PhyſicorumAreſtotelis.
extra naturā. Ignis igit̉ qui ſurſuꝫ mouet̉ naturalit̓ deorſuꝫ āt extra naturā Nā ille motꝰ qͥ eſt ẜm naturā ip̄iꝰnō tm̄ in modo ſꝫ etiā in ſpē ad quā eſt motus ꝯtrariuseſt illi qͥ eſt extra naturam. qꝛ ſurſum ⁊ deorſuꝫ ẜm ſpēmſunt ꝯtraria. Cōtrarietas igitur illa q̄ eſt penes mōsſumpta ẜm qͦs vnus eſt ẜm naturā ⁊ alter extra naturānon tantū īuenit̉ in motibꝰ vnius ſpēi ſed etiā in motibꝰdiuerſis ſpē qn̄ referunt̉ ad idē mobile Quietes aūt motuū ſil̓r oīno ſe hn̄t in oꝑatōe iſta ſiue ſint quietes vniꝰſpēi ſiue ſint quietes diuerſaꝝ ſpēꝝ. Dictū em̄ eſt ſupraꝙ quies ꝯtraria eſt motui qui recedit ab ipſa. et hic eſtille qui eſt deſuꝑ in deorſum. qꝛ ſi referuntur ad ide mobile. tūc̄ illa qͥes q̄ eſt ſurſum fit terre extra natura ⁊ motus qͥ eſt de ſurſuꝫ in deorſuꝫ fit ei ẜm naturā. ergo qͥesq̄ eſt extra naturam ꝯͣria eſt motui qͥ eſt ẜm natura. qͥa ineis eſt duplex ꝯtrarietas .ſ. eēntialis et accn̄talis. qꝛ inqͣꝫtum ſunt diuerſaꝝ fomaꝝ ꝯtrariant̉ eēntialiter et inqͣꝫtūdn̄t ꝑ naturale ⁊ īnaturale ꝯtrariātur accn̄tal̓r ſiue ẜmmodū. Et ꝙ quies illa motui ſic dicto ꝯtrariet̉ patꝫ exhoc ꝙ talis duplex ꝯtrarietas fuit etiā inter motus diuerſos in ſpē qͥ ſunt ſurſum et deorſum qn̄ referunt̉ adidem mobile. Cū ergo motꝰ ad quietē aliquā ſit eiuſdēſpēi ſiue forme ad quā vadit. habebit eandē ꝯtrarietatēquies ad motū quā habuit motus ad motū. Sil̓r autēeſt de quietibꝰ ſibi inuicem reſpectu eiuſdē ꝯꝑatis. Aliaem̄ quietū ẜm naturā erit ſurſum et alia deorſum extranaturam ſi referant̉ ad idē. Oppō ergo que ē penes modū eēntialē et extra naturaꝫ in qͥetibꝰ nō eſt tm̄ in quieteeiuſdē ſpēi. ſed etiā in quietibꝰ diuerſis in ſpē ad ide relatis. Sꝫ drā eſt in quietibꝰ ẜm locū. qꝛ ſi oppō accipiat̉ ineis in quietibꝰ eiuſdem ſpēi. oꝑtet ꝙ quietes ad diuerſareferant̉ ſicut due quietes deorſum vna erit naturalisterre ⁊ alia erit īnaturalis igni. Cuꝫ aūt ſumit̉ hic oppōin quietibꝰ diuerſis ſpē. tūc oportet ꝙ ad idē referant̉ ſiquies terre ſurſum eſt innaturalis. deorſum aūt naturalis ſꝫ in alijs nō eſt ita euidens hoc.Habet aūt dubitatiōem ſi eſt oīs quietis q̄non ſꝑ generatio et hec ipſum ſtare Manētisigit̉ extra naturā vt terre ſurſum erit generatio.Cū ergo ferebat̉ ſurſum violentia ſtetit. Sedqd̓ ſemꝑ ſtat videt̉ ferri velocius ad qd̓ mouet̉que aūt violentia eſt cōtrariū eſt. Non factumergo quieſcēs erit qͥeſcēs Amplius videt̉ ſtareaut oīno eſſe in ipſius locū ferri aūt accidit ſil̓¶ Hic ph̓s mouet ſcd̓m dubiū ex quo dcm̄ eſt. ꝙ qͥesviolēta quieti naturali opponit̉. An cuiuſlibet quietis q̄nō ſꝑ fuit ſit aliqua generatio. hoc ē an quies violēta generat̉ ſicut generatur quies naturalis. et vocat ph̓s generationē quietis ſtare. vt terra d̓r ſurſum manere ſi ſit generata ſurſum. Et ph̓s pͥmo arguit ad ꝑtē negatiuamſcd̓o arguit ad ꝑtem affirmatiuā. Tertio ſoluit eā Primā ꝑtē ꝓbat ph̓s ſic. ſi qͥetis violente eēt aliqua. generatio tūc ſequeret̉ ꝙ motus p̄cedens talem quietē ⁊ ꝑ quāacquirit̉ illa quies. eſſet in fine velocior. qꝛ quāto mobilemagis accedit ad terminū tāto velocius mouet̉. igit̉ terra aſcēdens ſurſum tanto velocius fert̉ qͣnto magis aſcēdit ad quietē ſurſum. ſꝫ hoc eſt falſum qm̄ id qd̓ violentia fert̉ ꝯtrario mō ſe hꝫ. gͦ quies terre ſurſum non gn̄at̉ꝑ motū terre ſurſum ſicut quies naturaliter generat̉ ꝑmotū naturalē qͥ intendit̉ iuxta quietē Si aūt quies illa
ſit ꝑ motū tūc nō fit ꝑ aliqͥd aliud. qͥa nihil facit quieteꝫniſi motus. igit̉ terra erit quieſcēs ſurſuꝫ violente. ita ꝙquies eius qui nō ſꝑ fuit nō eſt facta ab aliquo ⁊ hoc eſtinopinabile. qꝛ oē qd̓ nō ſꝑ fuit fit ab aliqͦ qd̓ eſt ſue factionis pͥncipiū ⁊ cā. Si aūt dicat̉ ꝙ nō hꝫ quietē ſeꝑatama motu ſuo tunc accidit ſimul vtrūqꝫ ꝓprie dici .ſ. ꝙ mouet̉ in ꝓpriū locū debitū ſibi ẜm naturā. et nō in euꝫ quieſt extra naturā et quieſcit ⁊ hoc eſt magnū incōueniensqꝛ nō p̄t ſil̓ quieſcere quiete nō naturali et moueri motunaturali cū illa ſint ꝯtraria Sequit̉ aūt dcm̄ incōueniēsde eo ꝙ poſitū eſt ſtare qͥete nō. naturali. ſi em̄ nō poneretur ſtare tūc in infinitū mouerent̉ violentia. ⁊ hoc eſt abſurdū dicere. Qꝭ aūt vera ſint q̄ dicta ſunt ꝓbat̉. qꝛ motus naturalis ꝓceſſus. eſt in naturaleꝫ formā aut vbi etqͣꝫto magis ꝓcedit tanto magis acquirit vigorē forme.et tunc ſi motus ſit ꝯn̄s formā naturalē oportet ꝯcedere ꝙ qͣꝫto magꝭ acquirit formā tanto velocius ⁊ vigoroſius mouetur. ⁊ oīs motus naturalis qͥ pure naturaliseſt velocior eſt in fine qͣꝫ in pͥncipio aut medio ⁊ velocioreſt in medio qͣꝫ in pͥncipio. In motu aūt violento ecōtra ēqm̄ oīs res ꝑ violentiā mota aliquātulū recedit a vigore forme ſue et ideo cū redit ad vigorē redit ad naturalēmotum. ⁊ cū ꝓcedit in motu qͣnto plus ꝓcedit in ip̄o tāto magis vigorat̉ ⁊ tanto volocius mouet̉ Un̄ aūt generet̉ quies poſt motū violentū et quare retardat̉ in finepoſterius dicendum eſt.Habꝫ āt dubitatōem ſi ꝯtraria ē quies q̄ eſt h̓qͥ ē hīc motui. cū eī moueat̉ ex hoc aūt reijciat̉Adhuc videtur habere qd̓ abiectū eſt. quareſi hec quies cōtraria eſt ei qui huic eſt incōtrarium motui ſil̓ erūt ꝯtraria Aut ſic quieſcit ẜmꝙ adhuc manet. Oīno aūt eius qd̓ mouet̉ aliud qͥdē ibi aliud aūt eſt in quod mutat̉. Un̄ etmagis motus motui: ꝯtrarius eſt qͣꝫ quiesHic ph̓s ponit tertiū dubiū. An in motu ꝯtraria ſintſimul ex quo iam dictū eſt. ꝙ quies que eſt hic. in aliquoꝯtraria eſt motui qui eſt hinc ſiue ex illo eodē. qꝛ ſi ſic dicat̉ tūc videt̉ ſequi incōueniēs. qꝛ qn̄ aliqͥd mouetur nōſtatim abicit terminū a quo ſꝫ aliquid retinet de illo Nāſi in toto abijceret terminū a quo tūc nō eſſet ampliꝰ motus ſed quies. vt qn̄ aliqͥd abijcit̉ ſiue ſeꝑat̉ a nigro habꝫadhuc aliquid nigri. qꝛ ſi in toto eſſet ſeꝑatū a nigro. iaꝫquieſceret in albo. Si ergo cōcedatur ꝙ hec quies contraria eſt illi motui qui eſt ex ipſa oportet ꝙ ſimul in eodem ſint ꝯtraria. cū illud in quo fuit quies adhuc remanet ī mobili. qn̄ eſt in motu. Et iſtud terciū dubiū ph̓spͥmo ſoluit dicens. ꝙ illud qd̓ mouet̉ ex aliquo ſic. hoceſt quodāmodo quieſcit ⁊ quodāmo mouetur ⁊ nō ſimpliciter Uniuerſaliter em̄ loquēdo de oī eo qd̓ moueturhoc eſt de om̄i mobili qd̓ nō mouetur niſi in intermedioduorū extremorū ita ꝙ aliquid eius ſit ibi vbi fuit qͥesex qua eſt motus. et aliqͥd eius ibi vbi eſt quies poſt motum. hoc eſt om̄e mobile ꝑtim eſt in termino a quo ⁊ ꝑtīin termino ad quem. quia cū dicitur ꝙ aliquid eſt eiꝰ ibiet aliquid alibi ſicut cum dicitur ꝑtim eſt hic et ꝑtim eſtibi non intelligitur de parte et ꝑte eius quod mouetur.qꝛ tunc oporteret ꝙ vna pars eius quieſceret et ⁊ altera moueret̉. ſꝫ intelligit̉ ꝙ ẜm aliqͥd ſiue ẜm vnā ꝑte ē intermīo ad quē ⁊ ẜm aliā in t̓ro a qͦ. qꝛ he diuerſe ꝑtes