¶ Geneſis.G. IIII.

¶ E7.IIII.Fiam reus.Dam ueroſnon in paradiſo. Iin paradiſo virginitas. extra nuptie.cognouit vxorē ſuāf § prius em̄ eſt qd̓ aīale eſt.quę cōcępit ⁊ᶠ peꝑitf Fiudaicum populū. j. Ihi ſunt qui terrenaſdiuitias ambiunt: ⁊ qͣꝫtum in ſe eſt poſſident. cayn nanqꝫ poſſeſſio vel acquiſitio interpretatur.ſcayn dicens: Poſſedi hominēper deum. Rurſumqꝫ peperit fraIchriſtianū populum.trem eius abel. Fuit autem abelI ſſimplicitatis ⁊ innocentie cultor. j. Iterrenis incubans.ſpaſtor ouium. ⁊ caynª agricola.Factum eſt aūt poſt multos diesQuidā ſic in multis deū offendentes. putantfacultatibus et oblationibus deū placari.vt offerret cayn de fructibꝰ terręfides noui teſtamenti grata ex innocētia deūlaudat. et terrenis oꝑibus veteriſ. t. anteponiturmunera domino. Abel quoqꝫ obſ fide. charitate.tulit de primogenitis gregis ſuif I charitate. ſine quā anima arida et ianguida⁊ adipibus eorum. Et reſpexitIprius.fIpater. Iqui mentem offerentis nō oblationem attendit. que placet ex mundicia mentsiIchriſtum caput chriſtiani populi. IpoſtIoblationem crucis.dominuſ ad abelᶠ ⁊ adſ munera

f Fiudaicum populuꝫ. ſ qꝛ ex dantis corde datum accipitur vel refutatur j. Icarnalia ſacrificia cordis mundicia debuit ꝯdire munera.eius. ad cayn vero ⁊ ad muneraf F reprobatus carnalibus.eius nō reſpexit. Iratuſqꝫ eſt caf Ipre verecundia. Finutili confuſione.yn vehementer. ⁊ concidit vultꝰincrepandoeius. Dixitqꝫ dominus ad eum:Iliuore torqueris. ſnoli iraſci ab re.ſnō bona verecundia.quare iratus es ⁊ curᵏ concidittam interior qͣꝫ exterior. j. ſi pura menteobtuleris Freſipiſcendo.facies tua? Nōne ſi bn̄ egerisf ſpremiū ſreſpiciente deo ad te et ad tuuꝫ ſacrificium . Cobſtinato pena predicitur.frecipies? Sinaūt male: ſtatimſ primo introitu quaſi principiis obſta.j. a 5. i. omnibus patebit. et hoc ianitore comitaberis.ſpeccatū tuum in foribus aderitnon ſuper te: quia liberi arbitrii es.Sed ſub te erit appetitus eius:Iſi inſpecta nequitia cordis citius premitur.⁊ tu dominaberis illius. Dixitqꝫſiudaicus populusj. Ichriſtum ſſecūdum carnem.ſcayn adabelᶠ fratrem ſuum:f ſ qꝛ iudei agreſtia cogitant et terrena.Egrediamur foras. Cūqꝫ eſſent īagro. conſurrexit cayn aduerſusfratrē ſuuꝫ abel ⁊ interfecit eum.Inon quaſi ignarus vt diſcat: ſed vt reū puniat. fratricidium improperat.Et ait dn̄s ad cayn ubi eſt abel

CIIII.Adam uero ⁊cͣ. Augꝭ. In paradiſo virginitas. extra nuptię. fuiſſet tamen in paradiſo honeſtum coniugium: niſi prius inobedientia meruiſſetexilium: qͣꝫ deus induxiſſet carnale conſortium. Ideo in lumbis adę damnata eſt morti tota poſteritas: quia ante pręuaricatōeꝫ nō eſt in loco vitęde maſſa ſeparata. ſed poſt in exilio generata.Concepit et peperit ⁊cͣ. Cayn ⁊ abel de vna matre geniti. ſigna ſūtomniuꝫ hoīm qui deradice peccati in hācvitam ꝓpagantur. ⁊alij terrenaꝫ ciuitatē⁊ mortiferas deliciasſunt amaturi: ⁊ qͣꝫtuꝫin ſe eſt ambitōe poſſeſſuri. quos ſignificat cayn. qui interp̨̄tat̉ poſſeſſio. Alij futuram ciuitatē queſituri. ⁊ de huius habitationis miſerijs lugenteſ: ad futurā gloriā toto deſiderio trāſituri. quos ſignificatabel: qui interp̄taturluctꝰ. Et eſt poſteriorqꝛ non priꝰ eſt qd̓ ſpirituale. ſꝫ qd̓ animale. hinc cayn dicituragricola .i. terrenis operibꝰ incūbens. abelvero paſtor ouiū ſimplicitatem .ſ. ⁊ innocētiam diligens.¶ Iſ. All̓. Duo filijadę. duos populosexprimūt. iudaicū .ſ.natu maiorem. ⁊ chriſtianū minorē. Maioris ſacrificiū de terrenis oꝑbus reꝓbat̉Quāuis enim iudeicarnalia ſacrificia recte fecerunt: tempꝰ tn̄noui teſtamēti a tempore veteriſ nō diſtinxerunt. Vnde iuxta.lxx. Si recte offeras⁊ recte non diuidas:peccaſti. quieſce. Recte offerebat quia deo. ſed non recte diuidebat. quiaexteriora dabat: ſe in nequitia confirmabat. Iunioris ſacrificium approbatur. vel ſecundū theodocionē inflamat̉: qꝛ ꝓ dilectōe qua chriſtus dilexit nos non exteriora: ſed ſe ipſū patri obtulit. quem caput iunioris populimaior natu .i. iudaicus crucifixit in caluarię loco. ſicut cayn minorē fratrēnatu occidit in agro. In confuſione vultus cayn inutilis iudeoꝝ notaturverecūdia: qui reꝓbatis a deo carnalibꝰ adhuc nitunt̉ ſtatuere ea. ⁊ blaſphemantes nomē chriſtianū qͣꝫtum in ſe eſt xp̄m interficiunt. tn̄ ſi reſipuerint: pręmia promittunt̉. alioquin pęna prędicitur Nōne ſi bene egeris ⁊cͣquas aūt cōtra primam ſuggeſtionē ratio vires habere debeat: ſignificat̉cū dicitur? Sub te erit appetitus eiꝰ. quaſi nō permittat ratio motū prauūad effectum venire: ſed ſtudeat ſubiugare.¶ Fuit abel. p. o. ⁊cͣ. In quo ſignificant̉: qui de terrena habitatione lugent. abel nanqꝫ luctus interpretat̉. vel vapor: quia luctus fuit parentibꝰvel tanqͣꝫ vapor cito diſparuit.Factu eſt ⁊cͣ. Offert cayn de fructibꝰ terrę ſacrificiū: qꝛ terrenoꝝ amatoribus cū deū in multis offendāt: largitione facultatum placari putant. cōtra quos dicit̉. Si diſtribuero in cibos pauperum. o. f. m. cha. aūt nō ha.nichil michi prodeſt. Omne em̄ qd̓ dat̉. ex dantis mente penſat̉.Abel quoqꝫ ob. ⁊cͣ. Quia iuſtus in omnibus quę agit per fidem ⁊charitatem (de quibus ceterę virtutes oriuntur. ⁊ ſine quibus nichil proſunt) deo placere contendit. qd̓ ſignificat̉ in adipibꝰ oblatis. Vnde ſicutadip̄e ⁊ pīguedine repleat̉ꝭ. a. mea: ſine charitate macilenta eſt anima ⁊ lāguida. ⁊ in nullo deo placitura.¶ Et reſpexit. d. a. ⁊cͣ. Hieꝝ. Vnde hoc potuit ſcire cayn. niſi vera eſ

ſet interprętatio theodocionis. ⁊ inflamauit dominus ſuper abel ⁊ ſuꝑ ſacrificium eiꝰ. ſuper cayn ⁊ ſacrificiū ſuum non inflamauit; Ignē aūt de cęlo venire ſolitum ad ſacrificium deuorandū. ⁊ in dedicatione templi ſubſalomone legimus. ⁊ quando helias in monte carmelo conſtruxit altare.Dixitqꝫ. d. a. e. quare concidit uul. ⁊cͣ. Hieī. Nōne ſi recte offeras. non autem recte diuidas: peccaſti. Quieſce. ad te ꝯuerſio eiꝰ: ⁊ tu dominaberis illius. In hebręo alius ſenſus eſt. Quare iraſceris: quare concidit vultꝰ tuꝰ? Nōneſi bene egeris: dimittetur tibi; et ſi maleegeris: ante fores peccatum tuum ſedebit?ad te ſocietas eius. ſꝫtu magis dominareeius. quaſi quare iraſceris. ⁊ īuidia cruciatus. vultū in terrā demittis? nōne ſi bn̄ egeris: dimittet̉ tibi om̄edelictum? Vel ſecundum theodocionē acceptabile erit. hoc eſtmunus tuum ſuſcipiam: ſicut ſuſcepi munus fratris tui? Ꝙſi male egeris: ilicopeccatum tuum anteveſtibulum tuum ſedebit: ⁊ tali ianitorecomitaberis. Sed qꝛliberi arbitrij es. moneo vt peccatum nontibi: ſꝫ tu peccato domineris.¶ Nōne ſi beneegeris. Grego. Inmoralibus. li. xxxij. ſirecte offeras. recte autem non diuidas: peccaſti. recte offertur cūrecta intentione agitu r. ſed recte non diuiditur ſi non qd̓ pieagitur: ſubtiliter diſcernat̉. Oblata eniꝫrecte diuidere. eſt bona ſtudia ſollicite diſcernēdo penſare. qd̓qui agere diſſimulat ⁊ recte offerens peccat. Sępe enim qd̓ bono ſtudioagimus. dum diſcernere caute negligimꝰ: quo iudicetur fine neſcimus. ⁊fit reatus criminis: quod putatur cauſa virtutis.Iſi. Si recte offeras ⁊ nō recte diuidas peccaſti. quia ⁊ ſi antea iudeirecte illa offerebant: in eo rei ſunt. quia nouum teſtamentum a veteri nondiſtinxerunt.In foribus aderit. Alc. i. intrantem te ⁊ exeuntem peccatum comitabitur. nec dominus cuſtodiet introitum tuum ⁊ exitum. t.Dixitqꝫ cayn. ⁊cͣ. Hiero. Subaudis quę locutus eſt dominus. Suꝑfluum eſt ergo qd̓ in ſamaritanorum ⁊ noſtrorum reperitur voluminibustranſeamus in agrum.Iſi. Dixitqꝫ cayn ⁊cͣ. Non acquieſcit domino dicenti: quieſce: ſed feſtinat ad fratricidium. Sic iudęi agreſtia ⁊ terrena cogitantes. ſi quieuiſſent a perturbatione. ⁊ tempus gratię cognoſcentes audiſſent. Si filiusvos liberauerit vere liberi eritis ⁊ huiuſmodi ad ſe peccatum conuertiſſētin confeſſione dicentes domino. Sana aīam meaꝫ: quia pecca. tibi. et ſicpeccato dominarentur. Nūc vero ignorantes dei iuſticiam. ⁊ quęrentesſuam conſtituere. non humiliati de peccatis. ſed gloriantes de operibuslegis. in lapidē offēſionis offenderūt: ⁊ medicū ſuū occiderūt. cuiꝰ oꝑa domino placere videntes. cęca mente doluerunt. occiditur ergo chriſtus iunioris populi caput a maiore natu.Et ait. d. a. c. Iſi. Interrogat dn̄s cayn nō ignarus vt diſcat: ſed iudex vt puniat. Vſqꝫ hodie iudęi cū per ſcripturas eos interrogamus dexp̄o. reſpondent ſe neſcire quę dicimus. Meudax cayn ignoratio iudęoꝝeſt falſa negatio. eſſent vero xp̄i cuſtodes: ſi corde crederēt. ⁊ ore faterētur.