Ichriſtū ſcilicet. ſcauſa myſterii nō de terra plaſmatur mulier ſicut vir.in ſadam. Cunqꝫ obdormiſſet tuf Feccleſia in chriſto eſt fortis. jſqꝛ chriſtuspro eccleſia infirmus. Alii. poſuit carneꝫ proea .ſ. chriſtus moriendo pro eccleſia.lit vna decoſtis eius: ⁊ repleuitf ſ eccleſia templū dei eſt ꝑ ſacramēta de eiuscarnem pro ea. Et ędificauit dn̄ſlatere exeuntia generata.deus coſtam qua tulerat de adaꝫIſper fidem. j. Feccleſia.in mulierem: ⁊ʸ adduxit eam adIchriſtum. j Quia in ceteris adiutoriū ſimile ſibi nō inuenit. ⁊ qꝛ nō ex ſua ſubſtantia. ſꝫex aquis ⁊ terra eē nouerat qꝛ eccleſia corpusſadam. dixitqꝫ adaꝫ: Hoc nuncxp̄i eſt. ſecundū apl̓m. ex carne eius cōſtans .i. exinfirmis. et ex oſſibus .i. fortibus menbrisI in extaſi. prophetie ſpiritu intellexit coſtamſibi eſſe ſubductam: ⁊ mulierem formatam.os ex oſſibꝰ meis: ⁊ caro de carSSimiliter in hebreo congruit. qꝛ ab is qd̓ eſtvir. iſſa. .i. femina dicitur. Theodocio aliā ethimologiam ſuſpicatus eſt dicēs: ⁊ hec vocabituraſſumptio: qꝛ ex viro ſumpta eſt. iſſa enim ſecundū varietatem accentus etiā aſſumptōeꝫ ſonat.ne mea. hęcʸ vocabitur virago. qꝛF Ichriſti latere ſſicut a chriſto chriſtianū nōmen datū eſt eccleſie.de viro ſumpta eſt. Quāobrem

ſverbū caro factū eſt. ſ formā ſerui accipiens. exiui a patre ⁊ veni in mundum.ſecundū carnem.ſſinagoge obſeruantiā: que eſt mater chriſtifrelinquet homo patrē ⁊ꝭ matrē ⁊I ſid eſt eccleſie. j.Ichriſtus ⁊ eccleſia.adhęrebitʳ vxori ſuę: ⁊ erūt duoIquia vnū corpus chriſtus et eccleſia.in carneʳ vna. Erat auteꝫ vterqꝫſvelamine duplicitatis.nudus adam ſcilicet ⁊ vxor eiusIquia nullū motū carnis ſentiebant. Iquiaſine macula ⁊ ruganecᶠ erubeſcebāt.I.III.F.5All̓. dyabolus vel hereticuserror.Ed et ſerpēſſquia plenus demonio ſquia filii tenebrarūſapientiores ſunt filiis lucis in generatione ſua.Fhiero. in hebreo habetur arom qd̓ theodocio et aquila. nequā. vel verſipellem interpretati ſunt.eratſcallidior cunctis animantibus terrę quę fecerat dominusFn̄ xp̄m ſꝫ xp̄anū fallit diabolus vel hereticusdeus. Qui dixitᶠ ad mulierem:

ioſe ergo decimatus eſt. quę eſt ergo differētia ſacerdotij chriſti ⁊ leuitici?Ꝙ leui decimatus eſt a melchiſedech? Niſi qꝛ neceſſe eſt aliquo modonō fuiſſe ibi xp̄m. Nam ſecundū carneꝫ ibi fuit: ſecundū animā non fuit.Non eſt ergo anima xp̄i de traduce pręuaricationis. Sed dicendum eſt.qͣꝫuis nullius anima ſit in lumbis patris ſecundū carneꝫ: tamen in lumbisabraę decimatū leui: chriſtum nō decimatū. qꝛ ſecundū rationē ſeminaleꝫibi fuit leui. qua ratione per concubitum venturus erat in matrem: ſecundum quā nō erat ibichriſti caro. quāuisſecundum ipſam fuerit marię caro. leui eīde carne concupiſcentia naſcit̉. chriſtus ſecundum carnalem ſolam ſubſtantiaꝫ. Inabraaꝫ decimabaturqd̓ curabatur. non illud vnde curabaturSed ſi dicitur. ſic̄ potuit eſſe ſecundū carnem. ⁊ non decimariita ſecundum animāReſpōdetur. Si potuit de aīma fieri qd̓de carne dictum eſt:ita eſt de traduce aīachriſti. vt labem pręuaricationis nō contraxit. Si auteꝫ ſinereatu non poſſet indeeſſe: non inde eſt. Cęterę aūt animę vtruꝫde parentibus. an deſuper ſint; vincāt quipoterunt. ego adhucinter utroſqꝫ moueoraliquando ſic. aliqn̄autem ſic. At omniaparia vel pene pariaex utroqꝫ latere munimenta rationum pronunciarem: niſi ſententia eorum qui animas ex patribus creari putant: de baptiſmo paruulorū pręponderaret. de quibꝰ quidreſponderi poſſit: nondum michi occurrit.¶ Moraliter. Gregꝭ. in moꝝ. lxxx. Immiſit. do. d̓ ſo. ⁊cͣ. Culmē contemplationis non attingimus: ſi non ab exterioris curę oppreſſione ceſſemus. nec nos ipſos intuemur. vt ſciamus in nobis aliud eſſe rationale qd̓regit: aliud animale qd̓ regitur: niſi ad ſecretum ſilentij recurrentes. ab exteriori perturbatione ſopiamur. Qd̓ bene adam dormiens figurauit: decuius mox latere mulier proceſſit. Qui enim ad interiora intelligenda rapitur: a rebus viſibilibus oculos claudit. ⁊ tunc intelligit in ſe ipſo aliudeſſe qd̓ regere debeat: tanqͣꝫ vir. aliud qd̓ regatur: tanqͣꝫ fęmina.¶ Et ędificauit ⁊cͣ. propter hoc relinquet. h. ⁊cͣ. Iſid̓. MiſticeQd̓ per hiſtoriam completum eſt in adam. per prophetiam ſignificat chriſtum. qui reliquit patrem. id eſt. non ſic apparuit hominibꝰ. ſicut apud patrem Et matrē. id eſt. ſinagogę carnalem obſeruantiam: de qua natus eſtſecundum carnem. et adhęſit vxori. id eſt. eccleſię: ut ſint duo in carne vnaeſt enim caput eccleſię: ⁊ ipſa corpus eius. qui ſoporatus ſomno paſſionisvt ei coniunx. id eſt. eccleſia formaretur. Vnde ego dor. ⁊ ſo. ſ. ⁊cͣ. ergo formata eſt ęccleſia de latere eius. id eſt. fide paſſionis ⁊ baptiſmi. quia de latere eius exiuit ſanguis ⁊ aqua. Factus eſt autem ex ſemine dauid ſecundum carnem. tanqͣꝫ de limo terrę: cum homo nō eſſet qui operaretur in terra. quia nemo in virgine operatus eſt: de qua natus eſt chriſtꝰ. Fons aſcēdebat e terra ⁊ irrigabat faciē terrę. Facies .i. dignitas terrę. mr̄ dn̄i. quāirrigauit ſpūs: vt de limo tali ille hō fieret: qui ꝯſtitutꝰ eſt in paradiſo .i.in voluntate patris vt operaretur. ⁊ cuſtodiret. impleret .ſ. ⁊ conſeruaret.pręceptum enim nos accepimus in illo qui ait: Qd̓ vni ex minimis meis. fmichi feciſtis. Lignum autem paradiſi ſpirituales ſignificat delicias. fructus ſpiritus eſt gaudium. pax. ⁊ huinſmodi. Lignum ſcientię boni ⁊ malinon debemus tangere. id eſt. de natura quę nobis eſt media non debemꝰſuperbire: ne decepti experiamur inter bonum ⁊ malum ſcilicet inter catholicam fidem ⁊ fallacias heręticorum. Ita enim peruenimus ad noticiamboni ⁊ mali. Oportet enim hęreſes eſſe: vt qui probati ſunt manifeſti fiantSerpens em̄ hęreticoꝝ venena pręſignat.

¶ Erat autem uterqꝫ nudus. Augꝭ. Si dei verbis vel cuiuſlibet ꝓphetę aliquid dicitur. qd̓ ad literam abſurdum videtur: ⁊ ideo figuratedictum. ob ſignificationem tamen dictū eſſe non eſt dubitandū. Corporavero duoꝝ hominū in paradiſo nuda erant. nec erubeſcebant: quia nullālegem in menbris ſenſerant legi mentis repugnantem. quę inobedientiamſecuta eſt. Nichil putabant velandum: qꝛ nichil ſenſerant refrenandum.Iſi. Miſtice. Erat aūt vterqꝫ nu. ⁊cͣ. Ꝙ nudi erant nec erubeſcebantſimplicitatem animę⁊ caſtitatē ſignificatUn̄ deſpōdi em̄ voſvni viro ꝟ. caſt. exhibere chriſto. Timeoautē ne ſicut ſerpensſeduxit euam: ita corrumpantur ſenſuſ veſtri ⁊cͣ. Serpens diabolum ſignificat. quinon eſt ſimplex. Unde ſequitur. Serpēserat callidior cunctisa. in quo ſignificaturverſutia eiꝰ. Paradiſus vita beata in qͣſerpens nō erat: quiaiam dyabolus erat.Locutio iſta tentatōocculta: ſicut acceſſitad iudam perſuadēsvt hieſum traderet.qm̄ intrauit in cor eiꝰſed vir repellit. qͥ paradiſum incolit. ſꝫ ꝑmulierem decipitur:quia ratio noſtra nōducitur ad conſenſūniſi delectatio motafuerit in aliqua parteanimę. quę debet obtemperare rationi vtviro rectori. nec alit̓quis ī peccato labit̉. In ſerpēte ſuggeſtio. in ml̓iere libido. ꝯſenſus rōis inviro. Si cupiditas mota eſt: perſuaſum eſt mulieri. Si ratio cōſentit ſuadenti libidini: a beata vita tanqͣꝫ a paradiſo expellitur homo. ⁊ imputat̉peccatum. etiā ſi nō ſequat̉ factū. qꝛ in conſenſu rea tenetur conſcientia.¶ C.III.Sed et ſerꝑens erat callidior ⁊cͣ. Augꝭ. Alij prudentiſſimus: trāſlatiuę dictum. Quidam codices habent ſapientiſſimus. nō ꝓprie: ſicutin bono ſolet accipi ſapientia dei vel angeloruꝫ vel animę rationalis. Sꝫſicut apes vel formicas dicimus ſapientes: ꝓpter oꝑa ſapientiam imitantia. qͣꝫuis ſerpens nō rationali anima: ſed ſpiritu dyabolico poſſit ſapiētiſſimus dici. qꝛ mali angeli ſuperbia deiecti. natura ſunt excellentiores omnibus beſtijs: ꝓpter eminentiam rationis. Nō ergo mirum. ſi dyabolꝰ ſpiritu ſuo implens ſerpentem. ſicut vates implebat: ſapientiſſimum reddiderat omniū beſtiarum. ſecundū animam viuam ⁊ irrationalem viuentiumIta tamen ſapientia dicitur in malo. ſicut aſtutia in bono: cū latine ſapiētes ꝓprie in bono accipiantur. aſtuti vero male cordati. nec putandū eſt ꝙdyabolus ſerpentem per quē tentaret eligeret: ſed cuꝫ decipere cuperet. nōpotuit: niſi per qd̓ animal poſſe permiſſus eſt. Nocendi em̄ voluntas ineſtcuiqꝫ a ſe: ſed poteſtas a deo.Strabus. Sed ⁊ ſerpens ⁊cͣ. Sic dyabolus loquebatur ꝑ ſerpentēignorantem. ſicut per energuminos vel fanaticos. quencūqꝫ em̄ arripit: intellectum ⁊ rationem tollit. Spiritus vero bonus quoſcunqꝫ gratia repleuerit: vidētes ⁊ intelligētes facit. vn̄ ſpiritꝰ proph̓aꝝ ſubiectꝰ eſt ꝓphetis¶ Qui dixit ad mulięrem ⁊cͣ. Augꝭ. Inexcuſabilis eſt pręuaricatiomulieris. qꝛ memor erat pręcepti dei. Obliuio tamē vnius pręcepti ⁊ tamneceſſarij culpa eſſet negligentię damnabilis. Inde aūt maior trāſgreſſioquia memor pręcepti erat. ⁊ deus in illo tanqͣꝫ pręſens contemnitur.¶ Talem inquiunt faceret hominem. qui nollet omnino peccare. Cōcedimus meliorē naturā eſſe q̨̄ om̄ino peccare nollet. Concedāt nō eſſe malaꝫquę talis facta eſt: quę poſſet nō peccare. ſi vellet. ⁊ iuſte punitā: q̨̄ volūtate nō neceſſitate peccauit. Cū ergo hęc bona ſit. illa melior: cur nō vtrāqꝫfecerat. ut vberius laudaret̉ de vtraqꝫ? Illa em̄ in ſanctis angelis: hęc deſanctis hominibus eſt.

b 3