Druckschrift 
Biblia latina : Mit der Glosse des Walafridus Strabo u.a. und Interlinearglosse des Anselmus Laudunensis
Einzelbild herunterladen
 

permittit vt vacent: et iocundo ocio perfruantur.Iſidorus. Moralit̓. Habet vnuſquiſqꝫ nr̄m in nr̄isoperibꝰ et recta vita tanqͣꝫ diſtinctos iſtos ſex dies. pꝰquos debeat qͥetē ſꝑare. Primo die lucē fidei. qn̄ primū viſibilibus credit: ꝓpter quā fidē dn̄s viſibiliter apparere dignatus ē. Secūdo die factum eſt tanqͣꝫ firmamentū diſciplinę. qd̓ diſcernit inter carnalia et ſpūaliaoꝑa: ſicut firmamentū inter inferiores aquas ⁊ ſuperiores. Tercio die quo mentē ſuā ad ꝓferēdos bonoꝝ operū fructꝰ p̨̄parat et erigit. ſeparata em̄ labe ⁊ fluctibꝰ tētationū carnaliū. tanqͣꝫ aridam terram habet. mētē videlicet tanqͣꝫ a ꝑturbationibus maris: vt iā poſſit dicere. Mente ſeruio legi dei: carne aūt ſeruio legi peccati.Idem myſtice. In principio fecit deus c. et t. Spirituales. qui cęleſtia meditant̉. ⁊ terrā .i. carnaleſ. terrenūhoīem imitantes. Terra aūt erat īanis ⁊ vacua. hoc eſtcaro noſtra. anteqͣꝫ doctrinę accipiat formam. Lenebręerant ſuꝑ faciē a. quia peccati obſcuritas. ⁊ ignorantięcęcitas tegebat corda noſtra. Spiritꝰ dn̄i ferebat̉ ſuꝑaquas. hoc ē. ſuꝑ cor tenebroſū et fluidū. vt ī ſpiritu ſubſiſtentes requieſceremus: ⁊ flatu eiꝰ viuificaremur. cuiꝰvnda abluimur. Dixit quoqꝫ deuſ. Fiat lux .i. appareatilluminatio fidei. Primo em̄ die lucem fidei dedit: qͥaprima eſt in conuerſione fides. vnde primū mādatū eſt.Dominus deus tuꝰ vnus ē. ꝓpter hanc fidem chriſtusviſibiliter apparuit. pręſentię ſuę gratia diuidēs lucē .i.filios dei qͥ ⁊ lucis. a tenebriſ .i. peccatoribꝰ. hos appellauit diem. illos noctē. vnde. Fuiſtis aliquando tenebrę.nunc autem lux in domino.Die ſecūda poſuit firmamētū. ſanctas .ſ. ſcripturas īeccleſia. de quibus dicitur: Celū ſicut liber plicabitur.hoc firmamētū diſcernit aquas .i. populū angeloꝝ: quibus nō eſt neceſſe vt in lectione audiant verbū dei. Sꝫillud firmamētū poſuit in ſublime ſuper infirmitatē īferiorū populoꝝ: vt ſuſpiciētes in eo cognoſcant qualiterdiſcernant inter carnalia et ſpiritualia. quaſi inter aqͣsſuperiores et inferiores. Die tercia cōgregauit aquas inferiores ⁊ ſalſas. infideles .ſ. cōcupiſcentiarū ⁊ tentationū fluctibus ſeſe quatientes. ⁊ ſegregauit ab eis aridā .i. fideles. fontem fideiſitientes. Infideles vero coercuit: ne iniquitatis ſuę fluctibus aridā .i. animā ſitientē deū conturbēt: ſed liceatei germinare fructus bonoꝝ operū: et diligere ꝓximū. vthabeat in ſe ſemē ſecūdū ſimilitudinē ſuam: vt .ſ. ex ſuainfirmitate compatiat̉ alij indigēti. producat lignū forte et fructiferū .i. beneficū: eripiēdo oppreſſuꝫ: et prębendo ei protectionis vmbraculum.Die quarta micuerūt luminaria in firmamēto cęli. i.legiſdoctores ſcripturę ſanctę inhęrētes. ⁊ inferioribꝰ lumē ſapientię demonſtrātes. Prodijt quoqꝫ ſiderū turba .i. virorū doctoꝝ ſcꝫ ⁊ legiſperitoꝝ numeroſitas. qͥ inhuius vitę nocte fulgētes. diuidāt ſcripturę ſenſibilia ⁊intelligibilia. qͣi inter lucē perfectoꝝ et tenebras peccatoꝝ facientes ſigna virtutū ⁊ miraculoꝝ. quę ſunt in tēpora et ānos: quia ꝓprijs temporibꝰ viuunt ⁊ tranſeuntverbū aūt dn̄i in ęternū manet. Bene aūt terra germinauit primo: et poſtea facta ſunt luminaria. qꝛ pꝰ bonaopera venit illuminatio. qua videt̉ ſpēs ſuꝑnę ꝟitatꝭ.Die quinta facta ſūt in aquis reptilia aīmarū viuarū .i. homines in vitā reuocati ꝑ ſacramentū baptiſmi.facta ſunt volatilia .i. animę volantes ad ſuꝑna.Sexta die ꝓduxit terra animā viuā: qn̄ caro noſtraab operibus mortuis abſtinēs. viua virtutum germinaparit: ſecūdū genus ſuū .i. vitā imitando ſanctoꝝ. vndeImitatores mei eſtote ⁊cͣ. Secundū genus noſtrū viuimus. quādo ſanctos quaſi ꝓximos imitamur. Producit terra beſtias .i. homīes ferocitate ſuperbientes: et pecora .i. ſimpliciter viuētes. ⁊ ſerpentes aſtutos .ſ. ⁊ bonūa malo diſcernētes. ⁊ quaſi reptando ſcrutātes terrenaper quę intelligāt cęleſtia. Poſt hęc fecit deus hominēad imaginē et ſ .ſ. virū .ſ. perfectū. qui ipſam veritatemcontēplando oꝑat̉ iuſticiā. Hic accipit poteſtatē piſciūmaris ⁊ volatiliū cęli: pecōꝝ. ferarū. atqꝫ repentiū: quia

ſpiritualis ſimilis deo factus omnia iudicat. ⁊ ip̄e a nemine iudicat̉. Maſculū ⁊ fęminā c. e. quia ſicut viro mulier. ſic ſpirituali ⁊ perfecto viro minus perfectꝰ obediredebet. dicit̉ em̄ eis: Creſcite ⁊ multiplicamini ⁊ r.t. Inſpiritualibus .ſ. donis. vt ratio dominet̉ carni. qͣi inſenlato animanti. ⁊ ꝑturbatōnibus eius. Per herbā ſeminalem et lignū fructuoſuꝫ in eſcam hominibꝰ datū. ītelligimus oblationes ſanctorū. Vnde paulus. Seminauimus ſpiritualia vobis. magnum eſt ſi carnalia veſtra metamus. Aug. Cū in diuina ſcriptura de paucis verbis plures intellectus veri ⁊ catholici habent̉. illū diligamꝰ maxime. quē conſtat ſcriptorē ſenſiſſe. vel quē nō īpedit circūſtantia ſcripturę: ſi cōuenit cum ſana fide: aut ſaltemquem ſana fides pręſcribit.Aug. Siqua obſcura legimus. quę poſſunt ſane varijs exponi ſententijs: nullā pręcipitant̓ affirmemus: neforte velimꝰ eā eſſe ſcripturę ſententiā quę noſtra eſt: cūpotius ſcripturę ſententiā debeamus facere noſtraꝫ. Aug. In narratōne rerū geſtarū. non oīa ſcd̓m figuralem tantū intellectū accipimꝰ: ſed quędā ſcd̓m fidemrerum geſtarū aſſerenda et defendenda ſunt. Quęrendum ergo eſt quomodo pręter allegoricā ſignificationēdictū ſit. In principio creauit deus c. ett. In principioſ. temporis. vel quia primo facta ſunt. vel in principio .i.filio dei. qui ait: Ego principiū. qui ⁊ loquor vobis. Cęlū et terrā ſpiritualē corporalēqꝫ creaturā intelligūt. velcorporalē tm̄. per cęlum ſuperiorē. per terrā inferiorem.vel vtriuſqꝫ informis materia dicta eſt cęlū ⁊ terra. Spiritualis em̄ vita ſicut in ſe eſt. non conuerſa ad creatoreꝫinformis eſt. Conuerſa vero ad eū formatur. Corꝑalisaūt per priuatōnē omnis corporeę qualitatis. quę apparet in formata materia. Vel cęlū eſt creatura ſpiritualisquę ab exordio quo facta eſt et ꝑfecta. et beata ſemꝑ eſt.Terra vero corporalis materies adhuc imꝑfecta: quiaterra inquit erat inuiſibilis et incōpoſita ⁊cͣ. Vbi videt̉informitatē ſignificare corꝑalis ſubſtātię. Utriuſqꝫ tn̄informitas hic ſignificari poteſt: Corꝑalis in eo quoddictū ē. Terra aūt erat inuiſibilis ⁊ incōpoſita. Spūalis aūt in hoc. Tenebrę erant ſuper faciem abyſſi. vt abyſſum tenebroſam naturā vitę informē ītelligamus: niſiad creatorē cōuertatur: in quo ſolo format̉ et illuminat̉ne ſit tenebrę vel abyſſus.Quęrendū eſt. quomodo deꝰ cuncta ſimul condidit:dum idē moyſes ex dierū mutatione variante diſtinctęcreata deſcribit: Sed rerum ſimul materia creata eſt. ſimul vero formata ꝑ ſpecies non eſt. et qd̓ ſimul extitit ꝑſubſtantiā materię. nō ſimul apparuit per ſpeciē formę.Cum em̄ ſimul factū cęlū terraqꝫ dicit̉. ſimul ſpiritualia⁊ corꝑalia. ⁊ quidqͥd de terra ꝓducitur. ſimul facta indicātur. Sol. luna. et ſidera quarto die ī cęlo facta ꝑhibētur: ſed qd̓ quarto die ꝓceſſit in ſpecie: primo die ī cęliſubſtantia extitit ꝑ conditionē. Primo die terra creatadicit̉: tercio arbuſta cōdita et cuncta terrę virētia deſcribūtur. Sed qd̓ die tercio in ſpecieꝫ prodijt: prima die inipſa terrę ſubſtantia conditū fuit. Hīc moyſes diſtincteper om̄es vel ſingulos dies om̄ia condita retulit: ⁊ tamēom̄ia ſimul creata ſubiunxit dicens: Iſte ſunt generatōnes cęli et terrę. qn̄ creatę ſunt in die quando deus fecitc. et t. et om̄e virgultū agri anteqͣꝫ ortetur in terra. omnēqꝫ herbā regionis. Qui em̄ diuerſis diebus creatū cęlū.terraꝫ. virgultū. herbāqꝫ narrauerat. hic vno die factamanifeſtat. vt oſtenderet. ꝙ om̄is creatura ſimul ꝑ ſubſtantiā extitit: quę nō ſimul per ſpeciē ꝓceſſit. vn̄. Creauit deus hoīem ad imaginē et ſ. ſuā. Ad imaginē creauit illū: maſculū ⁊ f. f. e. Fęmina nōdū facta. iam homomaſculus ⁊ femina ꝑhibetur. ſed quia ex adā latere eratꝓceſſura: in illo iam cōputatur ꝑ ſubſtantiā: a quo fuerat producēda ꝑ formā. In minimis quoqꝫ licet hęc ꝯſiderare. herba em̄ cū ꝑdit et format̉: nōdū in illa fructusnecdum fructus ſui ſemen oſtenditur. ineſt tamen ei fructus et ſemen: quia ſimul ſunt in radice ſubſtantię. quę n̄ſimul prodeunt per temporis incrementa.