Geneſis.C.
Iferaliter viuentes prefigurans. Agreſtisafflictionem tuam. Hic eritᶠ feruſruſticus.¶ Impugnans domeſticos fidei.homo. ſmanus eius cōtra om̄esf Reſiſtendo infidelitati.⁊ſmanus omniū contra eum. ⁊ ej¶ Qui de ſemine abrae.regione vniuerſoꝝ fratrū ſuoruꝫſmilitabit.figet tabernacula. Uocauit autēagar nomen domini qui loquef Propicius fuiſti.batur ad eam. Tu deus qͥ vidiſtif ¶ In figura prophetie.me. Dixit eniꝫ profecto hic vidi¶ Incarnationē chriſti poſt venturā.poſteriora videntis me. ProptefPuteus ſignificans profunditatē dominiceincarnationis in eternū manentis. altiturea appellauit puteū illū viuētiſdinem conſilii conſeruantis.I Nouum ⁊ vetus teſtamentū.⁊ videntis. Ipſe eſt intercadesf qꝛ ⁊ filii carnis reputantur in ſemen.et barad. ¶Peperitqꝫ agar abręfilium: qui vocauit nomē eiꝰ hyſIſ qꝛ nōdum peruenerat ad numerū celeſtiumciuiū recipit carualem filſum.mael. ſoctoginta ⁊ ſex annoꝝ eratabrā qn̄ peperit agar hiſmaelem.XVII.C.⁊5. i. poſtqͣꝫ celeſtiū ciuium ceperat deſiderare ſocietatem.IOſtquā uero nonaginta ⁊ nouem annorumeſſe cęperat. apparuit ei deus. dif¶ Qui poſſum humiliare ⁊ exaltare.xitqꝫ ad eū: Ego dn̄s om̄ipotensf Secundū placitū meū. ſvt nō timore.ſed amore ſeruias.ambula corā me: ⁊ eſtor ꝑfectusf¶ Promiſſionem.Ponamqꝫʸ fędus meū inter mef¶ In imitatoribus fidei tue.⁊ te: ⁊ multiplicabo te vehem̄terFhumilis.nimis. Cecidit abramᶠ pronus in
In anteriora ſe extēdēs. ſ īmutabiliterfaciem. Dixitqꝫ ei deus: Ego ſū⁊ ponam pactum meum tecum:f 5. i. prima via credendi.eriſqꝫʸ pater multarum gentium.nec vltra vocabitur nomen tuumf ſ pater excelſus. j. ſpater multarū gentiūqꝛ om̄es gentes in ſemine eiꝰ crediture QuiaIabram. ſed appellaberis abraain ſemine tuo .i. in chriſto om̄s gētes crediture.Mutato affectu. mutatur nomen.qꝛ patrem multaꝝ gentiū ꝯſtituiI¶ In ſucceſſoribus.te. Faciamqꝫ teʸ creſcere vehemēf Benedicentur in te om̄s gentestiſſime. ⁊ ponam te in gentibusſ dauid. ezechias. ⁊ alij bene ſe ⁊ ſubditosregentes.regeſqꝫ ex te egredientur. ⁊ ſtatuā5Circūciſionis.pactum meum inter me ⁊ te. ⁊ inter ſemen tuum poſt te in generaFquia aliquid ſempiternū ſignificabat.tionibus ſuis fędereᶠ ſempiternof ſ voluntate qui ſum poteſtate.vt ſim deus tuus ⁊ ſeminis tuiFimitatoribus fidei tue.poſt te. Daboqꝫ tibi ⁊ʳ ſemini tuopoſt te terram peregrinatōis tuęomnem terram chanaan in poſſeſFſqꝛ aliquid eternū ꝑ eā figuratur. vel eterna.i. in hoc ſeculo habenda.ſionemſ ęternam: eroqꝫ deus eoꝝDixit iteruꝫ deus ad abraam: EtſCircumciſionis.tu ergo cuſtodiesʸʳ pactum meuꝫf Sequaces.etᶠ ſemen tuum poſt te in genera¶ Exponit quid pactū.tionibus ſuis. Hoc eſtᶠ pactumCondictum.meum qd̓ obſeruabitis inter mef 5Circūciſio vetuſtatis eſt depoſitio.⁊ vos ⁊ femen tuū poſt te. Circūcidet̉ ex vobis om̄e maſculinū.f Fquia in hac parte eſt ꝓpagatio corruptōnis⁊ circūcidetis carnēᶠ pręputij vr̄i
⁊ attritus eſt: vt regnum ⁊ ſacerdotiū perderet. Vnde in ſolitudinem redactus ſedulo ſcrutando ⁊ meditando fontem legis ſitiens nichil inuenitniſi vt monente lege ꝑ moyſen tanqͣꝫ per angelū lata ad gratiam redeat.⁊ ſe ſubijciat.Ra. Miſtice. Hę duę mulieres ſunt duo teſtamenta. Agar vetus.qd̓ in ſinagoga iudaicū populū ſeruituti nutriebat obnoxiū. Sara nouūqd̓ populū chriſtianū in libertatē fidei generauit. Multiplicati ſunt ancillę filij. vt nō numerarentur prę multitudine: qͥ ſupra arenę cōparantur. Ipſe ergoppl̓us ferocitate ſuaęmulus ⁊ oībꝰ boniscōtrariuſ. maxime cūchriſtianuꝫ populuꝫtoto orbe inuidia ſtimulāte ꝑſequit̉: ⁊ lōge lateqꝫ diſperſus.vagando ⁊ negociādo oībꝰ eſt oneroſusHic erit ferushomo Vel ruſticꝰſecundū alios. Hier̄.inhebręo habet̉ phara. qd̓ interprętaturonager. ſignificat ſemen eius habitatuꝝī deſerto .i. ſaracenosvagos incertis ſedibus. qui om̄s gentesquibꝰ deſertū ex latere iungit̉ incurſantesimpugnant̉ ab oībꝰ.Uocauit aūt a.Recte nomē eius itavocauit: qꝛ gratuitꝰconſulit miſeris. ⁊ humiles conſolat̉. Vn̄tu laboreꝫ ⁊ doloremconſideras. ⁊ tibi derelictus eſt pauꝑ ⁊cͣ.Profecto h̓ vidi poſteriora videntis meTale eſt illud. videbis poſteriora mea.nā facies nō apparebit tibi. Nō em̄ videbit homo faciē meaꝫ⁊ viuet. Illā em̄ manifeſtationē ſapiētiędei nemo poteſt videre. ⁊ viuere. Ipſa eſtſpecies ad quā ſuſpirat qui deū diligit toto corde. tota animatota mēte. ad quā cōtemplandā etiaꝫ ꝓximum diligendo ſicutſe ipſuꝫ. quātū poteſtędificat. Poſterioravero eiꝰ .i. incarnationem eius quā aſſumpſit poſtremis temporibus nūc ꝑ fidē ⁊ dilectionem deſiderando contemplamur: in futuro ęterna contemplatione fruemur.¶ Propterea appellauit puteū ⁊cͣ. Iſqꝫ hodie puteus agar demonſtratur in deſerto arabiē inter cades ⁊ barad. qui ſignificat veteris legis ⁊ noue ſcripturam. quā conditor noſter vita viuentium ſpes morientium intuitu pię miſerationis mortalibus dedit: vt edocti ⁊ a vicijs correctidei viſione perpetuo digni eſſe mereantur.1 C..XVII.Fędus. In hebręo berith qd̓ nō teſtamentum ſed fędus ſiue pactū ſigͣt¶ Nec ultra uoca. n. t. a. Hier̄. Dicunt hebręi ꝙ deus ex nomine ſuo.qd̓ apud illos tetragrāmaton eſt. e. litteraꝫ abraę ⁊ ſarę addiderit. diceba
tur autē abram qd̓ eſt pater excelſus. poſtea dictus eſt abraam. qd̓ eſt pater multarum. nam gentiuꝫ in nomine non habetur: ſed ſubauditur. Necmiranduꝫ. ꝙ cū apud gręcos ⁊ nos. a. littera videatur addita. e littera addita dicatur. Idioma em̄ hebreę linguę. e. conſueuit ſcribere ⁊ a legere. ſic̄econtrario. e. pronunciare ⁊ a ſcribere.Chanaan. Interprętatur motus eorū. cuius terra a fidelibus in poſſeſſionem accipitur: cum mens prius diuerſis circumacta motibꝰ in meliusmutata. poſtmodumirreflexis oculis in anteriora extenditur.¶ In poſſeſſionēęterna. Augꝭ. Scriptura vocat ęternuꝫcuius finis nō conſtituitur. aut qd̓ nō itafit: vt deinceps nonſit faciendum qͣꝫtumpertinet ad curaꝫ velpoteſtatem facientis.Unde ſeruiet ęternūqui paruo neſciet vtiC ircūcidetur exuobis o. m. Strabus. Tribus de cauſis hͦ p̨̄cipitur abraę.Primo vt ꝑ obediētiam mandati placeat. per cuius p̨̄uaricationem adam diſplicuerat. Secundo vthoc ſigno a cęteriſ nationibꝰ diſcernereturTercio vt in eo membro circūciſus quo libido ſolet dominaricaſtitatem ſibi ſeruādam. ⁊ impudiciciaꝫrecidendā ꝯgnoſcerꝫCarnē pręputii.Rab̓. Stra. Circūciſio facta in vno mēbro ſignificat circumciſionem ſpiritualemquę in corde ⁊ in om̄ibus ſenſibus exhibēda eſt. Circūcidendūeſt cor. ne noxia cogitemus. Oculi ne vanitatem videamus.Aures circumcidendę ſunt .i. obturandęne audiant ſanguinēEt ſic in om̄ibꝰ ſenſibus c̨elebrāda eſt circumciſio.¶Alc. Ideo auteꝫabraę circūciſio commendata eſt: vt ſublege eſſet. Sicut adāne de ligno manducaret. vt probareturſi hoc compleret̉ an n̄Credidit em̄ abraaꝫfilium ſe habiturū in quo benedicerent̉ om̄s gentes. ⁊ in cuiꝰ nepotibꝰ caſtitatis ⁊ ſobrietatis exemplar maneret. Vnde ibi ſignū fidei accepit: vn̄yſaac filius dei nō carnis naſciturus erat. non truncata corporis parte deformior: ſed fidei ſigno glorioſior. igitur pro deo aliquid perdere lucrumeſt: non damnum. Si adam pactū dei cuſtodiſſet: abraam hoc pactū nonſuſcepiſſet. Sed qꝛ ille in hoc mēbro: culpam inobedientię prius cognouitdecuit vt iſte in hoc mēbro ſignū obediētię ſecundo acciperet. vt ita oſtēderetur obedientes quādoqꝫ generare filios ad vitam: vnde olim pręuaricatores generarunt ad mortem.¶ All. Iam tūc ꝓpter futurā peregrinationē ne miſceret̉ ſemē eiꝰ gentibꝰ