PhyſicorumAreſtotells.

et reſpectu effectus per accidēs dicitur fortuna. Et definitio caſus ſumitur eodē mōdo. ablata tamē vna ꝑticula ſcꝫ in agētibꝰ ẜm propoſitum. Nam caſus ē cauſa ꝑaccidēs eorū que fiūt propter hoc extra ſemꝑ ⁊ frequenter. Concluſio patet ex dictis.Ad obiecta ī oppoſituꝫAd primū eſt dicēdū. ꝙ caſus et fortuna duobꝰ modispoſſunt accipi. vno modo in vniuerſali ⁊ ſic definiri poſſunt. qꝛ ſic in eis inuenitur īmobīlis rō ẜm quam definiūtur. Alio modo in ꝑticulari ⁊ ſic definiri nō poſſunt.Ad confirmatione dicendū eſt. ꝙ ſub definitione fortune etiam cōtinetur definitio caſus. ſic tamen ꝙ illa ꝑticula in agentibꝰ ẜm propoſitū omittat̉ Ad ſecūdum dicendū eſt. ꝙ dupliciter dicit̉ cauſa ꝑ accidēs vno modoqꝛ accidit cauſe per ſe. vt muſicuꝫ domificatori. vl̓ qꝛ cāper ſe ſibi accidit. vt cauſa ꝑ ſe diſgregandi viſum accidit parieti. Alio modo dicit̉ cauſa ꝑ accidēs alicuius effectus nō ꝙ accidat cauſe per ſe. ſꝫ quia talis effectus accidit effectui illius cauſe vt domificator eſt cauſa ꝑ accidens diſcordie que oritur ex domo facta. et illo mō fortunā dicit̉ cauſa ꝑ accidēs. nō aūt primo modo. Aut dicendū eſt ꝙ duplex eſt cauſa per accidēs. q̄dā eſt que aliquid facit ad euentū effectus nō intenti. ⁊ talis dicit̉ fortuna. Alia eſt que nihil facit ad euentū effectus nō intēti. ⁊ illa non dicit̉ fortuna. Et ſic patet. ꝙ nō omnis cauſa ꝑ accidens dicitur fortuna vel caſus. Sed diceres fortuna eſt effectus fortuitus. igitur non eſt cauſa. An̄sꝓbat̉. vt ſi fodiens in terra inueniat magnū thezaurumilla inuentio thezauri nō eſt cauſa per accidens. ſꝫ effectus fortuitus. Ad hoc dicendū eſt. ꝙ duobꝰ modis accipitur fortuna. vno modo ẜm vulgares ⁊ ſic effectꝰ fortuitus dicit̉ fortuna. qꝛ ipſi ſolum accipiunt effectū fortuitum pro fortuna. ⁊ hoc ex eo. quia nomīa imponūtura notioribꝰ nobis. cum igitur effectus ſit notior nobis.igitur fortuna a vulgaribꝰ imponitur ad ẜcandū effectūAlio modo capitur fortuna ꝓ vt ſignificat cauſam talis effectus ⁊ ſic ph̓i accipiūt fortunam vt ipſe fodiensſiue foſſor inueniens thezaurum dicitur fortuna Seddiceres ph̓s dicit in textuꝙ bona fortuna eſt quādo euenit aliquod bonū. ſed euentus boni nō eſt cauſa. ſed effectus fortuitus. igitur fortuna nō eſt cauſa Ad hoc dicēdum eſt ẜm aliquos. ꝙ Areſto. non eodem modo accipit fortunā qꝛ definiendo fortunam accipit eam philoſophice ⁊ poſterius definiendo eūfortuniū ſiue bona fortunam accipit eam vulgariter. Sed aliter dicendū eſt. ⁊melius. ꝙ eodem modo capitur fortuna. quia bona fortuna eſt quādo euenit aliquod bonū ph̓s non intenditibi dicere ꝙ euentus illius boni ſit fortuna īmo eſt effectus fortuitus. ſꝫ vult dicere ꝙ bona fortuna eſt quandoeuenit aliqd̓ bonū hoc eſt cauſa per accidens agens ẜmꝓpoſitum producens effectū bonū non intentū diciturfortuna bona. ⁊ per accidens agens ẜm ꝓpoſituꝫ producens malū effectum. dicitur mala fortuna Ad tertiūdicendū eſt. ꝙ agens ꝓpter fine determinatum eſt cauſaper ſe reſpectu effectus. cauſa tamen per accidēs eſt reſpectu effectus qͥ in ſua operatōe cōtingit p̄ter intētōemeius Et dupliciter d̓r aliqͥd agere ꝓpter finē vnoº aliqͥdd̓r agere ꝓpter finē ẜm actū. hoc ē intēdit finē ꝓpter quēagit et ſic cauſa per ſe agit ꝓpter finem vt foſſor ẜm actūagit propter foueam. Alio modo aliqͥd agit propter finē

ẜm aptitudineꝫ qꝛ ſcꝫ eſt talis effectus. ꝙ agens egiſſetſi talem effectum preſciuiſſet fuiſſe futurū. ⁊ ſic etiaꝫ fortuna eſt cauſa agens propter finem. qm̄ nullus effectusdicitur fortuitus niſi habeat in ſe notabilem bonitatemvel maliciā vt propter talem effectum ſemꝑ agens egiſſet ſi ſciuiſſet eū aſſecuturū. ſicut foſſor vtiqꝫ egiſſet propter inuentionem thezauri ſi preſciuiſſet inuentōem. Etideo etiam foſſor non dicitur fortunatus ſi inuenerit lapideꝫ in fouea preter intentionē. quia nō eſt alicuius notabilis bonitatis vel malicie. ⁊ ſic ille effectus nō eſt propter finem. quia qͣꝫuis p̄ſciuiſſet ſe inuēturū lapidem. tn̄non egiſſet propter hoc. id eſt ꝓpter inuentionem lapidis. Ad quartum dicendū eſt licet caſus et fortuna ſinteadem eſſentialiter quando ſcꝫ reperiuntur in vno ⁊ eodem. tamen differunt ſicut ſuperius et inferius. quia caſus reperibilis eſt in quibuſdam in qͥbus non eſt fortuna et tunc differūt a fortuna eſſentialiter ⁊c̄.Utrum poſſibile ſit aliquid fieri a caſu et fortuna et hoc dumtaxat circa raro contingentia.Et arguit̉ cōtra primū ꝙ nihil fieri poſſet a caſu ⁊ fortuna. qꝛ nihil fieri dicitur niſi a cauſa legitima. dicēte platone in thimeo. nihil ortuꝫ eſt ſub ſole cuius legitima cānon preceſſit. ſed illa eſt cauſa per ſe. igitur nihil fit a caſuet fortuna. Secūdo in illa actione nō poteſt incidere caſus ⁊ fortuna in qua eſt principale agens qd̓ omnibusalijs influit vires agēdi ⁊ actionem ſed talis eſt actio nature ⁊ volūtatis. qꝛ agens vel eſt motus celi vel deus.igitur ⁊c̄. Tertio om̄is cauſa per accidens ad cām ꝑ ſeeſt reducibilis. caſus aūt et fortuna ſunt cauſe per accidens. igit̉ ſunt reducibiles ad cauſas per ſe. ⁊ per conſequens nihil dicitur fieri a caſu ⁊ fortuna. Quarto contra ſcd̓m caſus et fortuna ſunt cauſe reſpectu ꝯtingentium vt in paucioribus. ſed contingentia raro reducunturad eandem cauſam cū cōtingentibꝰ ad vtrūlibet. cū vtrūqꝫ ſe teneat ex ꝑte materie. et per conſequēs caſus ⁊ fortuna habēt fieri circa contingentia ad vtrūlibec. Quinto. illa que ſubſunt voluntati noſtre que libera eſt ſunt cōtingentia ad vtrūlibet. vt loqui et non loqui. ſed in iſtisaliqͥd accidit p̄ter intentionem agentis. illud em̄ quodaccidit p̄ter intentionē agentis eſt caſuale et fortuitū. igitur caſus ⁊ fortuna reperiūtur in contingentibꝰ ad vtrūlibet. Sexto niſi ſic. Areſto. in definitōe fortune excludiſſet cōtingens ad vtrūlibet ſꝫ hoc non fecit. quia ſolū excludit illa q̄ ſunt ſemꝑ ⁊ frequēter. igit̉ In oppoſitū qͣꝫtūad ea q̄ primo obiciuntur eſt doctrina Areſto. in textu.Et in oppoſitū qͣꝫtū ad ea q̄ ſcd̓o ſubiciuntur eſt auerrōis dn̄s Albertus et multi alij. ſcꝫ Alexander porphirius themixtius. Et poteſt ſic oſtēdi areſto. de fortunaet caſu exemplificat de cōtingenti raro ⁊ nō de contingēti ad vtrūlibet. igit̉ caſus ⁊ fortuna non habēt fieri in contingenti ad vtrūlibet. Pro intellectu tn̄ iſtius queſtionis ponūtur duo diſcurſus. quoꝝmaior primi eſt iſtaImpoſſibile eſt ꝙ om̄ia de neceſſitate ſint euenientia Minor In rebus humanis et nature. contingit aliter euenire ConcluſioIgitur in illis multa ſunt euenientia a caſu etfortuna.

L iij