Druckschrift 
Biblia latina : Mit der Glosse des Walafridus Strabo u.a. und Interlinearglosse des Anselmus Laudunensis
Einzelbild herunterladen
 

nō obliuione tergitur de memoria. meminimus em̄ nospueros fuiſſe: infantes nō meminimus. huius veſpera ēconfuſio linguaꝝ in eis qui turrem faciebāt. ⁊ fit maneab abraā. Sed nec iſta ętas ſecūda generauit populūdn̄i: quia nec puericia apta eſt ad generanduꝫ. Incipitmane diei tercij ab abraam: et ſuccedit tercia ętas ſil̓isadoleſcētię. Et bene comꝑatur diei tercio. ī quo ab aqͥsterra ſeparata eſt. Ab om̄ibus em̄ gentibꝰ. quoꝝ errorinſtabilis: ⁊ vanis ſimulacroꝝ doctrinis quaſi ventisomībus mobilis (qd̓ bene ſignificat̉ maris noīe) fidelispopulus pulſat̉. ab hac ergo gentiū vanitate. ⁊ huiꝰ ſęculi fluctibus ſeparatus eſt populus dei per abraam: tāqͣꝫ terra. cum apparuit arida .i. ſitiēs imbrē diuinoꝝ mādatoꝝ. Qui populus vnū deū colendo. tanqͣꝫ irrigataterra. vt fructus vtiles poſſet afferre: ſanctas ſcripturaſet ꝓphetias accepit. Hęc enim ętas iaꝫ potuit generarefilium deo: qꝛ et tercia ętas .i. adoleſcētia. iam filios habere poteſt. Et ideo ad abraā dictū eſt. Patrē multaꝝgentiū poſui te. vt augeā nimis valde. ⁊ ponā te ī gētes⁊ reges ex te erūt: et ponā teſtamētū meū inter me ⁊ ſemētuū poſt te: generatōes eoꝝ in teſtamētū ęternū: vt ſimtibi deuſ: et ſemini tuo poſt te. terrā in qua habitas. oēꝫterrā chanaan in poſſeſſionē ęternā ⁊ ero illis deꝰ. Hęcętas porrigit̉ ab abraam vſqꝫ ad dauid quattuordeciꝫgenerationibuſ. Huius veſpera eſt in peccatis populi. qͥbus diuin a mādata pręteribāt. vſqꝫ ad maliciā peſſimiſaulis. Deinde myſtice fit mane quartę diei regnum ſcꝫdauid. hęc ętas ſimilis eſt iuuentuti: et reuera inter oēsętates regnat iuuentus: ⁊ ipſa eſt ipſum firmamētū oīmętatū. ideo bene cōparat̉ quarto diei. in quo facta ſūt ſidera cęli in firmamento. Quid enim euidētiꝰ ſignificatregis eminentiā qͣꝫ ſplēdor ſolis. ⁊ plebis obtēꝑantiamlunę ſplēdor oſtēdit. tanqͣꝫ ſynagogā ip̄am: et ſtellę pͥncipes eius. et omnia fundata in ſtabilitate regni tanqͣꝫ īfirmamento. Huius quaſi veſpera eſt in peccatis regū.quibus illa genſmeruit captiuari. Fit deīde mane qͥntędiei trāſmigratio in babilonē: cum in captiuitate populus leniter in ꝑegrino ocio eſt collocatꝰ. Et porrigit̉ hęcętas vſqꝫ ad aduētū chriſti hieſu dn̄i noſtri .i. ꝗͥnta ętasſcd̓m quā eſt declinatō a iuuentute in ſenectutē. nondūquidē ſenectus. ſed iam nec iuuētus: quia ſenioris ętaseſt. quā greci preſbyten vocant: nam ſenex apud eos nōſenex. ſed geron dicit̉. Et reuera ſic iſta ętaſ a regni robore eſt inclinata et fracta in populo iudeoꝝ. quē admodūhomo a iuuentute fit ſenior. Et bene cōꝑat̉ illi diei qͥnto. quo facta ſunt animalia in aqͥs. et volatilia cęli: poſtqͣꝫ cęli homines inter gentes tanqͣꝫ in aquis cęperunt viuere. et habere incertam ſedem et inſtabilem. ſicut auesvolantes. Sed plane ibi erāt cetę .i. magni homīes: quimagis dn̄abāt̉ fluctibus ſęculi qͣꝫ ſeruirēt in illa captiuitate. Non em̄ ad cultum ydoloꝝ aliquo terrore deprauati ſunt. Vbi ſane animaduertēdū. ꝙ bn̄dixit deꝰ illaanimalia dicens: Creſcite ⁊ multiplicamī. et replete aqͣsmaris: ⁊ volatilia multiplicent̉ ſuꝑ terrā. Quia reueragens iudęorū. ex quo diſperſa ē per gentes. valde multiplicata eſt. Huius diei. hoc eſt huius ętat̉is quaſi veſꝑaeſt multiplicatio peccatoꝝ in populo iudęorū: qꝛ ſic excęcati ſunt: vt deum et dominū noſtrū hieſū chriſtum nonpoſſunt cognoſcere.Myſtice. Mane. vi. diei fit prędicatio euangelij perhieſum. et finito die quīto. id eſt. quinta ętate. īcipit. vi.ſcilicet ſenectus veteris hominis. in qua homo minꝰ potens eſt. ⁊ quaſi ad extremū vitę tēdit. Et hoc etiā apparet: quia illud carnale regnū iam eſt vehemēter attritū:quādo ⁊ templū dei deiectū eſt. ⁊ ſacrificia ceſſauer̄t. Etnūc ea gēs. quantū ad regni vires attinet: quaſi extremāvitam trahit. In iſta tamē ętate. tanqͣꝫ in ſenectute veteris hominis. homo nouus naſcitur: qui iam ſpiritualiterviuit. Sexta em̄ ętate ſiue die dictū eſt. Producat terra animā viuentē. Nā quinta die nō dictū erat. producant aquę animā viuētē: ſed reptilia animarū viuaruꝫ.Quomodo em̄ corpora ſunt reptilia: ſic tūc adhuc etiaꝫcorporali circūciſione ⁊ ſacrificijs. tanqͣꝫ in mari gentium

populus ille ſeruiebat. Iſtam vero aīam viuā dicit: qͥavitam iam incipiūt ęternā deſiderare. Serpentes ergoet pecora quę terra ꝓducit: gentes ſignificat iam ſtabiliter credituras euangelio. de quibus dicit̉ et illud quodpetro demonſtratū eſt in actibus apoſtoloꝝ. Macta etmanduca. et cū ille immunda diceret. reſponſum eſt illi:Quod deus mūdauit: tu cōmune ne dixeris. Tūc fit hōad imaginē et ſimilitudinē dei: ſicut in iſta ętate ſexta naſcit̉ in carne dn̄s noſter. de quo dictū eſt ꝑ ꝓphetam. Ethomo eſt: et quis cognoſcet eū. Et quēadmodū ī illa diemaſculus et fęmina cōiuncti ſunt. ſic et in iſta chriſtus ⁊eccleſia. Et p̨̄ponitur homo illa die pecoribus. ſerpentibus. et volatilibꝰ cęli: ſic et ī iſta ętate chriſtus regit animas ſibi obtēperantes. quę ad eccleſiā eius partim d̓ populo iudeorū. et ꝑtim ex gētibus venerunt. vt ab eo domitę māſueſcerent: homīes ſcilicet vel carnali cōcupiſcētię dediti ſic̄ pecora. vel tenebroſa cu. ioſitate obſcuratiquaſi ſerpentes. vel elati ſuperbia. quaſi aues. Et ſicut īilla die paſcitur homo ⁊ animalia quę cū ipſo ſunt herbis ſeminalibus. ⁊ lignis fructiferis. et herbis viridibꝰ:ſic in iſta ętate homo quicūqꝫ bonus eſt miniſter xp̄i eteum bene quantū poteſt imitat̉: cū ipſo populo ſpiritualiter paſcitur ſanctarū ſcripturarū alimentis. et lege deiꝑtim ad cōcupiſcendū fęcūditatē ratōnū atqꝫ ſermonuꝫtanqͣꝫ herbis ſeminalibus: partim ad vtilitatē moruꝫ. etconuerſationis humanę tanqͣꝫ lignis fructiferiſ. ꝑtim advigorē fidei. ſpei. ⁊ charitatis in vitā ęternā. tāqꝫ herbisvirētibus: quę nullo ęſtu tribulationū poſſunt areſcere.ſed ſpiritualis ſic paſcit̉ iſtis alimentiſ. vt multa ītelligatcarnalis autē .i. paruulus in chriſto. tanqͣꝫ pecus dei. vtmulta credat. quę intelligere nōdū poteſt. tamē eoſdemcibos om̄es habent. Huius autē ętatis veſpera eſt. dequa dn̄s ait: Putas veniēs filius hominis īueniet fidēſuper terrā. Poſt illā veſperā fiet mane: cum ipſe dn̄sin claritate venturus eſt. Tunc requieſcēt cū chriſto abom̄ibus operibus ſuis. hi quibus dictū eſt. Eſtote perfecti. ſicut pater veſter qui in cęlis eſt. Tales enim faciuntopera bona valde. poſt talia em̄ oꝑa ſperanda eſt reqͥeſin die ſeptimo. quę veſperā nō habet. Nullo ergo modo poteſt dici quēadmodū fecerit deus cęlū et terram etomnē creaturā quā cōdidit: ſed iſta expoſitio per ordinem dierū ſic indicat quaſi hyſtoriā rerū factarū: vt prędicatōnē futuroꝝ maxime obſeruet. Si autē aliquē monet. ꝙ in iſtis ętatibus ſęculi duas ętates primas denisgeneratōnibus aduertimus explicari: Tres aūt ꝯſequētes ſingulę quattuordecī generatōnibus ꝯtexunt̉. Sexta vero iſta nullo generationū numero diffinita ſit? facile eſt videre etiā in vnoquoqꝫ homīe duas primas ętates infantiā ⁊ puericiā corꝑis ſenſibus īhęrere. qͥ ſenſuscorporis quinqꝫ ſunt. viſus. auditꝰ. guſtus. olfactus. ettactus. Quinarius autem numerus duplicatus (qm̄ duplex eſt ſexus humanus. vnde generatōes tales exiſtuntmaſculinꝰ et fęmininꝰ) denariū numerū facit. Iaꝫ veroab adoleſcentia et deinceps. vbi ratio incipit in hominepręualere: accedit quinqꝫ ſenſibus. cognitō et ratio. qͥbꝰvita regitur et adminiſtrat̉: vt iam ſeptenarius numerꝰeſſe incipiat: qui ſimiliter duplicatꝰ. xiiij. generatōnibuseminet et apparet. Quas habēt tres ętates cōſequētes.adoleſcentis ſcilicet iuuenis et ſenioriſ. Senectutis veroętas. ſicut in nobis nullo ſtatuto ānoꝝ tempore diffinit̉ſed poſt illas qͥnqꝫ qͣntū qͥſqꝫ vixerit. ſeuectuti deputat̉.ſic in iſta ętate ſęculi nō apparent generationes diffinitęvt occultus ſit vltimus dies: quem vtiliter dominus latere oportere demonſtrat.Myſtice igitur perfecti ſunt cęli ⁊cͣ. Quia pꝰ illorūquaſi. vi. dierum oꝑa bona valde: ſperet homo quieteꝫperpetuā. ⁊ intelliget quid ſit. Requieuit deus ſeptimadie ab omni opere ſuo: qꝛ et ip̄e in nobis hęc bona operatur. qui vt oꝑamur iubet. Et recte ipſe requieſcere dicitur: quia poſt hęc om̄ia opera noſtra requiē nobis pręſtabit. Quomodo em̄ recte pater familias dicitur ędificare domū: cū vt ędificent operarij ſui iubet. ⁊ reqeſcerecum poſt perfectionem fabricę illis quibus imperabat.