LiberSecūdus

Secūdus

vnde omne compoſitū non ſolū p̄ſupponit principia ex qͥbus res componit̉. ſed cū hoc principiū compoſitōnis illorum principioꝝ qd̓ eſt efficiens. ideo preter materiam ⁊formā in factō ne rei naturalis neceſſe ē eē vnū efficiens vniēs illa duo inter ſe. Et eſt notanduꝫ pro maiori intellectu habendo ꝙ efficiens eſt quadruplex. ſcꝫ efficiens perficiens preparans coadiuuans ⁊ cōſilians. Unde efficiensperficiens dicit̉ illud qd̓ dat eſſe cōpletū ⁊ perfectū ip̄i reiet hoc per generatōnem introducit formā in materia a qͣfluit totum eſſe rei. Sed preparās dicit̉ illud qd̓ nō introducit formā. ſed diſponit ⁊ preparat materiā ad forme ſuſceptōnem vt motus ſpermatis in preparatōibꝰ quibꝰ p̄parat ſanguis mēſtruū in p̄paratōibꝰ ſuis ad formā ſuſcipientē quā virtutē mouentem ⁊ preparantem habet ſperma ex ſpiritu qui eſt in ip̄o qui defert ⁊ vehiculū eſt virtutis formatiue. Coadiuuans eſt qd̓ nō habet finem ꝓpriuꝫſed aliquā virtutem confert alteri efficienti in aſſecutōneſui finis. vt adiutor ad hoc qd̓ aliquid fiat. Sed conſiliasdicit̉ qd̓ non confert virtutem alteri. ſed dat alteri conſilium conſilians em̄ cauſa ꝓprie non habet locum in rebusnaturalibꝰ vl̓ ter ſꝫ ī agētibꝰ ẜm ꝓpoſitū Cuiꝰ rō ē qꝛ ī rebꝫnaturalibꝰ ab eodem eſt modus operandi ⁊ efficacia operis. In agentibus aūt ẜm ꝓpoſitū ſiue voluntarijs nō eſtmodus operandi. ⁊ efficacia oꝑis ab eodem. vnde in agētibus ẜm ꝓpoſitum agens indifferens eſt ad oppoſita. etideo neceſſe eſt ꝙ agens determinet̉ ⁊ ꝑ ꝯſiliū ad illū vel illum effectū ſpecificet̉. Et dicit dn̄s Albertus ꝙ non pertinet ad phyſicū veriſſime cognoſcere iſtā diuerſitatē efficientis. ſed ſufficit phyſico vt cognoſcat ꝙ efficiens ē vnacauſaꝝ naturaliū. Sed diceres non eſt aliqua cauſa efficiens diſponens ſiue preparans vel etiā coadiuuans quiatales cauſe efficientes eſſent inſtrumentales cuꝫ tales adcauſaꝫ finalem reducant̉. Ad hoc dd̓m eſt. ꝙ cauſe inſtrumentales reducūtur ad cauſam efficientē ⁊ finalem. ſꝫ differenter qͣꝫtum em̄ eſt ex ordine cauſandi reducūtur ad finem. qͣꝫtum vero eſt ex virtute agentis reducūtur ad cauſam efficientē. Scd̓a pars minoris patet. ſcꝫ ꝙ efficiēs eſtmobile a fine hoc eſt efficiens mouet̉ a fine. Nam efficiēsnon operatur niſi ab aliquo moueat̉. non quidem effectiue. ſed inclinatiue ꝑ modū boni. igitur ſic mouens cauſamefficientē eſt finis. vnde in omni motu ſiue operatōne eſtduplex via. ſcꝫ intentōnis ⁊ executōis que ſic ſe habent. ꝙvia intentōnis p̄cedat viam executōnis. qm̄ via intentionis cauſa efficiens mouet̉ a fine. moto aūt efficiente a finemouet̉ materia ab efficiente in via executōnis ad formeintroductōnem. Pro cuiꝰ intellectu eſt ſciendū. ꝙ quattuor modis cauſe ordinari poſſunt. Uno mō ẜm intentonem ⁊ ordinem cauſandi. ⁊ ſic finis eſt pͥma. ſcd̓a efficiēs.tercia materia. ⁊ poſtrema forma. Scd̓o mō poſſūt ordinari ẜm ꝓpinquitatem ad effectū ⁊ ſic materia eſt primaqͥa in naturalibꝰ res cauſant̉ per motū cuiꝰ materia ē ſubiectū. ⁊ qͥa forma intrinſece complet ⁊ perficit materiā. iōforma eſt ſcd̓a. ⁊ cauſa efficiens eſt illud qd̓ ducit materiāad formā eſt tercia. ⁊ finis qui mouet efficientē eſt quartacauſa. Tercio mō ordinant̉ qͣꝫtum ad eſſe reale qd̓ habentet ſic illa dicit̉ prior que pͥmo habet eſſe extra aīam. ⁊ ſic pͥma eſt efficiens deinde materia. ⁊ tercia forma. ⁊ quartafinis. Quarto mō ordinant̉ ẜm ꝙ dant eſſe actuale effectui. ⁊ ſic forma eſt pͥma. ſcd̓a efficiēs. tercia finis. ⁊ vltimamateria. Ph̓s aūt in textu obſeruat 2ᵐ ordinē. tercia parspatet ex dictis quodā mō. p̄t tamē ſic ꝓbari. qͥa illa cauſaque preuenit omnes alias cauſas in cauſando ⁊ ſine qua

alie cauſe non cauſant eſt cauſa cauſarum. de fine aūt ſic ēqꝛ materia cū ſit pura potentia non poteſt ſe reducere adactum. igit̉ oportet ꝙ reducat̉ ab aliquo efficiente. ſed efficiens non inchoat motū niſi fuerit motū a fine. igitur cauſalitas finis preuenit cauſalitatē materie ⁊ forme. ⁊ ꝑ conſequēs finis eſt cauſa cauſaꝝ. ⁊ particula illa pōt exponiduobꝰ modis. vno mō ꝑ excellentiā qꝛ genitiuꝰ reflexusſupra ſuū ntm̄ importat excellentiam. ſcd̓o mō pōt exponi in habitudine cauſe agentis. ⁊ ſic finis eſt cauſa oīm cauſaꝝ ſcꝫ efficiētis forme ⁊ materie. Cōcl̓o ſeqͥt̉ ex p̄miſſis.Ad obiectam oppoutūAd pͥmū dd̓m eſt. ꝙ verū eſt ꝙ tale ſit de tali tamē nō cōſiderat phyſicus vt dictū eſt. ſed dumitaxat de illo ſaltemprincipaliter qd̓ res ꝑ motū ꝓducit̉. ⁊ de tali ph̓s loqͥturin textu ꝙ ſit cauſa. qͥa quicqͥd influit ad factōnem rei. ⁊ facit ad eſſe rei eſt cauſa. efficiens aūt eſt hmōi. qͥa eſt principium motus. ⁊ dat formā ad quā conſequit̉ eſſe. gͦ ē cauſa.Ad 2ᵐ dd̓m eſt ꝙ ſubiectu eſt cauſa paſſionis in triplici genere cauſe. Primo in genere cauſe materialis qͥa paſſio eſt in ſubiecto ſicut forma in materia. Scd̓o in generecauſe efficientis. ⁊ hoc gratia ſuoꝝ principioꝝ Tercio ī genere cauſe finalis quia ſubiectū eſt perfectibile ꝑ ſuā paſſionem Sed diceres ſubiectū etiā ē cauſa formalis paſſionis quia ponit̉ in eius definitōe. Ad hoc dd̓m ē ꝙ duplex eſt definitio quedā eſt que datur ꝑ intrinſeca ⁊ eſſentialia ⁊ illius partes ſunt formales. Alia eſt definitio dataper additamentū alterius generis ⁊ illius partes nō ſūtformales. quia ſunt extra eſſentiam definiti. Ad terciūdd̓m eſt. licet materia nō dat eſſe ꝑ comꝑatōem ad formādat tamen eſſe ꝑ comꝑatōnem ad cōpoſitū inqͣꝫtum ſuſcipit formā a qua fluit formaliter totū eſſe rei. Ad quartū dd̓m eſt. ꝙ illa definitio cauſe non ꝓprie datur de cauſa īcōmuni. ſed magis in ſpeciali datur de cauſa efficiente. cuꝫeius cauſalitas eſt trāſitiua. ⁊ ideo effectus eius eſt aliuda cauſa efficiente. cauſalitas em̄ forme eſt intranſitiua. ⁊ iōeius effectus non eſt aliud a forma. poteſt tamē iſta definitio alijs cauſis appropriari ẜm ꝙ referūtur cauſe ad totalēeffectum. qͥa totus effectꝰ ꝓductus eſt aliud a qualibet cāAd qͥntū dd̓m eſt. ꝙ patre mortuo filius ꝓducit̉ in eſſeper qualitates actiuas ⁊ paſſiuas. ⁊ per virtutem generatiuā participatā in ſemine ab ip̄o patre que ſe habēt tanqͣꝫ inſtrumenta reſpectu patris. ⁊ ideo patre corrupto ẜmſuū eſſe. adhuc manet in ſemine ẜm virtutem cauſalitatisCirca hoc eſt notandū ꝙ ſemen rōe virtutis generatiuein ip̄o exiſtentis eſt cauſa efficiens. ⁊ rōne illius qd̓ ſubſtattali virtuti eſt cauſa materialis. In rōne primi eſt extrinſecū. quia talis virtus eadem numero non manet in effectu ꝓducto actualiter. ſed in rōne ſecūdi eſt intrinſecū ⁊ manet in effectu ⁊ ſic inqͣꝫtum efficiens eſt extrinſecū. Sꝫ diceres. ſi efficiens eſſet cauſa. tunc eſſet cauſa in fieri. hoc ātdici non poteſt. igit̉ non eſt cauſa. Minor patet. qm̄ nihileſt cauſa illius qd̓ nondū eſt. res aūt in fieri nondū eſt. igit̉efficiens non eſt cauſa rei in fieri. Ad hoc dd̓m eſt. ꝙ qͣꝫuisres inqͣꝫtum eſt in fieri nondū habeat eſſe in actu. eſt tamēin potentia ⁊ illud ſufficit ad rōnem effectus. Et eſt notādum ꝙ eſt aliquid efficiens qd̓ ſolum eſt cauſa quo ad fieri. vt edificator reſpectu domus. ⁊ aliqͥd eſt efficiens qd̓ ēcauſa quo ad eſſe ⁊ quo ad fieri. ſicut ſol reſpectu illumīationis aeris ⁊ cauſa prima reſpectu alioꝝ entiū. Et qͣꝫuismateria ⁊ forma ſufficiant ad eē rei intrinſece. requiriturtamen efficiens extrinſece. Ad ſextum dd̓m eſt. ꝙ finis