Tractatꝰ magrī Quilhelmi de orem

cōitate. Un̄ Ariſtoteles. v. Eth̓.de numiſmate loquens Ueruntūinquit vult manere magis. MutaAtio vero monete ꝓut poſſum in generali perpendere pōt imaginarifieri multipliciter. Ano mō in forma ſeu figura preciſe. Alio mō inꝓportione Tertio modo in preciovel appellatione Quarto modo inqͣntitate et pondere. Et qͥnto mōin ſubſtātia materie. Quolibꝫ iſtorum qͥnqꝫ modorum ſigillatiꝫ autpluribus ſimul pōt mutari moneta Bonum eſt ergo iſtos modosdiſcurrendo declarare et per rationem inqͥrere ſi aliquo eorum pōtiuſte mutari moneta. et quādo. etper quem. et qualiter et propt̓ qͥdCapitulum nonum demutatione monete in figuraIgura imp̄ſſa ſiue caracter monete p̄t dupliciterinnouari Uno modo nōꝓhibendo curſuꝫ prioris. vt ſi pͥnceps in moneta que fit ſuo tempore inſcriberet nomen ſuū permittēdo ſemper curſum precedentis ethoc non eſt proprie mutatio nec ēmagna vis ſi hoc fiat dum tamencum hoc nō implicetur alia mutatio Alio mō poteſt immutari figura faciendo nouam monetam cuprohibitione curſus antique et eſtproprie mutatio Et poteſt fieri iuſte propter alteram duaruꝫ cauſarum Ina eſt ſi aliquis princepsextraneus vel aliqui falſarij malicioſe effigiauerint vl̓ ꝯtrafecerintmodulos ſeu cuneos monetarum

et inueniatur in regno moneta ſophiſtica falſa ſimilis bone in colore et figura. tunc qui non poſſit aliter remediuꝫ apponere expediretmutare modulos et figuram imp̄ſſiōis monete. Alia cauſa poteſt eēſi forſan antiqua moneta eſſꝫ vetuſtate nimia impeiorata vl̓ in pōdere diminuta tūc curſus eius deberet prohibe̓i et in noua melioreeſſet facienda impreſſio differensvt vulgꝰ ſciret per hoc diſtinguereinter iſtam et illam Sed non videtur mihi ꝙ princeps poſſet inhibere curſum prioris monete ſine altera iſtarum cauſarum Alias enimtalis mutatio non populo neceſſaria ſed ſcandaloſa eſſet et communitati dānoſa. Nec apparet ꝙ pͥnceps ad talem mutationem faciendam poſſit aliunde moueri niſi ꝓter alterum duorum. aut videlicetquia vult vt ī quolibet numiſmate inſcribatur nomen ſuum et nullum aliud et hoc eſſꝫ facere irreuerentiam predeceſſoribus et ambitio vana. aut quia vult plus fabricare de moneta et ex hoc habeatplus de lucro. Iuxta illud quoddictum eſt in ſeptimo capitulo. ethoc eſt praua cupiditas in preiudicium et damnum totiꝰ cōitatis¶ Capitulum decimumDe mutatione proportionis monetarumRoportio eſt rei ad remcomparatio vl̓ habitudoſicut in propoſito moneteauree ad monetam argenteam

1