PſalmusLXXXVII.
a. ſciunt quid faciūt: etiam in iſto pſalmo deinceps dicit̉. Deputatus ſum cumdeſcedentibus in lacum: Utiqꝫ a neſcientibus quid facerent qui eum ſic moriputauerūt: vt moriūtur homīes ceteri tanqͣꝫ neceſſitati ſubditum atqꝫ illa neceſſitatedeuictum. In lacum enim dixit: vel miſerie: vel inferni ꝓfunditatem. Factꝰ ſum:inquit: ſicut homo ſine adiutorio inter mortuos liber. In his verbis maxime ꝑſona domini apparet. Quis enim aliꝰinter mortuos liber: niſi in ſimilitudine carnis peccati: inter peccatores ſolus ſine peccato? Unde illis qui ſe inſipienter liberosputabant: Omnis ait qui facit peccatumſeruus eſt peccati. Et quia per eum qui nōhabebat peccatū: oportebat liberari a peccatis: Si vos inquit filius liberauerit: tuncvere liberi eritis. Hic ergo inter mortuosliber qͥ in poteſtate habebat ponere animāſuā: ⁊ iterum ſumere eam a quo eam nemotollebat: ſed eam ip̄e voluntate ponebat: qͥetiam carnē ſuam tanqͣꝫ ſolutū ab eis templum reſuſcitare potuerat cū volebat: quēpaſſurum cū omnes deſeruiſſent: ſolus nōremanſit: quia pater eum nō deſeruit: ſicutip̄e teſtatur: ab inimicis tamen pro quibusorauit neſcienbus quod facibant ⁊ dicentibus: Alios ſaluos fecit: ſeipſum non poteſt: ſi filius dei eſt deſcendat nūc de cruce:⁊ credimus ei: ſaluū faciat eum ſi vult euꝫ:factus eſt: id eſt exiſtimatꝰ eſt tanqͣꝫ homoſine adiutorio. Tanqꝫ vulneratiꝰdormientes inᶠ ſepulchro: Sed addidit. Quorum non meminiſti adHuc. Ubi eſt domini chriſti a ceteris mortuis animaduertenda diſcretio: nam ⁊ ip̄evulneratus eſt ⁊ mortuus poſitus in ſepulchro: ſed illi qui neſciebant quid faciebātquis eſſet: vtiqꝫ neſcientes ſimilē illum putauerūt: alijſqꝫ vulnere occiſis: ⁊ dormientibus ī ſepulchro: quorum deus adhuc nōmeminit: id ē quorū nōdum tempus reſurgendi aduenit. Ideo namqꝫ mortuos cōſueuit ſcripturā dicere: dormientes: qꝛ euigilaturos: id eſt reſurrecturos vult intelligi. Sed hic vulneratus ⁊ dormiens ī ſepulchro die tertio euigilauit: et factus eſt ſicutpaſſer ſingularis in tectio: id eſt ad dexteram dei patris in celo: nec iam moritur: etmors ei vltra non dominabit̉. Unde longediſtat ab eis quorum ad talem reſurrectionem deus non meminit adhuc. Qd̓ enimprecedere oportebat in capite: corpori ſer-
uatur in finem. Tunc autē dicit̉: deus meminiſſe quādo facit: tunc obliuiſci quandonon facit. Nam neqꝫ obliuio cadit in deū:quia nullo modo mutat̉: neqꝫ recordatio:quia non obliuiſcitur. Factus ſum ergo abeis neſcientibus qd̓ faciebant tanqͣꝫ homoſine adiutorio cum eſſem inter mortuos liber: factus ſum ab eis neſcientibus qd̓ faciebant velut vulnerati dormiētes in ſepulchro. Et ipſiᶠ expulſi ſunt de manutua. Id eſt cum hec ab eis factus ſum: ip̄iexpulſi ſunt de manu tua: ip̄i adiutorio manus tue priuati ſunt qui me ſine adiutorioeſſe putauerunt. Foderunt enim ſicut dicitin alio pſalmo: ante faciem meā foueam: ⁊ceciderunt in eam. Melius enim ſic intelligenduꝫ exiſtimo: qͣꝫ vt id quod dictū eſt:⁊ ip̄i expulſi ſunt de manu tua: ad illos referatur: dormientes in ſepulchro quorum nōmeminit adhuc: cum ſint in eis iuſti quorūlicet non meminerit adhuc vt reſurgant: dehis tamē dictū: Iuſtoꝝ anime in manu deiſunt: hoc eſt: habitant ī adiutorio altiſſimi:⁊ in ꝓtectione dei celi cōmorant̉. Sed illiexpulſi ſunt de manu dei qui dominū Ieſūchriſtū de manu eius expulſum eſſe crediderūt: quia eum inter iniquos deputatumoccidere potuerunt. Poſuerunt me: inquit: in lacu inferiori? Uel potius: Inlacū infimo: Sic em̄ eſt in greco. Quideſt em̄ lacus infimus: niſi ꝓfundiſſima miſeria qua non ſit ꝓfundior? Unde alibi dicitur: Eduxiſti me de lacu miſerie. In tenebroſis ⁊ in vmbra mortis. Poſuerūt vtiqꝫ id exiſtimantes quādo qd̓ faciebant neſciebant: et ignorabant eum quemnemo principū huiꝰ ſeculi cognouit. Umbra em̄ mortis: neſcio vtrū mors corporishic intelligēda ſit: an illa potius de qua ſcriptum eſt: Qui ſedebant in tenebris ⁊ vmbra mortis lux orta eſt eis: quia credendo īlucem ⁊ in vitā ex tenebris: ⁊ morte impietatis educti ſunt. Talē ergo illi qui neſciebant qd̓ faciebant deum putauerūt: ⁊ intertales neſciendo poſuerunt: qualibꝰ ne hoceſſent: ip̄e ſubuenit. In me cōfirmata eſt indignatio tua: Uel ſicut alij codices habēt: Ira tua: Uel ſicut alij: Furor tuus. Qd̓ em̄ grece poſitū ē θυμοσ:diuerſe interp̄tati ſunt nr̄i. Nam vbi grecicodices habēt οργην: ibi irā latine dicerenullus fere dubitauit interpres. Ubi auteꝫρύμόσ poſitū eſt: pleriqꝫ non putaueruntirā eſſe dicendā: cū magni auctores latine
Alia lr̄a.f Eſtimatus.
Alia lr̄aSicut.t ſepulchris.fes memoramplius.
Alia lr̄a.Super.r cōfirm
Alia lr̄a.f repulſi.