PrologiPrimi ſententiarur
. DCip̄emet hꝫ rōem alicuiꝰ cauſe. qꝛ eſt ad cuiꝰ eſſe32ſequit̉ aliud. ⁊ tn̄ ip̄emet nō eſt cauſa ſui ip̄iꝰ.et ip̄emet non depēdet ſic a ſeipſo. Sil̓r ip̄mlucrū vl̓ aliqͥd tale eſt cā finalis aliquo modoip̄ius ſcīe. qꝛ eſt ꝑ quod rn̄det̉ ad queſtione factam ꝓpter qͥd. Si em̄ aliqͥſ q̄rat. qͣre addiſcitvel quare ſcīa ꝓducit̉. cōueniēter reſpōdet̉ ꝓpter lucrū ꝑ ip̄m acquirendū. et tn̄ illud lucrūnō eſt cā finalis ip̄ius ſciētis. qꝛ ip̄e ſciens nōdepēdet ab eo eſſential̓r. ſed tm̄ deſideratū etcōcupitū a ſciēte ꝓpter quod agit ad acqͥrendum ſcīam. Hoc poterit declarari. qꝛ ſicut inagētibus natural̓r illud eſt cauſa finalis qd̓ ītendit̉ a natura. ita in volūtarijs illud eſt cauſa finalis quod intēdit̉ a volūtate. ſed lucrumvel aliqͥd tale eſt intentū a voluntate. ꝓpt̓ qd̓ꝓducit̉ ſcīa. gͦ illud vere erit cā finalis ſciētieet nō ſciētis. Preterea illud quod intēditura volūtate diuina in cauſando vere hꝫ rōnemcauſe finalis. nō dei ſed ſcīe vel effectus. gͦ eadeꝫ rōne illud quod intēdit̉ a volūtate creataEt per iſtū modū pōt poni ꝙ deus eſt cauſafinalis oīm. qꝛ ip̄e ſemꝑ amat̉. Et ꝓpter ipſuꝫoīa fiūt ſaltē ſeip̄o. ⁊ etiā in naturalibꝰ idē eſtſimpl̓r finis agetis naturalis et agētis ſup̄midirigētis. Propter tn̄ cōia dicta pōt diſtīguide fine ſcīe. vnus eſt qui ſimpl̓r poteſt eſſe cauſa finalis ꝓprie dicta. ꝓpter quē ip̄a ſcīa acqͥritur. ⁊ qui mouet agēs ad agendū. ⁊ de illo locutus ſum pͥus. Alius eſt finis ſcīe qui ẜm rectam rationē debet intēdi ab agente qd̓ libere agit. ⁊ iſto modo finis ſcīe practice eſt opuſvel oꝑari. ⁊ finis ſpeculatiue eſt ꝯſiderare. qͥarōnabil̓r addiſcēs vel in maiori parte vel ſemper debet iſtos fines intēdere. ſi tn̄ de facto n̄faciat nō erūt cauſe finales. qꝛ ip̄e ſcīe ī nullodependebūt ab eis. ſed alia intēta erūt cauſefinales. Si d̓r ꝙ non eſt de rōne cauſe final̓actual̓r intēdi ſed ꝙ ſit apta nata intēdi. hocnō valet. qꝛ de rōne eius eſt cauſare actual̓r ſieffectus erit. ⁊ ita cū nō poſſit actual̓r cauſareniſi actual̓r intēdat̉ nō eſt cauſa finalis vel finis niſi actual̓r intendat̉. Si dicat̉ ꝙ hoc eſtꝯͣ ph̓m. iij. de anima. ⁊. vi. methaph̓. ⁊ .i. metaphiſice. Preterea vniꝰ rei eſt vna cā final̓ eſſētial̓. ſed ſi om̄e tale intentū eſſet cauſa finaliseſſent plures cauſe finales. cū talia plura poſſint intēdi. Ad om̄s aucͣtes rn̄deo ꝙ ꝓcedūtde fine qui ẜm rectā rōem ſaltē vt in pluribuſdebet intēdi ſi oīa eſſent cōueniēter ordinata⁊ ideo quaſi ex natura ſua hꝫ ꝙ ſit ordinabilisad talem finē. ſi tn̄ nō actual̓r intendat̉ nō eſtvere ⁊ ꝓprie cauſa finalis. Ad aliud reſpondeo ꝙ ſicut nō eſt incōueniēſ. qꝛ eiuſdē rei ſintplures cauſe efficiētes ꝓprie dicte. quarū que
Primi ſententiarumlibet eſt ſufficiēs īter cauſas ſcd̓as ſicut calorpōt ꝓduci ab igne ſine ſole: ⁊ a ſole ſine igne.ita nō eſt incōueniēs ꝙ eiuſdeꝫ rei ſint plurescauſe finales. ita ꝙ q̄libet illarū ſit ſufficiensin illo ordine cauſandi. Et ideo eiuſdē ſciētieẜm ſpēm poſſunt eſſe plures cauſe finales. Eteode modo ſicut aliquod efficiēs pōt eſſe effectiuū pluriū effectuū ſpecie diſtinctoꝝ ita eadem cauſa finalis pōt eſſe cā finalis pluriumſciarū ⁊ pluriū effectuuꝫ ſpecie diſtinctorum.Tertio dico ꝙ aliqua diſtingui ꝑ aliqua pōt ītelligi multipl̓r. vel tanꝙͣ ꝑ aliqua intrinſecavel tanꝙͣ ꝑ aliqͣ extrinſeca. Exemplū pͥmi. ſic̄aliqua puta homo ⁊ aſinus diſtingunt ꝑ ſuasformas ſubſtātiales. Scd̓o modo ꝯtingit duplicit̓. vel tanꝙͣ ꝑ aliqua q̄ ſūt cā diſtinctōnisip̄oꝝ. qꝛ ſunt cauſe ip̄oꝝ q̄ ſunt diſtincta. ⁊ tūcdiſtinctiuū vel eſt limitatū ⁊ ꝓpriū. vel illimitatū ⁊ cōe. ſicut aliqͥd eſt cā illimitata ⁊ aliqͥdlimitata. vel tanꝙͣ ꝑ aliqͣ ſibi ꝓpria. ſicut aliqͣdiſtinguunt̉ ꝑ ſuas ꝓprietates. vel ꝑ ſua ſubiecta .ſ. qꝛ neceſſario eſt aliud ſubiectu vnius. etaliud alterius. vel ꝑ effectus ſibi ꝓpͥoſ. Ex hisrn̄deo ad queſtione ꝙ iſte ſcīe ſeip̄is diſtīguūqtur intrinſece ⁊ formal̓r. ſed ꝑ fines vel ꝑ fine ꝑdiſtinguunt̉ cauſaliter. ſicut cauſal̓r diſtīguntur ꝑ cām efficiētē. Sed ꝑ ſubiecta ſcīe nulloᵍp̄dictoꝝ modoꝝ diſtinguunt̉ neceſſario. quianec formal̓r ⁊ intrīſece nec cauſal̓r nccrio. nectanꝙͣ ꝑ aliqͣ ſibi ꝓpͥa. ſꝫ iſto vltīo mō diſtīguūt̉ꝑ obiecta. hͦ eſt ꝑ ꝯcluſiones ſcitas. Primū pꝫqꝛ iſte ſcīe ſūt forme ſimplices. ſicut al̓s declarabit̉ de oībꝰ accidētibꝰ: ſꝫ forme ſimplices nōpn̄t diſtingui intrinſece ⁊ formal̓r niſi ſeipſisgͦ ⁊c. Scd̓m pꝫ. qꝛ ab eodē cauſal̓r hꝫ res eſſe⁊ diſtinctū eſſe a quolibet alio. gͦ cū q̄libꝫ ſcīa dͦſic̄ q̄libet alia res hēat eē ſuū a cā finali ſua. ſequit̉ ꝙ ab ea hꝫ eſſe diſtinctū. Et iō dico ꝙ poſito ꝙ ſcīa ſpeculatiua ⁊ practica habeāt eandem cām finalē ꝑ illā diſtinguūt̉ cauſal̓r. qꝛ illa in illo genere cauſandi eſt cā diſtinctōis earū. Et iſto mō oēs res create diſtinguūt̉ ꝑ deūqͥ eſt cā diſtinctōis oīm. Et ſi d̓r ꝙ nulla diſtīguunt̉ ꝑ illud in quo ꝯueniūt. Rndeo ꝙ verūeſt tanꝙͣ ꝑ ſibi ꝓpriū. tn̄ cauſal̓r qn̄ cā ē illimitata vel ſimpl̓r vel ẜm qͥd. nō eſt incōueniensqͥn ꝑ illud diſtinguant̉ in quo ꝯueniūt illo mōquo ꝯueniūt in illo. Uerutn ſciendū ꝙ accipiendo finē ꝓ illo qͥ ẜm rectā rōnē dꝫ eē finismō expoſito ſic diſtinguunt̉ ꝑ fines tanꝙͣ peraliqua ꝓpͥa. qꝛ aliꝰ eſt finis vniꝰ ⁊ alteriꝰ. Iſtomō intelligit ph̓s. iij. de aīa ⁊. ij. metaphiſice.et vbiqꝫ vbi dicit eas diſtingui ꝑ fines. tn̄ ſic̄dictū eſt. iſte nō ſunt ſemꝑ cauſe finales ꝓpriedicte. Tertiū pꝫ. ꝙ em̄ nō diſtinguant̉ ꝑ ſub I
Inſtantia
Reſpondetur.
Ęuaſio.Reprehēſio
RProbatio terticōcluſionis
Quarta cōtuſaProbatio primecōcluſionis
Probatio ſecunde cōcluſionis.
Reſpōſio ad q̄ſtione ponrmsqͣttuor cōcluſiones
Reſpōſio ad q̄ſtione ponrmsqͣttuor cōcluſionesPrima cōcluſio.Spͥa contuſiTertia ccuuſſa
nesPrima cōcluſio.S d̓a concuunaTertia ccuuſſa