Primi ſententiaruizolog.
Prologiacqͥſita ꝑ demōſtrationē ſūt eiuſdē ſpēi: qꝛ nōē īcōueniēs diſtinctas cauſas ſpecie hr̄e eoſdēeffectꝰ ſpecie: ſicut ſol ⁊ ignis ꝓducūt eūdē calorē ſpecie: ⁊ vtraqꝫ ſine altera ē cā ſufficiēs reſpectu caloris. ita ē ī ꝓpoſito ꝙ notitia ītuitiua aliquoꝝ termīoꝝ vl̓ ſignatoꝝ ꝑ t̓mīos: virtute cuiꝰ accipit̉ notitia euidēs alicuiꝰ ꝟitatꝭcōtingētis de aliquo ſingulari ītuitiue cognito: ē cā ſaltē mediata ⁊ ꝑtialis reſpectu notitie alicuiꝰ ꝯcluſiōis demōſtrabilis: ſic̄ ſi ꝟtutenotitie ītuitiue accipiat̉ notitia euidēs iſtiusꝟitatis ꝯtingētꝭ. iſta herba ſanat talē īfirmitatē. illa ē cā mediata ꝑtialis notitie iſtiꝰ ꝯcluſionis demōſfrabilis. oīs talis herba ſanat. eſtaūt iſta notitia ītuitīa cā ꝑtialis tm̄: qꝛ iſta notitia nō ſufficit niſi euidēter ſciat̉ ꝙ oīa īdiuidua eiuſdē rōnis ſūt nata hr̄e effectꝰ eiuſdē rōnis ī paſſo eiuſdē rōnis ⁊ eqͣlit̓ diſpoſito: et p̄ter iſtā cauſā notitia p̄miſſarū pōt eē cā ſufficiēs: ad cauſandū notitiā eiuſdē ſpēi reſpectueiuſdē ꝯcluſiōis. ⁊ ſi pͥmo ſciat̉ ꝯcluſio ꝑ exꝑiētiā: ⁊ poſt eadē ꝯcluſio ſciat̉ ꝑ demōſtrationēnon cauſabit̉ noua ſcīa diſtincta ſpecie: ſꝫ fietvnū ex gradu p̄cedēte ⁊ ſequēte: ſic̄ ſi pͥmo ī ligno ꝓducat̉ calor ꝑ ſolē: ⁊ poſt ītēdat̉ ꝑ igneꝫ1Si dicat̉ ꝙ ẜm Ariſtotelē pͥmo poſterioꝝ.Neceſſariū nō pōt ſciri ꝑ veritatē ꝯtingētē ꝙͣuis poſſit īferri ex cōtingēte. gͦ ad acqͥſitionēſcīe ꝓpͥe dicte nihil facit notitia ꝟitatis ꝯtingētis. Dico igit̉ ꝙ ītētio Ariſtotelis ē ꝙ neceſſariū n̄ pōt demoſtrari ꝑ ꝯtīgēs tāꝙͣ ꝑ aliquā p̄miſſā ī demōſtratiōe ꝑ notitiā tn̄ euidētē alicuiꝰ cōtingētis ⁊ notitiā vniꝰ veritatꝭ neceſſarie: nō ordinatis ī mō ⁊ figura pōt accipinotitia euidēs ꝯcluſiōis demoſtrabilis: ꝑ modū declaratū: qꝛ .ſ. ſciret̉ euidēt̓ ꝯcluſio nccriaꝑ vnā ꝯtingēte euidēter notā ex qͣ ꝯtingēti ſequit̉ formal̓r ꝯcluſio illa demōſtrabil̓: ſic̄ ſeqͥt̉formal̓r hͨ herba ſanat: gͦ oīs herba eiuſdē ſpeiſanat. ⁊ tenꝫ iſta ꝯn̄a nō ꝑ aliqd̓ mediū ītrīſecū: quo adiūcto eēt ſyllogiſmꝰ: ſꝫ tenet ꝑ mediuꝫ extrinſecū .ſ. ꝑ illd̓ mediū oīa agētia eiuſdēſpēi ſpāliſſime ſūt effectiua effectuū eiuſdē rōo nis. Et ſi dicat̉ iſto mō dato ſufficeret vnūexꝑimētū ad habedū pͥncipiū artꝭ ⁊ ſcīe: qꝛ ſufficeret ſcire d̓ vno ſingulari: ꝙ ē ꝓductiuū talis effectꝰ: ſi illa ꝓpō ſit vl̓iter vera. Sil̓r hͦdato nūqͣ ꝑ exꝑiētiā poſſꝫ ſciri pͥncipiū artis⁊ ſcīe: niſi de ſpe ſpāliſſima: ⁊ nō de genere. qꝛiſta ꝓpo oīa q̄ ſūt eiuſdē generꝭ ſūt ꝓductiuaeffectuū eiuſdē rōnis vel generis ē ſimpl̓r falſa: qꝛ aliq̄ ſubſtātie ꝓducere p̄nt ſubſtātias: ⁊aliqͣ accidentia tm̄. Sil̓r iſta ꝯn̄a nō valet.iſta herba ē ſanatiua: gͦ oīs herba talis ſpēi eſtſanatiua: qꝛ pōt ſtare oppoſitū: ꝙ aliqͣ tal̓ her-
Premi ſententiarumba nō ſit ſanatīa: ſꝫ magis īfirmatiua. qꝛ poterit hr̄e ꝯͣriū illiꝰ qd̓ ē ſanatiuū: ⁊ qd̓ ē ī hac herba. Ad pͥmū iſtoꝝ dico. ꝙ aliqn̄ ſufficit vnūexꝑimētū ad habēdū pͥncipiū artꝭ ⁊ ſcīe. ⁊ aliqn̄ reqͥrūtur multa exꝑimēta. ſi em̄ ī principiopͥmo artis ⁊ ſcīe ſubijciat̉ ſpēs ſpāliſſima: ſufficit vnū exꝑimētū: ſic̄ ad ſciēdū iſtā ꝓponemoīs calor ē calefactiuꝰ q̄ ē pͥncipiū pͥmū: ſufficit euidēt̓ cognoſcere ꝙ iſte calor calefacit vl̓calefecit. ⁊ hͦ ꝓpt̓ cauſā iā dictā. Si aūt ſubijciat̉ aliqd̓ cōe ad plures ſpēs tūc reqͥrūt̉ plura exꝑimēta. qꝛ reqͥrit̉ exiꝑmētū de aliquo ſingulari cuiuſcūqꝫ ſpēi. ſic̄ ad ſciēdū euidēter ꝙoīs actꝰ ē gn̓atiuꝰ habitꝰ requirit̉ exꝑimētū ꝙactꝰ pͥncipij ē gn̓atiuꝰ hītꝰ: ⁊ ꝙ actꝰ ꝯcluſiōisē gn̓atiuꝰ habitꝰ. ⁊ ſic de alijs ſpēbꝰ: ⁊ hͦ ē verūqn̄ tale pͥncipiū accipit̉ ꝑ exꝑientiā p̄ciſe. qꝛ ſiacciꝑet̉ ꝑ rōnē nō oporteret. ⁊ tūc talis deductio nō tenebit ꝑ iſtā ꝓponē: ꝙ cāe eiuſdē generis ſūt effectiue effectuū eiuſdē generis veleiuſdē rōnis vel ꝑ aliqd̓ mediū cōſil̓e. Puta ꝑtale mediū. Quicqͥd cōpetit alicui alicuiꝰ generis cōpetere pōt alteri eiuſdē generꝭ. vel cōſimile Sꝫ tenebit ꝑ illd̓ mediū. qn̄ aliqͥd cōpetit cuilibet ſpēi ꝯtēte ſub aliquo genere cōpetit vl̓r illi generi. ⁊ ita tale pͥncipiū de generevl̓ de aliquo cōi ad pl̓a alteriꝰ ⁊ alteriꝰ rōnis.accipiet̉ ꝑ exꝑiētiā ⁊ aliquo mō ꝑ īductionē .ſ.inferēdo vnā vl̓em de genere ex oībꝰ vl̓ibꝰ deoībꝰ ſpēbꝰ cōtētis ſub genere ſic̄ ſi arguerē ſicoīs hō ē augmētabil̓: oīs aſinꝰ ē augmētabil̓.oīs leo ē augmētabilis: ⁊ ſic de ſingulis: gͦ oēaīal ē augmētabile. et ꝓpt̓ hͦ dic̄ ph̓s: ꝙ aliqn̄pͥma pͥncipia accipiūt̉ ꝑ īductionē. Tūc adargumētū dico: ꝙ ſufficit ſciri de vno ſingulari ad habēdū tale ꝓpōne euident̓ notā de ſpēſpāliſſima nō tn̄ de aliquo cōi ad plura diuerſarū rōnū. Per idē pꝫ ad ſcd̓m. qꝛ ꝓpō d̓ oīad plura diuerſarū rōnū nō accipiet̉ ꝑ iſtā ꝓpoſitionē oēs cāe eiuſdē generis vel eiuſdē ronis hn̄t effectꝰ eiuſdē generis vl̓ eiuſdē rōnis.nec ꝑ aliquā cōſimilem: ſꝫ ꝑ modū iā expoſitū.Ad tertiū dico: ꝙ iſta nō ē pͥma ꝓpo accepta ꝑ exꝑientiā. oīs talis herba ē ſanatiua talis īfirmitatꝭ. nec illa herba ē ſanatiua tal̓ īfirmitatꝭ niſi ip̄a ſb̓a eēt rō ꝓducēdi talē ſanitatē. Si em̄ aliqͣ qͣlitas exn̄s ī herba ſit pͥncipiūſanādi: tūc illa ꝓpō ī qͣ p̄dicat̉ ſanatiuū de cōiad illā qͣlitatē erit pͥncipiū pͥmū: ⁊ iſta. oīs tal̓herba ē ſanatiua erit ꝯcluſio demōſtrabil̓: ſic̄hͦ ē pͥmū pͥncipiū: oīs calor ē calefactiuꝰ. ⁊ iſtaē ꝯcluſio. oīs ignis ē calefactiuꝰ: ⁊ etiā illd̓ oēcalidū ē calefactiuū. Uerūtn̄ hͨ ē ꝯn̄a bona. hͨherba ē ſanatiua: gͦ oīs tal̓ herba ē ſanatīa: ꝙͣuis ꝯn̄s hͦ illatū eſſet ꝯcluſio ⁊ nō pͥncipiū: qꝛ
Inſtantia prima
Reſpōſio
Obijcitur primo
Tertio.
Secūdo.
Ad ſecūdū.
EAd tertiū.
MAd primū.