LiberSecūdus

per accidens vt patet de medico circa declaratōnem textus. Et dicit dn̄s albertus ꝙ definitio nature non eſt ꝓprie definitio. ſed eſt quedam aſſignatio manifeſtior qͣꝫ ſitſuū nomen qm̄ ſi definitio eſſet. oporteret ꝙ nomen nature his de quibus dicit̉ eque ⁊ non per prius ⁊ per poſteriꝰconueniret. ſed hoc falſum eſt vt dictum eſt. igit̉. Minorpatet. qm̄ ẜm Auicennā ⁊ cōmentatorē nomen nature h̓ſumitur cōiter ẜm ꝙ motum circularem dicimus eſſe naturalem. eo ꝙ ſic omnis motus qui non eſt violentus ſitnaturalis. in iſtis aūt eſt motus diuerſimode. quare nō dicitur vniuoce naturalis ſed analogice. proprie aūt naturalis dicit̉ qui ab animali ⁊ violento diſtinctus eſt quomōeius cauſa ſunt materia ⁊ forma naturalis. materia paſſiue. ⁊ forma actiue ⁊ ſic dn̄s Albertus loquit̉ hic de natura Concluſio ſequitur ex premiſſis.Ad obiecta in opponitūAd primū dicendū eſt licet natura ẜm id qd̓ eſt ſit abſolutum. ⁊ ſic alia ⁊ alia ratōne dicatur forma vel materia ⁊ alia natura. quia forma dicit̉ inqͣꝫtum dat eſſe materie ⁊ toti compoſito. ⁊ materia inqͣꝫtum ex ea ⁊ forma fitres. natura autem inqͣꝫtum naturaliū motuū ⁊ ſtatuum ēprincipium in eo quod habet naturam. tamen ex ea partequa ſibi attribuitur nomen nature accipitur vt ens reſpectiuū. ⁊ ſic eius nomen nō potuit definiri ſine reſpectuAd ſecūdū dicendū eſt. ꝙ principiū ⁊ cauſa differuntſicut ſuperius ⁊ inferius. cum omnis cauſa ſit principiumnon autem econtra. quoniā principiū de priuatōne diciturnon autem cauſa cum priuatio non influit aliquid in effectum ſicut cauſa. ⁊ ſic cauſa pͥncipio aliquid ſuperaddit.Sed diceres. ph̓s dicit quinto prime ph̓ie ꝙ principium ⁊ cauſa conuertūtur. igit̉ ſi priuatio ſit principiū etiaꝫerit cauſa. quia tot modis dicit̉ principium quot modisdicitur cauſa. Ad hoc dicendū eſt ꝙ principiū non capituribi generaliter ſed ſpecialiter pro eo qd̓ aliquid influit ī effectum. vnde principiū aliquid influens in effectum ⁊ cāconuertunt̉. ⁊ ſic accipitur quinto metaphyſice. non auteꝫHic. Et per ſe ⁊ nō ẜm accidens ponūt̉ ẜm diuerſas rōesquia. cuꝫ motus naturalis ꝓcedit a natura īmediate ⁊ nōper aliquod aliud. ideo apponit̉ per ſe qd̓ determīat pͥmūefficiens. ⁊ quia etiam requiritur ꝙ talis motus inſit mobili per ſe ſuſcipienti actōnem nature. ideo appouit̉ et nonẜm accidens. Etiam in preſenti notificatōne ſunt tria determinabilia ſcꝫ principium. cauſa ⁊ ens in quo eſt. ſic pariformiter in ea ponūtur tres determīatōnes ſcꝫ primuꝫper ſe ⁊ non ẜm accidens quare non referūtur ad idem. pͥmū eſt determinatio principij. quia natura debet eſſe primū hoc eſt proximū inchoans motum ꝑ ſe vero determinatio cauſe. quia talis motꝰ eſt eſſentialis actus rei. ⁊ nōper accidens eſt determinatio eius in quo eſt. ita ſcꝫ ꝙ talis natura non ſit in aliquo qd̓ per accidens mouet. Autdicendū eſt. ꝙ per ſe dicitur ex parte mouentis ⁊ propteropera artis. ⁊ non ẜm accidens ex parte mobilis qm̄ pͥusactus ſcꝫ quies ⁊ motꝰ ſunt per ſe ip̄ius mouentis ⁊ mobilis. Ad terciū dicendū eſt. licet natura non ſit primuꝫmouens ſimpliciter eo ꝙ mouetur ⁊ dirigitur a ſuperioriagente vt ab intelligentia. in ordine tamen naturaliū ipſaeſt ſimpliciter primū mouens. Ad quartū dicendū eſtẜm Auicennā ⁊ Auerroim. ꝙ definitio ſic intelligit̉ ꝙ natura diuiſim ē principium motꝰ ⁊ quietis hoc ē ē pͥncipiū

motus ſi motus ineſt rei naturali. ⁊ eſt principium ꝙuierꝭſi quieſcat res naturalis. ⁊ ſic non habet argumentū locuꝫSed ſi quis ſubtiliter conſiderauerit videbit clare ꝙ corpora ſuperiora a natura non mouentur. non enim naturamouet motu infinito ſꝫ finito. ⁊ ideo dicit Areſtoteles ꝙnatura hic definita dicit̉ de forma ⁊ materia. Formā autēet materia non ſunt principiū motus infiniti. ⁊ ideo motꝰſuperioꝝ non eſt a natura ſed a voluntate ⁊ intellectu motoris alicuiꝰ ſeparati ꝓpt̓ quod etiā ſuperiora in ſuis locismouentur quod non faciunt aliqua corpora que a naturamouentur. Et ideo natura prout hic conſideratur eſt incorporibus inferioribus. Corpora enim ſuperiora ſoluꝫẜm vbi mouentur ⁊ hoc non a natura. ⁊ ideo forma eoruꝫnon eſt principium alicuius motus in ip̄is. quia non mouentur aliquo motu niſi motu locali qui in eis nō eſt a natura. Alteratōne autem ⁊ augmentatō ne vel diminutōevel generatōne vel corruptōne non mouentur. ⁊ quia immobilia ſunt talibus motibus. ideo non quieſcunt quietibus naturalibus quia non quieſcit aliquid quiete naturali niſi quod aptum natum eſt moueri. ⁊ ideo forma in eisnec eſt principium motus nec quietis qua propter etiaꝫ inip̄is forma non eſt ẜm nature intentōnem. ⁊ ideo natura īqͣꝫtum hic de ea conſideratur non eſt in corporibus celeſtibus. Terra autem licet non moueatur eſt tamen apta ꝑnaturam moueri ſi recedat a ſuo loco. ⁊ ideo quies eius ēin centro. in loco tamen ſuo mouetur motu alteratōnis.Et ſi quis dicat. ceſum etiam poſſet eſſe extra locum ſuuꝫet ideo tunc aſcendit ⁊ quieſcet in loco ſuo quiete que terminat motum ſue aſcenſionis Ad hoc dicendū eſt. ꝙ nōpoteſt poni niſi per impoſſibile. ⁊ iō talis poſitō non eſt naturalis. falſo autem ⁊ impoſſibili poſito nihil eſt inconueniens dicere accidere falſum ⁊ impoſſibile quod eſt circanaturam Patet igitur ꝙ natura per prius ẜm perfectamſui ratōnem in inferioribus eſt in quibus eſt principiummotus ⁊ quietis ſicut in explanatōne definitōnis eſt declaratum Et ad confirmatōnem dicendū eſt ꝙ verumeſt ꝙ impoſſibile eſt ſimul aliquid moueri ⁊ quieſcere. vtiqꝫ tamen natura eſſe poteſt ſimul principium vtriuſqꝫ ſcꝫmotus ⁊ priuatōnis. quoniā ipſa per motum deuenit adquietem. ⁊ ſic principiat vnum per aliud. ⁊ ideo eſt ſimulprincipium vtriuſqꝫ licet non eodem modo. vt inquit dominus Albertus. Aut dicendū eſt ⁊ in idem redit. ꝙ natura ſimul eſt principium mouendi ⁊ quieſcendi ẜm aptitudinem licet tamen ẜm actum nunqͣꝫ ſimul cauſet motum ⁊ quietem. ſed dumtaxat ſucceſſiue. ⁊ ideo ille due ꝑtes eo modo quo ponuntur ibi ſimul conueniūt aſſignato ſiue definito. cū ibi ponant̉ ẜm aptitudinem. Ad qͥntum dicendū eſt. ꝙ licet grauia ⁊ leuia habeant principiumactiuū extra ſe. cum moueant̉ a generāte. vtiqꝫ tamen habent principium intrinſecum ſui motus. Nec grauitas ⁊leuitas ſunt principia principalia in motibus grauium ⁊leuium ſed inſtrumentalia. principalia em̄ pͥncipia ſūt eorum forme ſubſtātiales. Circa hoc eſt notandū ẜm dn̄mAlbertum. ꝙ tam forma qͣꝫ materia principium ſunt motus. ſed forma eſt principiū effectiuuꝫ ẜm ꝙ potentia actiua definitur qͥnto prime ph̓ie. ꝙ eſt principium primumtranſmutatōnis in aliud quod eſt ſubiectum ẜm ꝙ eſt aliud ⁊ materia eſt principium motus ⁊ quietis ẜm rōneꝫpotentie paſſiue ſiue virtutis receptiue paſſibiliter ẜm qd̓ibidem virtus paſſiua definitur ꝙ eſt principiuꝫ tranſuamtatōnis ex alio in ip̄m ẜm ꝙ eſt aliud.