¶ Geneſis.C. II.

f Iprius animalem. poſtea ſpiritualem.vitę. Et factus eſt homo in aīamquaſi vbi poſuit eū deus.viuentem. ¶ Plantauerat aūt dof Ilocū amenitatis. ſvitam beatam. Fortumdeliciarū. hebraice eden. ſeccleſiam. Be.minusᶠ paradiſum voluptatis. aremotis aquis a ſuperᶠicie terreIchriſto. Itemporis. § hie. apparet ꝙ priuſqͣꝫ celū ⁊ terrā faceret paradiſum condiderat.5datur intelligi nō ihi fuiſſe hominē ꝯditimqꝛ deus preſciebat illū peccaturum. ⁊ inde pellꝰdum ad hāc terrā. vbi condidit eum.principio/ in quo poſuit hominē

quē formauerat. Produxitqꝫ dof ſdiſciplinas vtileſ. vnde fructus ſumitur: mores ſcilicet piorum.minus deꝰ de humoʳ om̄e lignuꝫpulchruꝫ viſu. ⁊ ad veſcendū ſuahec eſt ſapientia mater omnium bonorum.ſſapientia que eſt in medio ordinata. ne vſurpet qd̓ nō eſt. vel deiiciat qd̓ eſt.ue Lignū etiā vitę ī medio ꝑadiſif ſ quo tācto per experientiā ſcitur quid ſit inter bonū qd̓ relinquitur: ⁊ malū qd̓ ſequitur.hoc eſt rranſgreſſio mandati. ſi exꝑientiaLignumqꝫ ſcientię boni ⁊ mali.

¶ Augu. Dicendum eſt animam non ſic creatam: vt pręſcia eſſet oꝑisfuturi iuſti vel iniuſti. Non em̄ credibile eſt eam ſponte inclinari ad corporis vitam. ſi ſe ita ſciret peccaturam: vt ſupplicio puniretur perpetuo. hāccreaturam qui ſic vult eſſe: contradicit dei bonitati. Qui vero nō vult eāpro peccatis penam luere: inimicus eſt veritati.Aug. Non ſunt audiendi qui putant animā eſſe partem dei: Si eniꝫhͦ eſſet: nec a ſe: nec ab alio decipi poſſet: nec ad malū faciendum vel patiēdum compelli. nec inmelius vel deteriꝰ immutari. Flatus autēis animalem. poſtea ſpiritualem.quo hominē animacfactus eſt homo in aīanuit. factus eſt a deo:nō de deo. Nec flatꝰbi poſuit eū deus.ni? q Plantauerat aūt dohominis pars ipſiuslenitatis. ſvitam beatam. ſortumeſt. quē facit nō de ſehebraice eden. ſeccleſiam. Be.ipſo. ſed aerio anheliaquis a ſuperficie terrearadiſum voluptatis. atu aſſumpto ⁊ effuſo.deus vero potuit demporis. ſhie. apparet ꝙ priuſnichilo viuū ⁊ ratioatur intelligi nō ibi iuiſſe hominē ꝯditumac eret paradiſum condiderat.jͣ. 53qꝛ deus preſciebat illū peccaturum. ⁊ inde pellēnabileꝫ facere: qd̓ nōlum ad hāc terrā. vhi condidit eum.poteſt homo. Quidāprincipio in quo poſuit hominētn̄ eſtimant non tuncanimatum hominemquādo deus inſufflauit in eius facieꝫ. ⁊ factus eſt in animam viuentem: ſed ſpiritumſanctum accepiſſe. Animā veroex nichilo factam dubitare fas non eſt.¶ Aug. Queri ſolet. vtrum ſi ne lit incorporari. compellat̉? Sed meliustraditur hͦ naturaliter velle .i. ſic creari ut velit: ſicut naturale nobis eſt velle viuere. Male aūt viuere non naturę. ſed voluntatis peruerſę. Si quisaūt nō vult eā exiſtimare factam. niſi cū formato corpori eſt inſpirata: qͥdreſpondeat cū quęritur vnde facta ſit? aut ex nichilo dicet deum feciſſe aliquid poſt illā conſummationē opeꝝ. aut de iam exiſtente factam ⁊ laborabit quęrendo quę illa natura ſit? Qd̓ ſi vitare voluerit. dicendo ſexta diede limo terrę factum eſſe hominem: ſed recapitulando poſtea memoratumvideat. quid de muliere dicat? qꝛ maſculum ⁊ fęminam fecit eos.¶ Aug. Sed forte animę ſexta die facte. vbi imago dei relucet: vt poſteacorpora formarentur. ſed hͦ credere ſcriptura nō permittit. tum ꝓpter ſenariam perfectionē opeꝝ: tum qꝛ ſexus maſ. ⁊ fęmineus in corpore tantum ſūtSi quis ſecundū intellectū ⁊ rationē vtrūqꝫ ſexum in anima vna accipiēdum putauerit: quid dicet de his quę ad eſcam tempore illo data corporibus tantum congrua ſunt. Si vero figurate acceperit: recedet a ꝓprietategeſtę rei: quę pręponenda eſt in huiuſmodi.¶ Plantauerat aūt. d. ⁊cͣ. Bed̓. Ab illo principio plantauit paradiſum: quo terrā omnē remotis aquis herbas ⁊ ligna ꝓducere iuſſit. Inquo hominem ſexta die formatū poſuit: qui ⁊ ſi pręſentis eccleſię vel futurę patrię tipum tenet. Ad literā tn̄ intelligendū eſt eſſe locū ameniſſimum.fructuoſis arboribꝰ magnū: ⁊ magno fonte fęcundū. Qd̓ dicimus a principio: antiqua tranſlatio dicit ad orientem. Vnde volunt in orientali parte eſſe paradiſum. longo interiacente ſpacio. vel maris vel terrę: a regionibus quas incolunt homines ſecretum. vnde nec aquę diluuij illuc peruenerūt. Qualiter plantatꝰ ſit? exponit dicēs. ꝓduxitqꝫ dn̄s deus de humoomne lignū ⁊cͣ. hoc eodem intelligit̉ die factum: quo cuncta ligna fructifera deo iubente terra ꝓduxit. ſed hic repetit̉: vt qualis ſit locus paradiſi noſcatur. ⁊ qꝛ de ligno vitę ⁊ ſcientię boni ⁊ mali erat ſpecialiter dicturusAug. Et plantauit. d. p. in eden ad orientem ⁊cͣ. Tres generales ſententię de paradiſo ſunt. Una eorum qui corporaliter tantum intelligi volunt. Alia eoruꝫ qui ſpiritualiter tantū. Tercia vero eoruꝫ qui vtroqꝫ modo paradiſum accipiunt. Terciā michi placere fateor. vt homo factus exlimo. qd̓ corpus humanum eſt: in paradiſo corporali locatus intelligaturquomodo adam. ⁊ ſi aliud ſignificat. quia eſt forma futuri: in natura propria homo accipitur.Aug. Plantauit aūt dominus paradiſum in eden .i. in delicijs. Deinde̓ hoc recapitulat: vt oſtendat quomodo paradiſum deus plantauit.Et eiecit deus de terra omnē lignū ⁊cͣ. Iam em̄ tunc ꝓduxerat terra om̄elignū: die .ſ. tercio. Sed cū ex his generibꝰ ſint ligna inſtituta in paradiſoproduxit in manifeſto ⁊ in tempore ſuo: quę iam cauſaliter tercio die terraproduxerat.Stra. Quidam codices habent eden ad ortum. Ex quo poſſumꝰ conijcere paradiſum in oriente ſitum. vbicūqꝫ aūt ſit. ſcimus eum terrenū eſſe: ⁊interiecto oceano. ⁊ montibꝰ oppoſitis. remotiſſimū a noſtro orbe. in altoſitum. pertingētem vſqꝫ ad lunarem circulū: Unde aquę diluuij illuc minime peruenerunt.

In quo poſuit. Augꝭ. Si quis putat animas corpore exutas lociscorporalibꝰ contineri. cum ſint ſine corpore. nō deerunt qui faueant. ⁊ diuitem ſitientem in loco corporali fuiſſe contendāt: ipſamqꝫ animam omninocorpoream ꝓpter arentem linguā ⁊ ſtillam de lazari digito cupitam. Sꝫmelius eſt dubitare de occultis. qͣꝫ litigare de incertis. diuiteꝫ in ſuppliciopauperem in refrigerio eſſe non dubito. Sed quomodo intelligat̉ flamainferni ſinus abraę ⁊ huiuſmodi: vix a manſuetis. a contentioſis nunqͣꝫ inuenitur. Si autē corporalibꝰ locis continent̉ animę etiā corporibꝰ exutę: potuitlatro ī paradiſum induci. ubi fuit priꝰ corpus primi hominis.Sapientia vero nōeſt corpus: ⁊ ideo neclignū: ſꝫ potuit ſignificari per lignū. Hocquoqꝫ addo quanqͣꝫcorporalem. talem tn̄cibum. illā arborempręſtitiſſe: quo corpꝰhominis ſtabili ſanitate firmaret̉. non ſic̄ex alio cibo. ſed nonnulla inſpiratione ſalubritatis occulta. Quāuis em̄ vſitatus panis plushabuerit: cuiꝰ vna collirida deꝰ hoīem a fame qͣdraginta diebꝰ liberauit.Lignū etiā vitę. Augꝭ. De ſapientia dicit̉. Lignū vitę his eſt: qui apprehenderint eam. Sed eſt hierl̓m ęterna in cęlis: eſt ⁊ ciuitas illā ſignificans condita in terris. Sara ⁊ agar ſunt duo teſtamenta: duę tn̄ muliereſerant. et cū xp̄s per ligni paſſionē aqua ſpirituali nos ſatiet: erat tn̄ petraquę ligno percuſſa aquam prębuit. Aliud erat qd̓ ſignificabatur. ſed ipſacorporaliter erant. ⁊ quando narrata ſunt. non erat figurata locutio: ſedrerum expręſſa narratio. Erat ergo lignū vitę. ſicut petra xp̄s. nec ſine miſterijs ſpiritualiū rerum corporaliter pręſentatis. voluit hominem deus inparadiſo viuere. Erat in cęteris lignis alimentum: in illo ſacramentum.Ipſe etiā chriſtus ouis eſt quę immolat̉ in paſcha: cum illud non tantuꝫdicendo. ſed etiā faciendo figurabat̉. ouis em̄ vere erat: occidebat̉. māducabatur. non ſicut vitulus ſaginatus reuertenti filio occiſus. ibi em̄ narratio figuraꝝ: non figurata ſignificatio geſtoꝝ. Nō em̄ hoc euangeliſta. ſeddominus narrat: qd̓ narrauit euangeliſta. etiā factum eſt: dn̄m .ſ. talia dixiſſe. domini narratio parabola fuit. de qua nunqͣꝫ exigit̉. vt ad literā mōſtretur. Chriſtus eſt lapis a iacob vnctus. ⁊ reprobatus ab ędificantibusSed illud vere factum eſt: hoc in figura prędictum. Sic ſapientia .i. xp̄slignū vitę eſt in ſpirituali paradiſo: quo miſit de cruce latronem. ſꝫ lignūvitę eſt creatum in paradiſo corporali. ſicut dicit ſcriptura. quę res ſuis tēporibus geſtas narrauit.Beda. Lignū etiā vitę ⁊cͣ. In altero hominis ſignū obedientie. quādebebat. In altero ſacramentū vitę ęterne: quā obediendo mereret̉. lignūvitę dictum. qꝛ diuinitus accepit. vt qui ex eo manducaret: corpus eiꝰ ſtabili ſanitate firmaret̉. nec̄ vlla infirmitate. vel ętate in deterius vel in occaſum laberetur.¶ Strabus. Lignuꝫ vitę hāc naturaliter virtutē habebat. vt qui exeius fructu comederet: perpetua ſoliditate veſtiretur. nulla infirmitate. velanxietate. vel ſenij laſſitudine. vel imbecillitate fatigandus.¶ Lignūqꝫ ſcientię. b. et. m. Augꝭ. Erat corporale. ſicut alię arbores:nec cibo noxiuꝫ. qui em̄ fecit om̄ia bona valde: nichil mali in paradiſo ſtatuit. Sed mala tranſgreſſio pręcepti. Oportebat aūt vt homo ſub dominō poſitus. ab aliquo prohiberet̉. vt eſſet merendi obedientia: quę. ſola veriſſime virtus eſt rationali creaturę degenti ſub poteſtate dei. ſicut primū⁊ maximum viciū tumoris. velle vti ſua poteſtate. qd̓ eſt inobedientia. nōem̄ erat. vnde homo ſe habere dominū cogitaret: niſi ei aliquid iuberetur.Arbor ergo non erat mala: ſed ſcientię dicta noſcendi bonum ⁊ malum. qꝛpoſt prohibitionem erat in illa tranſgreſſio futura: qua homo experiendodiſceret. quid eſſet inter obedientię bonū ⁊ inobedientię malum. nec de fructu qui naſceretur inde. poſitum eſt nomen: ſed de ipſa re quę tranſgreſſionem ſecuta eſt.Miſtice. Lignū ſcientię. b. ⁊ m. Animę medietas ⁊ ordinata integritas ſignatur. Qd̓ in medio paradiſi plantatū. ⁊ ſcientię boni ⁊ mali dictūquia anima quę debet in deum extendi. ſi deo deſerto ad ſe conuerſa fuerit. ⁊ potentia ſua ſine deo frui voluerit: pena ſequente exꝑiendo diſcit. qͥdſit inter bonum qd̓ deſeruit. ⁊ malum quo cecidit. ⁊ hoc erit ei guſtaſſe deligno ſcientię boni ⁊ mali