Ad EpheſiosCI

¶ C.I.Aulus apoſtolus iheſu chriſti§ non meis meritis. ita voſper eam. quidquid eſtisperᶠ voluntateꝫ deiScribit vel mandat. vel ego paulus ſcribo velmandoſanctis omnibus qui ſunt epheſi.I tunc prodeſt bona vita. ſi rides in chriſto.⁊ fidelibus omnibus qui ſunt inſ opere chriſti non ſuis meritis. F ante alia ſalutat ſ iuſtificationis Ftranquillitas mentis ⁊reconciliatio ad deumchriſto iheſu: Gr̄a vobis ⁊ pax aper quem omnia condita ſunt ⁊ reſtaurataf Sine quo nulla bona dantur nobis.deo patre noſtro. ⁊ domino iheſuf corde ore opere ſ Sit a me. a vobis. ab omnibus. j. I generatione eternaſ. chriſto Benedictus deus ⁊ʳ pater§ pro quo nobis bene facitdomini noſtri iheſu chriſti qui beI benedicet .i. in futuro exaltabit dando immortalitatem ſ ſ meritis noſtris maledictos jͣ. Comnimoda exaltatione. que erit tota ſpiritualis etiāin corporibus. que tunc habebunt naturam ſpūs.nedixitᶠ nos in omni benedictōneI Fhabita in celo. vnde commendabilior. jͣ. §operante chriſto.ſpiritualiᶠ in cęleſtibus in chriſtoI§ prima predeſtinatio. ¶ Ita gratis hoc faciet§ gratiſ j. § predeſtinando ſ per ipſum chriſtūiheſu. Sicut elegit nos inᶠ ipſo¶ Il eſt. anteqͣꝫ eſſemusᶠ ſad hoc elegit: vteſſemus in tempore gratie. § elegit vt eſſemus. nōquia futuri eramusante mundi conſtitutioneꝫ:ſ vt eſfſ per bona opera ſ virtutibus jͣ. Ia crimine amalis.ſemus Iſanctir ⁊ immaculati in¶ Id eſt. intus vbi conſpicit. non extra vbi homines vident ſ vel vt eum conſpiciamuſ f ſ non hominū. in charitate hoc fecit. nō meritisʳ I deivel ipſorum Falia ⁊ ſecunda predeſtinatio. adeternam vitam ſ Elegit nos ipſe vtiqꝫ.ꝯſpectuᶠ eius inᶠ charitate. Qui

gratia ſola preelegit ſſ volūtate gratuita ſ adbona que filii habituri ſunt.prędeſtinauit nosʸ in adoptionemſ filii ſunt credentes in eum.j. ſ non per meritaventuros § eadem habituros cum chriſto.filiorum per iheſum chriſtūʳ ī ipF predeſtinauit ſecundum voluntateꝫ. longe ante. vel omnibus palam propoſitam.§ non noſtro placitoſum. ſcd̓m propoſitum volunta¶ Id eſt. vt laudemus glorioſam gratiā.tis ſuę in laudem glorię gratię ſuęſ gratia. f§ gratos ſibi nos fecit ſ per filiūpro quo ⁊ nos diligitin quaʸ gratificauit nos in dilectof § ecce per quid grati facti jͣ. ſ vt poſſimꝰ reuerti. a captiuitate qua ſeruiebamus dyabolo venundati ſub peccato.filio ſuo. In quo hēmꝰᵏ redēptioſ et ſ in baptiſmenem per ſanguinem eius. in remiſf quia omnia dimittit. ⁊ totum ius inimici deſtruit. § ſecūdum diuitem ⁊ copioſam gratiamſuam.ſionem peccatoruꝫ. ſſcd̓mᵏ diuitif cum in omnibus abundaſſet. ſplus qͣꝫ in aliis abundauit.as gratię eius quęʳ ſuperabunda§ apoſtolis f § in hoc ſomni noticia de diuinis.uit in nobis in omni ſapientia etſ prouidentia temporalium. omni. ita vt notum faceret.prudentia:ᶠ vt notū faceret nobis¶ Id eſt. voluntatem ſecretam alijs. ſcꝫ inſtatrare omnia non meritis ſed ſecundum beneplacitum.ſacramentū voluntatis ſuę ſcd̓mf ſ bonū placitū vel ſacramentūbeneplacitum eius.ᶠ quod propo§ longe ante. vel omnibus palam obtulit implēdū dico ſ filio f ſ non alio tempore implendūſed in diſpenſatione.ſuit in ipſoʸ in diſpenſatione plef ſ ad primum ſtatum reducere omnia per peccatum deſtructanitudinis temporum:ᶠ inſtauraref § dum qd̓ inde cecidit: ex hominibus redditur.¶ Id eſt ipſos angelosmnia in chriſto quę ⁊ᶠ in cęlis et

¶ Sciendum ſane ꝙ hanc epiſtolam quā nos ad epheſios ſcriptam habemus heretici ⁊ martioniſtę ad laodicenos attitulant.Paulus apoſtolus. More ſuo ſalutationem pręmittit. Deinderas acīt do exponēſ priꝰ bn̄ficia hūano generi p̨̄ſtita. pꝰ ip̄is apl̓is ſpēalit̓īdulta. deinde ⁊ epheſijs ipſis. on̄dens a qͦ⁊ ad quid vocati ſuntdeinde chriſti dignittem ⁊ p̨̄latōem on̄ditpoſtea ad patīaꝫ ⁊ caritateꝫ eos īuitat. vnitatē fidei ⁊ eccleſię cōmēdās ⁊ dona gratienumerans. tandē adcertam ē exhortans cōtra principes tenebrarum. militię chriſtianęarmaturā deſcribit.¶ Sanctis. Perfectis ⁊ nō ſolū eis ſꝫ ⁊Fidelibus. qͥ ſi nōſancti. vel in fide ſani.¶ Sanctis. Exercitio ꝟtutū. Et fidelibus. fide recta quęē in chriſto iheſu. Ambroſiꝰ. Recte illa duopoſuit. tūc eī ꝓdeſt accredit̉ bona vita ſi fides eſt in chriſto ih̓uTunc vere ſancti ſuntſi fideles ſūt ī chriſto.Vel diſtingue int̓ ſarctos ⁊ fideles. vt ſcōsintelligas maiores ⁊ ꝑfectiores. fideles minꝰperfectos.¶ Benedictus.Pręmiſſa ſalutatōe.Incipit ab actōe gr̄arū. innuens oīa eſſe exdeo.Benedictus etbenedixit. Vnumqͥdē bn̄dictōis verbūſꝫ pro cōgruētia perſonę varię dēt intelligiBn̄d̓r ab hoīe deus.cū laudibus dignis extollitur. Hō aūt a d̓ocū deꝰ ei gr̄ę ſuę donaimꝑtitur nō meritis illius ſꝫ mīa ſua.¶ Qui benedixitEnumerat bn̄ficia q̨̄a deo ꝑ chriſtū toti hūano generi ſunt data. Duas ⁊rū effectꝰ qͣꝝ altera ē de pn̄ti ad iuſticiā. Altera de futiro acdicūtur ſic duę quin vna ſit dei p̨̄deſtinatio. q̨̄ eſtijipſa dei p̄ordinatio ęterna .ſ. de iuſticia ī pn̄ti. ⁊an̄ mūdi ꝯſtitutōem. cū nullꝰ qͥdquā meruerat. p̄qͥs a ꝑditis ſeꝑaret. ⁊ iuſtos ⁊ īmaculatos faceretlos iuſtos ad ęt̓nā bt̄tudinē ꝑduceret. haꝝ p̨̄oriuſtos facit. Alterā in futuro adīplebit q̨̄ erit qtōe oīm incipit. vtens p̨̄terito ꝓ certitudine futiritis noſtris maledictos. in futuro exaltabit. ⁊¶ Quattuor ponit. duas prędeſtinatōes. ⁊ ea¶ Qui bn̄dixit. Effectꝰ ſcd̓ę p̄ordinatōis. q̨̄cipit. qꝛ ſummū bōnū cū ait. Qui benedixit.¶ Sicut elegit nos a. m. con. Augꝭ. Nenas. ⁊ tūc aliqͥd meruiſſe iuxta errore illoꝝ. qͥ an̄fuiſſe animas ſcās. ⁊ ideo tunc fuiſſe electas.¶ Sicut elegit. Hic ponit primā preordinatōnem.gens effectus eiꝰ. Q. Benedicet nos in futuro. qd̓ ⁊ ſi

ita tamen gratis erit ſicut ⁊ pͥma pręordinatio gratuita ē. qꝛ merita q̄ p̨̄cedunt futurā vitam ex gratia ſunt ⁊ dei dona ſunt. Coronat enim in nobisdeus dona ſua. non quę ex nobis ſunt merita.¶ Elegit. vt eſſemus ſancti. Augꝭ. de p̨̄deſt. Quo eī eligeret eos qͥnōdū erāt niſi p̨̄deſtinādo. Elegit gͦ p̨̄deſtinās nos Et ſicut n̄ elegit. eo ꝙ tunc ſancti eſſemus. ideo nec id̓o qꝛſancti futuri eēmus.Sed potiꝰ elegit nosad hoc vt ī tꝑe gratięeſſemꝰ ſancti per bonaoꝑa. Non ergo quiafuturi eramus elegit.Sed vt eēmus ſanctiIdeo qͥppe fururi eramus. qꝛ elegit ipſe prędeſtinās. vt tales pergratiā eiꝰ eēmꝰ. Sedpelagianus veritati reſultans ait: Pręſciebat deus qͥ eēt futuri ſancti ⁊ īmaculati ꝑliberę volūtatis arbitrium. Et ideo eos inſua p̨̄ſcīa qͣles futuroſeē pręſciuit elegit. Elegit inqͣꝫ an̄qͣꝫ eēt prędeſtinans filios. qͦs futuros ſanctos p̨̄ſciuit.Nō fecit. nec ſe facturū. ſꝫ ipſos facturos eēp̨̄uidit. Quē cōfutathic apl̓us dicēs. vt eſſemus ſancti ⁊cͣ.¶ Qui prędeſtinauit. Poſita p̨̄deſtinatōne q̨̄ ꝑtinet adiuſticiā ⁊ ſanctitatemvitę pn̄tis. ponitur h̓alia ꝑtinēs ad vitamęternā. cuiꝰ effectū ſupra notauit.In laudem glorie gratię ſuę. Q.gloria gr̄aꝝ eſt ęternanadoptio.F 5¶ In qua gratifiIdcauit. Effectꝰ pͥme p̨̄ordinatōis ad iuſficiā9IIITII¶ In dilecto filioAmbro. Diligēs enīdeus pr̄ vnigenitū ſuum. etiā illis quos diligit ⁊ quibus vult filius diuina largitur.In quo habemꝰ re. ī remiſſ. Ambro. Duplicem gratiam oſtendit. qꝛ ⁊ redemit ⁊ peccata noſtra non imputauit.¶ Quę ſuperabūdauit. Hactenus de his quę toti humano generimodo de his quę ſingulariter apoſtolis dedit.¶ Indiſpeſatōe. Id eſt. in plenitudine tꝑis. diſpēſati a deo. Id ē. inhoc tꝑe gr̄ę. q̄ implere q̨̄ cęteris tꝑibus p̄miſſa vel p̨̄figurata ſunt. diuinaꝓuidētia rōnabiliter diſpenſauit. Si enī penitus ignari eſſent hoīes nonp̨̄docti: nō reciperent chriſtū. ⁊ niſi prius de naturali ⁊ doctrinali conuicti lege: ſuꝑbi paruipenderēt chriſti aduentum.¶ Inſtaurare. Augꝰ. Inſtaurantur aūt quę ī cęlis ſūt. cuꝫ id qd̓ indececidit in angelis redditur ex hoībus. Inſtaurantur aūt q̨̄ in terris. cum ipſi homines qui prędeſtinati ſunt in ęternam vitam a corruptionis vetuſtaIe renouantur.¶ Omnia quę in cęlis. Idē. angelos. Vel Inſtaurare. Id eſt.ſupplere. Quę in cęlis. Id ē. numeꝝ angeloꝝ diminutū implere.Quę in cęlis. Augꝭ. in enche. Non pro angel̓ mortuus ē chriſtus. ſꝫideo pro angelis fit quid quid hoīm per eius mortem redimitur: quia cum

a 2