Druckschrift 
Biblia latina : Mit der Glosse des Walafridus Strabo u.a. und Interlinearglosse des Anselmus Laudunensis
Einzelbild herunterladen
 

Leuitici.C.I.

Sicius. Quęrendū eſt quare liber iſte leuiticus dicat̉ qꝛ .ſ. inhoc nomine totius libri argumentū manifeſtatur: Tribꝰ leui tabernaculi miniſteriū ſortita eſt. in quo ſacrificia. ⁊ primitias. primogenitoruꝫ oblationes offerri p̨̄ceptum eſt. quę om̄ia ſicut cętera: ad leuitas pertinent. A quibꝰ liber iſte congruū ſortituſ eſt nomē. quibꝰhęc omnia digerit per ordinem. Vaietra. alias vaijq̄ra hebraicę. leuiticus grece. ⁊ latine offertorius velſacrificatiuus. qꝛ de ſacrificijs ⁊ cerimonijs agit. Hic bene poſt exodū ponit̉In eo em̄ tabernaculū ordinat̉. in hoc ea continentur q̨̄ dn̄s moyſi de tabernaculo loquebat̉: ⁊ tabernaculi cerimonie. Eficius. Si quis querat quare libri legis diuiſi ſunt cū hyſtoria tempore iudiuiſa ſit: Reſpondendū eſt. vt faſtidiū .ſ. lectori auferret libroꝝ diuiſio. ſicut ⁊ vię ſpacia diuidit viator: tanqͣꝫ diuiſus minuatur labor. Gilb Rabbanꝰ ab eſicio hieroſolimoꝝ ep̄o. (qui leuiticuꝫ ſatis pleneexpoſuit) multa collegit. ab alijs quoqꝫ patribꝰ qui eius aliquas ſententiasexpoſuerūt. quędā oꝑi ſuo appoſuit: ⁊ ex cōfuſo ſententiaꝝ ordine quendāexpoſitionis ordinē multoꝝ doctoꝝ ſententias alternando compoſuit.Eſicius. Prę om̄ibꝰ neceſſe eſt interp̄tationeꝫ legis ad anagogen trahi. ⁊ ſpiritualē intelligentiā in littera perſcrutari. Hoc em̄ nō contradicit legi. ſed eā defendit. Spiritualē quippe intellectū diligēter eſſe intelligendū:etiā ipſe xp̄s oftēdit. qui ī parabolis ſuis agrū mundū. agricolā ſe. ſemen bonum iuſtos. zizania malignos. meſſores quoqꝫ angelos. ⁊ inimicū ſuꝑſeminantem zizaniā dyabolū appellauit. Quis ergo vetat bouem eū qui oꝑat̉iuſticiā appellare? ſicut ouē ſimplicē ⁊ innocentē. columbā ⁊ turturem ſublimius agentes ⁊ contemplationi vacantes? Nunquid nō ezechiel hieruſalem leenam dixit. ⁊ catulū eius eliachim qui ductus eſt in ęgiptū. ⁊ aliū catulum Ioachim in babilone ductū. Nō ſolū quę in parabolis dicta ſunt: ſed⁊ q̄ ſecundū hyſtoriā ſunt: ad ſublimiorē ducenda eſſe intellectū paulꝰ oſtēdit dicens: Scriptū eſt. qm̄ abraā du. f. ⁊cͣ. poſt quę addidit q̨̄ ſunt per allegoriā dicta. hęc em̄ ſunt duo. t. ⁊cͣ. Fortaſſis aūt noxia erit littera ſpoliataſpirituali intelligentia. ⁊ varijs rep̄henſionibꝰ obnoxia. Un̄ ꝑ ezechielem⁊ bonā legem ⁊ nō bonā dn̄s appellat dicens: dedi eis p̨̄cepta mea ⁊ iudiciamea oſtendi eis. quę faciat homo ⁊ viuat in eis. Et alibi. Dedi eis mandata nō bona. ⁊ iudicia in quibꝰ nō viuāt. Patet ergo bona eſſe ⁊ non bona⁊ in quibꝰ viuant: ⁊ quibꝰ nō viuant. Qui em̄ cuſtodit ſecundū ſpiritū: viuit in eis. Qui aūt ſecundū carnē: morit̉. qꝛ vitā nō agnoſcit in eis. Deinde legiſlator nō ſemꝑ: ſꝫ certo tꝑe voluit cuſtodiri legis ſuꝑficiē: vt reprimeret duram iudeoꝝ ceruicē. Un̄: Scio ꝙ populꝰ iſte durę ceruicis ſit. Oſeeaūt vocat iudeos vitulaꝫ conternantē. q̨̄ .ſ. nullo modo domat̉. Et alibiEfraim vitula docta diligere triturā. tranſiui ſuꝑ pulcritudinē colli eiusin quo obediētia ſignificat̉. Iugū em̄ legis impoſuit. vt humiliati libenterſuſciꝑent leue ⁊ ſuaue iugū ęuangelij. Orig. Si ſecundū quoſdā etiā noſtroꝝ ſimplicē intellectū ſequamur.⁊ abſqꝫ vlla (vt ipſi nos deridere ſolent) ſtropha verbi ⁊ allegorię nubilovocem legiſlatoris excipiamꝰ: ego eccleſiaſticus ſub fide xp̄i viuens. ⁊ ī medio eccleſię poſitꝰ. ad ſacrificandū vitulos ⁊ agnos: ⁊ offerendā ſimilā cūthure ⁊ olęo: diuini p̨̄cepti autori tate compellor. Ipſe ergo dn̄s. ipſe ſpūsſanctꝰ dep̄candus eſt: vt omnē nebulā peccati. q̨̄ viſuꝫ cordis noſtri obſcurat: auferre dignet̉: vt ſpiritualē intelligentiam intueamur: ſecundū illugReuela oculos meos ⁊ conſi. ⁊cͣ. Iſi. Om̄s hoſtiaꝝ diuerſitas: xp̄i hoſtiā p̄figurabat. Un̄ veritate oblata: ceſſauit vmbra verū ſacrificiū veri ⁊ ęterni ſacerdotis p̨̄figurās. Ideoaūt hoſtijs animaliū ꝓpter emundationē oblatis vna vera hoſtia xp̄i promittebat̉. in qua fieret remiſſio peccatoꝝ. de carne ⁊ ſanguine contractoꝝqui regnū dei non poſſidebūt: quia ſubſtantia corporalis in cęleſtem mutabitur qualitatē. Chriſtꝰ in vitulo ꝓpter virtutē crucis offerebat̉. In agnoꝓpter innocentiā. In ariete: propter principatū In hirco propter ſimilitudinem carnis peccati. In turture ⁊ columba: qꝛ deus ⁊ homo. Mediatorem̄ dei ⁊ hoīm in duarū ſubſtantiarū coniūctione monſtrabatur. In ſimilaginis cōſperſione credentiū ꝑ aquā baptiſmi collectā eſſe eccleſiā .i. corpꝰchriſti oſtendebatur. Nos aūt moraliter offerimꝰ vitulū cū carnis ſuꝑbiāvincimus. Aguū cū irrationabiles motus corrigimus. Hedū: dū laſciuiāſuꝑamus. Columbā: dū ſimplices ſumꝰ. Turturē: dū caſti ſumꝰ. Panesazimos. cū nō in fermēto malicię: ſꝫ in azimis ſinceritatis epulamur. Rab. Hiero. Singula ſacrificia immo ſingulas pene ſillabas ⁊ veſtesaaron. ⁊ totū leuiticum ordinē: cęleſtia dicit ſperare ſacramenta. Origenesquoqꝫ ait. Quia ſicut in nouiſſimis diebꝰ verbū dei ex maria virgine carneveſtitū proceſſit in mundū: cuiꝰ caro ab omnibꝰ videbat̉. diuinitas paucis⁊ electis cognita tegebatur: ſic verbū dei ꝑ prophetas profertur ad homīesibi carnis. hic litterę velamine tectū. Littera tanqͣꝫ caro aſpicitur: ſpiri tualis ſenſus. tanqͣꝫ diuinitas ſentitur.I.

Ocauit aūt ⁊ͣ. Eficiꝰ. Per cōiunctionē ſequentia iungit p̨̄cedentibꝰ. initiū .ſ. libri huiꝰ fini p̨̄cedentis. Uniꝰ em̄ ⁊ eiuſdem dieiopꝰ in vtroqꝫ continetur. Liber quoqꝫ numeri. qꝛ nichil habet medium inter ſe ⁊ leuit icū ſimile ſortitur prohemiū. hoc eſt. locutuſqꝫ eſt dn̄sad moyſen in deſerto ſinai ⁊cͣ. Nichil ergo poſt hyſtoriam leuitici ante hyſtoriā numeri populus egit. neqꝫ em̄ locū mutauerat: qꝛ nec dū tabernaculūdedicauerat. nec multū tꝑis p̨̄terierat. In primo quippe menſe ſecūdi annieiuſdem menſis initioagere cęꝑunt. In exodo aūt ⁊ geneſi. qꝛ multum tempꝰ mediū mortis ioſeph ⁊ egreſſiōisfiliorū iſrael fluxerat:cōiunctio non obtinetprincipiū: ſꝫ oportunūdiſpenſationi eoꝝ diſpenſatur exordiū. hęcſunt noīa filioꝝ iſraele tabqui ingreſſi ſunt ęgi.iudeis j. 5 Cę Eficius. Vocaqui ī manifeſto iudiſtiuit aūt ⁊cͣ. Secunduꝫcunciſio. ſꝫ que in con ex hominibus: ſꝫ ex deo eſt..lxx. reuocauit. SicutLoquere filijs iſrael ⁊ dices adſecundū eoſ reuocauitIgenus humanū ſhoīs .i. rationalis eſt deū oſdeus beſeleel ex nomīeferendo placare: qꝛ nō placet hoſtia ſine rationequādo p̨̄cepit fieri ta5Eficius. Poſſibile eſt eundē hominē appellari:bernaculū ſecunduꝫ fi⁊ que ſunt iumentorū agere: vnde homo cū in honore eſſet nō intellexit Factiue vite oꝑibus deguram q̨̄ oſtēſa eſt ine uero in ſequēquibus hic agit: de contempmonte. ergo ⁊ nūc quātibus ubi de auibus mandat̉tarie.dam ſacrificioꝝ intellieos: Homo qͥ obtugibiliū imaginē deſcribere pręcepit. hęc reuocatio quippe quandādiſpenſationē rerum vel verborum ad ſuꝑiora reſpicientiū innuit. Orig. Vocauit aūt ⁊cͣ. In principio leges ſacrificioꝝ ⁊ munerū ꝓmulgans ait: Si homo munus offert deo: offeret de bobꝰ vel pecoribꝰ .i. agnis⁊ hedis. Si vero ex auibꝰ turtures vel pullos columbę. Si aūt nō homo ſꝫanima offerat munꝰ deo: ex ſi mila offerat azimos panes coctos in clibano.vel ſimilam ex ſartagine cōſperſam in oleo aut ex craticula. Deinde dicit:qꝛ fermentatum non oportet offerri. neqꝫ mel ſacrificijs admiſceri: ſꝫ ſale omne ſacrificium vel munus ſalliri. Secundo primitiaruꝫ ſacrificia recentia ⁊purgata offerri iubet. Poſt hec ſub eadem legis continentia de ſacrificijsſalutaribꝰ adiun git. primo ex bobꝰ: ſecundo ex oubꝰ in quibꝰ liceat vel inagnis vel in hedis mares vel fęminas offerri. Nichil aūt p̨̄ter hęc in ſacrificijs ſalutaribꝰ offerendū decreuit. Uidendū vero quid ſit ꝙ dixit. Homoex vobis ⁊cͣ. tanqͣꝫ poſſit nō homo offerre. cū ſi quis ex vobis offerat ſuffeciſſet dicere. In ſequētibus aūt dicit. Si anima offerat munꝰ. In poſterioribus cū ſecundo ad moyſen loquitur deus de ſacrificijs pro peccato offerendis adiungit. Si pontifex peccauerit offerat illud vel illud. Si aūt oīsſynagoga: ſi princeps: ſi anima vna peccauerit mandat̉ quid offerāt ſinguli. Nō putemꝰ hanc diſtinctionē ꝑſonaꝝ vel rerū inaneꝫ. Beati em̄ oculiqui abiecto velamine litterę: ſpiritū poſſunt videre: ⁊ beati qui ad hęc audiUenda interiores aures afferunt mundas. Orig. Vocauit aūt ⁊cͣ. Ꝙ nō diligat deus iudęoruꝫ ſacrificia yſaiasoſtendit dicēs: Quo michi multitudo victimarū veſtrarū dicit dn̄s? Plenus ſum: holocauſta arietū ⁊ adipem pinguiū ⁊ ſanguinē vitulorū ⁊ arietū⁊ hircorū nolui. Quis q̨̄ſiuit hęc de manibꝰ veſtris? Qd̓ ergo p̨̄ceꝑat: abnuit. Vnde amos: Nunqͥd victimas ⁊ ſacrificia obtuliſti michi in deſertoFrequēter tū obtulerant: ſꝫ q̨̄ grata nō habebat: quaſi nō oblata refutabatHinc hiero. Comedite carnes qꝛ nō locutꝰ ſum patribꝰ veſtris: ⁊ nō pręcepi eis de verbo holocauſtomatū. Sed negat idē qui mandauerat: qꝛ intentionem datoris qui acceꝑant pręteribant. Erat em̄ ſubtilis lex. ⁊ ſub litteręabſconſa velamine: vt eā perſcrutantes ⁊ ſeſe emendarent ⁊ futura intelligerent. Rationabiliū ergo ⁊ intelligibiliū ſacrificioruꝫ imago deſcribitur. ⁊aperte hęc vocatio diſpenſationē verborū. vel rerum reſpicientium ad ſuperiora innuit. Homo qui obtulerit ⁊cͣ. Origꝭ. Allego. Hominē quē primū ponitad offerendū dn̄o. genus humanū intelligit. qd̓ vitulū offert ſaginatum .ſ.quē pater pro filio regreſſo. qui omnē ſubſtantiā ſuā delapidauerat. iugulauit magnum cōuiuium fecit ⁊ lęticiā habuit. vt lętarentur in cęlo angeliſuper vno peccatore pn̄iam agente. Iſte qꝛ nō habuit propriā ſubſtantiamquā offerret. qꝛ om̄ia diſſipauerat: obtulit vitulū cęlitus miſſum. de armento .i. d̓ patriarcharū generatōe. maſculū nichil fęmineę fragilitatis habentēimmaculatū: qui peccatū nō fecit. nec inuentꝰ eſt dolꝰ in ore eius. Ad hoſtiū