UberPrimus

eſcibile nec ens mobile ꝯueniēter ponitur ſubiectum naturalis phyloſophie¶ Qaior ꝓpoſitio eſt dn̄i Alberti in tercio capitulo pͥmitractatus dicentis ꝙ corpꝰ ab alio habet ꝙ eſt corpus ſimpliciter. ⁊ ab alio ꝙ ē hͦ corpus ſiue mathematicū ſiue naturale. Habet em̄ ꝙ ſit corpus ſimpl̓r ex eo ꝙ vbiqꝫ aptuꝫnatū eſt ꝙ due dyametri ad rectos angulos ſe ſecēt. ⁊ tercia ſecet duas diametros ad rectos angulos. Triū auteꝫdiametroꝝ vna eſt menſura longitudinis. alia latitudiniset tercia ꝓfunditatis. Si em̄ corpus haberet ꝙ eſt corpusab actu interſecatōis harū diametroꝝ oporteret ꝙ cū cera ꝯprimeretur inter duas manus aut aliud corpus formabile ꝙ mutaret̉ ẜm corporeitatē. hoc aūt falſum eſt. nōergo hꝫ ꝙ corpus eſt ab actuali dimenſione que fit ꝑ tresdiametros ſe in vno pūcto ſecantes ẜm longū latū ⁊ profundum. ſed potius ab aptitudine. ⁊ ideo nomīat ſub̓amnatā ſubijci tribꝰ dimenſionibꝰ Ab actuali aūt trina dimēſione triū diametroꝝ hꝫ ꝙ eſt corpus mathematicū. ſed aforma ꝑficiente materiā ſenſibilem in aptitudine trine dimenſionis hꝫ ꝙ eſt naturale. ⁊ ab actuali trina dimenſione materie ſenſibilis que eſt ꝑfecta forma ſub̓ali. habet ꝙeſt corpus naturale hoc vel illud. ergo corpus ſimplicitervel abſolute ſumptum eſt ante mathematicū ⁊ ante naturale. ⁊ ẜm reductōem ad ens ꝯſiderat metaphyſicus. corpus vero mathematicū ẜm diuerſitates figuraꝝ actualiter in eo inuentarū ꝯſiderat mathematicus. de alio quidēcorpore phyſicus. ¶ Sed ꝯtra. videtur ꝙ corpus hocmodo dictū eſſet ſubiectuꝫ naturalis ph̓ie. qꝛ per mobileqd̓ additur corpori in nullo reſtringitur. ſicut nec nix cumd̓r nix alba. vel ethiops cū d̓r ethiops niger. Ad hoc reſpondet dn̄s Alber. ꝙ licet omne corpus qd̓ in natura eſtſit mobile. tn̄ cū ponit̉ eſſe ſubiectū naturalis ph̓ie. oꝑtetꝙ ſibi addatur mobile. qꝛ alia eſt ꝯſideratio corporis inqͣꝫtum hmōi. ⁊ alia eſt ꝯſideratio corporis ẜm ꝙ mobile eſtEt ſic licet ibi nō ſit ꝯtractio quo ad ſuppoſita. qꝛ ꝯuertūtur in ſuppoſitis. eſt tn̄ ibi ꝯtractio quo ad modū intelligendi. ſicut etiam d̓r nix alba. ibi non eſt ꝯtractio ſuppoſitoꝝ. ſed eſt ꝯtractio quo ad modū ſentiēdi ¶ Minorpꝫ qͣꝫtum ad pͥmam partem. qꝛ om̄e tale hꝫ intra ſe pͥncipium ſui motus qd̓ eſt natura. ergo eſt mobile. ⁊ qͣꝫuis natura nō ſolum ſit pͥncipium motus ſed etiā quietis. nontn̄ eſt omne corpus naturale quieſcibile. qꝛ corpus qd̓ eſtnaturale a natura vl̓i. ſicut eſt corpus celeſte nō eſt quieſcibile. ſed eſt ꝑpetui motus. Etiā corpus quieſcibile nonp̄t eſſe huius ſcientie ſubiectuꝫ. qꝛ quies eſt priuatio motnon dicens formā poſitiuaꝫ circa corpus ſed pͥuationemque non intelligitur niſi per habitū. Et ſi aliquis formaret inſtantiam ꝙ nō om̄e corpus phyſicū mobile eſt. quiaterra ⁊ maxime ꝑtes terre que ſunt circa centrum ſpheremūdi īmobiles ſunt. Ad hoc rn̄det dn̄s Albertꝰ. ꝙ licꝫꝑtes terre inqͣꝫtum ſunt circa centrū ſint īmobiles localit̓.tn̄ mouent̉ motu alterationis. qꝛ in centro fit maxima alteratio ꝓpter ꝯcurſum influentie corpoꝝ celeſtiū. que maxime vniūtur in centro. Secūda pars pꝫ. ſcꝫ ꝙ paſſio queeſt mobilitas ꝯueniat corpori preciſe ⁊ non enti. qꝛ motꝰeſt in genere ꝯtinui. ſexto phyſicoꝝ. ⁊ in ſpē ſucceſſionis. gͦſi ꝯmenſuraret̉ enti ip̄m mobile. oporteret ꝙ ſicut motusẜm ſuū eſſe ſpecificū fluit a mobilitate tanquam a ſua cauſa immediata et adequata. ita ſecundum ſuum eſſe generis puta continuitatis flueret ab entitate. ſed hoc eſt

falſum. qꝛ prima cauſa continuitatis eſt corporeitas cōnata materie corporis. ante quā corporeitateꝫ eſt veritas entis. Etiam ſi ens ẜm ꝙ ipſum cauſaret ꝯtinuitatem omne ens eſſet corporeū. ⁊ nullum incorporeū. ⁊ hoc eſt epicuriſare. Et ꝙ ens mobile nō p̄t eſſe ſubiectū. qꝛ ſi ſic ſeqretur ꝙ phyſica eſſꝫ pars metaphyſice. vel ꝙ eēnt ei ſubaſternata. ſed vtrūqꝫ illoꝝ eſt falſum. quia tūc nō eſſent trespartes ph̓ie realis ab inuicem diſtincte. Sequela patꝫ. qꝛcū d̓r ens mobile. vel mobile d̓t ſolum modū ipſius entiset non aliquid realiter diſtinctū ab ente. vel d̓t aliquid ſuperadditum nature entis. Si pͥmum tūc ſeqͥtur ꝙ phyſica non eſſet diſtincta a metaphyſica. ſed eſſet pars eius.qꝛ eiuſdem ſcientie eſt ꝯſiderare aliqd̓ ſubiectuꝫ ⁊ modosipſius. cū ergo ad metaphyſicā ꝑtinet ꝯſiderare ens etiaꝫdebet ꝯſiderare mobile. Si dicat̉ ſecūdum ſcilꝫ ꝙ mobileaddat aliquam naturā ipſi enti diſtinctū ab ente. tūc ſeqͥtur ꝙ ſit ei ſubalternata. qꝛ ꝯcipitur ſubiectū metaphyſice cū quadam determinatōe ſibi alienam naturā addente. Concluſio ſequitur ex p̄miſſis.¶ Maior Sicut mathematica ꝑficit intellectum ad imaginatiōem ꝯuerſuꝫ. ita ꝯſiderāsqualitatē phyſica eſt intellectus ad ſenſum exteriorem reflexi ꝑfectiua Minor Primūens ſenſibile ꝑ demonſtratōem intelligibile eſtcorpus naturale ſeu mobile. ConcluſioIgitur ipſum eſt proprium et adequatū ſubiectum naturalis ph̓ie¶ Maior pꝫ. qꝛ ſicut mathematica ꝯſiderat qͣꝫtitatē queeſt imaginabilis. ita phyſica ꝯſiderat qualitate ſenſibileꝫ.et ideo eſt ꝑfectiua intellectus reflexi ad ſenſum exteriorem. qꝛ qualitas eſt ſenſibilis ſenſu exteriori ¶ Minor pꝫqꝛ nihil eſt mobile niſi corpus. ergo pͥmū ſenſu ꝑceptibilein quo ſunt qualitates ſenſibiles ad quas eſt motus ⁊ ẜmquas ꝯtingit aliquid moueri motu ſaltē naturali. vel ipſemotꝰ eſt qui eſt ſenſibile ꝯmune ē corpꝰ naturale ſeu mobile. qꝛ hoc inqͣꝫtum hmoi hꝫ naturaꝫ ſenſibilem. ⁊ ſic eſtnaturatū ꝯpoſitum habens in ſe materiā que eſt pͥncipiuꝫmotus et mutabilitatis. hoc etiā eſt reſolubile in tria demonſtrationis pͥncipia. ſcꝫ in ſubiectū quod eſt ip̄m met. ⁊in naturaꝫ pͥncipiātem ipſum in fieri ⁊ eſſe tanqͣꝫ in principia ⁊ accidentia propria que ſibi ꝯueniunt ẜm naturamper que ſentitur et per que a poſteriori cognoſcitur. Et accipitur ſenſibile inquantum dicit aptitudinem remotamvti materia eſt corpus ſenſibile in potentia. et ſic eſt ratioquare illud vel illud corpus eſt actu ſenſibile. ⁊ non inqͣꝫtum dicit actum. ¶ Concluſio ſequitur ex premiſſis. qꝛillud eſt per pͥncipia nature conſtitutum ⁊ proprium motus ſubiectum a quo fluit motus tam ẜm genus qͣꝫ ẜmſpeciem. ẜm genus quidem. quia motus eſt de genere cōtinuitatis accipiens illam a quantitate ſui mobilis conſiderati ẜm eſſe generis. ſed corpus mobile habet rationeꝫcontinui in eo ꝙ corpus. ẜᵐ ſpeciem vero tunc motus quieſt actus extractus a natura fluit ab aptitudine nature.que dicitur mobilitas. igitur ipſum eſt adequatum ſubiectum. ⁊ hinc eſt ꝙ dicit philoſophus in principio libri decelo ꝙ phyſica maxime eſt circa magnitudines ⁊ corporaibi illa prepoſitio circa dicit circunſtantiaꝫ ſubiecti ſiue obiecti. Et confirmatur etiam iſtud ꝑ phyloſophum primo