Druckschrift 
Biblia latina : Mit der Glosse des Walafridus Strabo u.a. und Interlinearglosse des Anselmus Laudunensis
Einzelbild herunterladen
 

Exodi.C.I.

f¶ Corporis vel anime j. In quibꝰ ſeruiantToneribus. Edificauerūt. vrbesdyabolo. f diſſipatori. vel malleo vniuerſeterre j.ſ os defectionis vel abyſſi.tabernaculoꝝᶠ pharaoni phitonf Fcōmotionē tinee vel maliciā detinentem.F cū dyabolus chriſtū ⁊ chriſtianos occidit.⁊ rameſſes. Quātoqꝫ opprimenumerꝰ fideliū creuit. vnde cū em̄ infirmor tūcfortior ſum. Et virtꝰ in infirmitate perficiturbant eos: tanto magis multiplicabantur ⁊ creſcebant. OderūtqꝫSanctos deū videntes. §mundani.filios iſrael ęgiptij: ⁊ affligebātilludentes ⁊ inuidentes eis: atqꝫad amaritudinē perducebāt vitāLutulētis .ſ. ⁊ terrenis.eorum operibus duris luti ⁊ lateris: om̄iqꝫ famulatu quo in terręoperibus pręmebantur: Dixit auf 5dyabolus. j. Legi ⁊ euāgelio.temᶠ rex ęgipti obſtetricibus hebręorum. quarum vna vocabat̉FC paſſer .i. lex ſpiritualis. j Rubens vl̓ verecunda. qꝛ chriſti ſanguine euāgelia rubent.Iſephora. altera phua p̨̄cipiens

Prime natiuītati inſidiatur dyabolus. ⁊ ſuisprecipit vt ſtatim irruāt ⁊ fluctibꝰ ſeculi obruātIheſus vt aſcendit de baptiſmo ductꝰ eſt indeſertū a ſpiritu ⁊ temptabatur a diabolo. ſꝫ vicit ieiunando. vt ieiuniis ⁊ oratōibus ſcias eſſeeis. Quando obſtetricabitis hevincendum: oblata ſibi mundi regna ⁊ gloriamcōtempſit. vt hic cōtemnēdo ſuꝑes tentantem.bręas. ⁊ tempus partus aduenefſ virtus robuſta j. I ſtatim ne preualeat creſcentes.rit. ſiʳ maſculus fuerit interficiteſ. viciū fragile.F timere docuerūt.illuꝫ: ſi fęmina reſeruate. Timu Rationalis doctrina ⁊ moralis.erunt autem obſtetrices deuꝫ. etnon fecerunt iuxta pręceptū regiſſ virtutes.ęgipti: ſed conſeruabant mares.f ſ princeps huiꝰ mundi.Quibus ad ſe accerſitisᶠ rex ait:Quidnam eſt hoc qd̓ facere voluiſtis. vt pueros r̄ſeruaretiſ; Quęſ timore mortis ſue mentireſponderunt: Nō ſunt hebręę ſiuntur qd̓ puniendum eſt: ſed timore dei pueroscut ęgiptię mulieres: ipſe em̄ obſeruauerūt. qd̓ remunerandū eſt.ſtetricandi habent ſcientiam: et

his occupat mentes q̨̄ factę ſunt vt videāt deū. Proſpicit tn̄ imminere ſibi bella ⁊ matuꝝ gentis ſuę exitium. Ideo dicit gens iſrael valet ſuꝑ nos:vtinā ⁊ nos ſentiat valere ſuꝑ ſe vt .ſ. cogitatōnes. ⁊ cōcupiſcētias malasquas immittit nō ſuſcipiā. ſꝫ iacula ignita ſcuto fidei repellā. ⁊ in om̄ibꝰ q̨̄ſuggeſſerit dicā: vade retro ſathanas. Scriptū eſt em̄: Dn̄m deū tuumadorabis ⁊ illi ſoli ſeruies. Sꝫ ⁊ hͦ qd̓ dicit ne forte accidat nobis bellum⁊ cōſentiāt hi cū aduerſarijs noſtris. ex ꝓpheticis vocibꝰ p̨̄uidet ſibi venturū bellū. ⁊ derelinquēdū ſe a filijs iſrael. etꝙ ꝯſentiant aduerſario eiꝰ: ⁊ adijcianturad dn̄m. hͦ eſt qd̓ hieremiaſ ait: Clamauitꝑdix cōgregauit q̨̄ n̄peꝑit. fecit diuitias n̄cū iudicio. ī dimidiodieꝝ eiꝰ derelinquēteū. ⁊ in nouiſſimis ſuis erit ſtultꝰ. Intelligit ergo perdicē ſe q̨̄nō peꝑit cōgregaſſe⁊ qd̓ hī quos ſine iudicio cōgregauit relinquēt eū: ⁊ ſequent̓xp̄m qui genuit Ip̄eſtultus remanebit cūad factorē ſuū ⁊ parētem vniuerſa creatura cōfugerit. ideo indignat̉ dicēs: Ne expugnātes nos exeātde terra noſtra. nonvult nos exire de terra ſua. vt ſemꝑ portemus imaginē terrentne eo relicto fugiamꝰad eū qͥ p̨̄parauit regnuꝫ cęloꝝ. relinquētesᶠ imagineꝫ terreni⁊ ſuſcipientes imaginē cęleſtis. Ideo ſtatuit magiſtroſ oꝑumqui artes ſuas doceant. et nos artifices malicię faciāt. ⁊ quia ſunt multimagiſtri malicię quos pręfecit pharao qui imꝑant exigūt extorquent terrena opera. Ideo xp̄o veniente fecit alios doctores contra illos pugnantes. qui ſubijciētes om̄es principatus eorum: poteſtates ⁊ virtutes. defendant a violentia filios iſrael ⁊ doceant iſraelitica oꝑa. ⁊ mente videre deum. relinquere opera pharaonis. exire de terra ęgipti. ęgiptios mores ⁊totū veterem hominem cum actibꝰ ſuis exuere ⁊ induere nouum qui ſecundum deum creatus eſt.Iſi. All̓. Iſrael populū xp̄ianū. pharao zabuluꝫ ſignificat. qui luti ⁊lateris imponit grauiſſimū iugū. ſeruitutē .ſ. terreni ⁊ lutulenti oꝑis admixtis paleis .i. leuibꝰ ⁊ irrationabilibꝰ factis: vt om̄ibꝰ onere peccatoꝝ opp̄ſſis: nemo ſit qui regnū eiꝰ diſperdat aut vincat. Dixit aut rex ⁊cͣ. Oriḡ. All̓. Hęc nō ſolū in mundo qͥ ęgiptus ſpiritualiter dicit̉: ſed in vnoquoqꝫ noſtrū dep̄hendimꝰ. Princeps huiꝰ mūdi nō vult viuificari maſculos ſed fęminas. In fęmina caro ⁊ affectꝰ carnis deſignat̉: vir aūt rationabilis eſt ſenſus: ⁊ intellectualis eſt ſpiritꝰ. quipoteſt cęleſtia caꝑe. deū intelligere. q̨̄ ſurſum ſunt quęrere. hunc odit princeps ęgipti. ⁊ necari cupit. cupit aūt q̨̄ carnis ſunt viuere. ⁊ q̨̄ ad materiaꝫꝑtinent corꝑalem: hęc nō ſolū viuere: ſed augeri ⁊ excoli. Vult em̄ vt oēscarnalia ſapiāt. tꝑalia ⁊ q̨̄ ſunt ſuꝑ terrā querant. nemo leuet ad cęlū oculos. nemo requirat vnde huc venerit. nemo patriā paradiſum recordeturCu ergo videris hoīes in voluptatibꝰ vitā ducere. luxu fluitare cōuiuijs⁊ īpudicicijs oꝑam dare. ſcito qꝛ in his rex ęgipti maſculos necat: ⁊ viuificat fęminas. Si vero vnū de mille ad deū cōuerti oculos ſurſum erigereęterna quęrere. odiſſe delicias ⁊ luxuriā. amare continentiā. iſtū quaſi maſculum necari cupit pharao ꝑſequitur. mille machinis oppugnat. odit tales. viuere in ęgipto non ſinit. Inde eſt ꝙ in hͦ mundo ſerui dei habenturcontemptui expoſiti cōtumelijs. inde in eos odia ⁊ ꝑſecutōes concitantur. Obſtetricibus hebręorū quarū. Oriḡ. Iſte etiaꝫ obſtetricescorrumꝑe nitit̉. quaꝝ vna vocabat̉ ſephora .i. paſſer. altera phua .ſ. rubesvel verecunda: ꝑ has necari mares ⁊ viuificari fęminas quęrit. ſed ⁊ time

bant obſtetrices deū ⁊ nō ſicut p̨̄cepit eis fecerunt. Obſtetrices docueruntante nos qͣꝫdam rationabilis eruditionis formā tenere: obſtetrices em̄ medicę ſunt: ⁊ tam maſculos naſcentes qͣꝫ fęminas fouent. Eruditio ergo cōmunis eſt rationabilis ſcientia ⁊ ad oēm pene ꝑuenit ſenſum. om̄s inſtruit ⁊ fouet. Si quis in ea virilis animi fuerit qui velit cęleſtia quęrere. diuina ſectari. velut medicatus ⁊ fortis. per has eruditiones ad diuinoꝝ intelligentiaꝫ paratior veniet. Eſt em̄ vna velut paſſer. quę celſiora docet ⁊rationabilis doctrine pennis in altū prouocat. Altera rubesvel verecunda moralis eſt. mores componit: verecundiam docet ⁊ honeſtateꝫ. Michi tamen quia dicitſcriptura de his ꝙ timebant deum ⁊ nonfecerūt pręceptuꝫ regis ęgipti: videnturvtriuſqꝫ teſtamēti figuram ſeruare. ⁊ ſephora quę paſſer interpretatur: legi quęſpiritualis eſt conuenire. Phua vero q̨̄rubens vel verecūdaindicare euangelia.quę chriſti ſanguinerubent ⁊ ꝑ vniuerſuꝫmundū paſſionis cruore rutilant. Ab hisergo animę quę naſcuntur in eccleſia velut obſtetricibus medicantur. quia de ſcripturis cuncta eruditionis medicamina cōferuntur. Tentat tamen pharao per hasnecare maſculos. cuꝫſtudioſis in diuinisſcripturis hęreſes etpraua dogmata ſuggerit. Sed ſtat immobile fundamentū dei. Timentenim obſtetrices deum .i. timorem dei docent. qui eſt initiū ſapientię. Siccompetentius aptatur qd̓ ſequitur. quia timebant obſtetrices deum. fecerunt ſibi domos. Qd̓ ſecundum litteram nullam conſequentiam habetNon enim propterea domus fit: quia timetur deus. Si aūt videas quomodo ſcripturę noui ⁊ veteris teſtamenti timorem dei docentes domos eccleſię faciant. ⁊ totum orbem domibus orationis impleant. rationabiliterſcriptum videbitur. Sic ergo iſtę obſtetrices quia timent deum .i. timorēdei docent: non faciunt pręceptum regis ęgipti. ſed viuificant maſculos:nec tamen dicitur: qꝛ paruerunt fęminas viuificantes. Ego aūt confidenter dico: nō viuificant fęminas. Neqꝫ em̄ vicia aut luxuria in eccleſia docentur: aut peccata nutriuntur. qd̓ vult pharao cum viuificari fęminas iubet. Sed ſola virtus excolitur ⁊ nutritur. verū hęc ad vnumquēqꝫ referamus. Si times deum. nō facis pręceptum regis ęgipti. ille em̄ p̨̄cepit vt indelicijs viuas p̨̄ſentia concupiſcas. Tu ſi times deum ⁊ exhibes officiumobſtetricis. animę tuę ſi ſalutē cōferre cupis viuificas maſculos .i. interiorem hominem qui ī te eſt medicaris ⁊ foues. ⁊ per actus ⁊ intellectꝰ bonosyitam acquiris ęternam. Si maſculus fuerit ⁊cͣ. Iſi. Iubet pharao maſculos occidi. fęminas viuere. ſic dyabolꝰ ne poſſit robur fidei p̨̄ualere: interfectis virtutibꝰvult vicia viuere. forteſqꝫ ⁊ viriles animi ſenſus: quibꝰ diuina ſapimus .i.rationem. prudentiā. conſtantiam. innocentiāqꝫ. ⁊ fidem nititur occidere⁊ qd̓ fęmineum imbecillum fragile ⁊ pronum eſt ad vicia cupit ſupereſſe .i.ambitionē. vinolentiā. libidinē. iracūdiā. ⁊ his ſil̓ia: q̨̄ fęminaꝝ figura ſūt Quę reſponderūt ⁊cͣ. Augꝭ. Quęritur vtrum talia mendacia approbata ſint autoritate diuina: qꝛ ſcriptum eſt deum benefeciſſe obſtetricibus. Sed vtrū pro miſericordia ignoſcebat mendacia: an etiā mendacium dignum pręmio iudicabat deus. incertum eſt. Aliud enim faciebātobſtetrices viuificando paruulos. Aliud pharaoni mentiendo. In viuificando opus miſericordię fuit. Mendacio vero pro ſe vtebātur. ne pharao noceret illis qd̓ potuit nō ad laudem ſed ad veniam pertinere. Neqꝫ