ nō videat intuitiue
LDictū ex quo qͣttuor ſequunt̉
Argumētū
Scd̓o ponūt̉ ali-
Primū ꝓbat̉
Scd̓ꝫ incōueniē⁊ eſt ſcd̓a ꝯfir:
Primū incōueniens ⁊ ē pͥma ꝯfir:
Obijcitur
Rn̄det̉
Arcuit̉ ꝯͣ opi.
Quartū ꝓba-
Tertiū ꝓbo
Scd̓m