LiberAnſelmi
cum ſol abeſt magis dicitur habere poteſtatem videndi ſolem: propter hoc qꝛintueri illum poteſt cum adeſt: quoniādicitur cum ſol abeſt habere impotentiam videndi ſolem: quoniam quādo abeſt non poteſt eum facere ſibi preſenteꝫSicut enim ⁊ quando ſol abeſt habemꝰin nobis viſum quo illum videmus cūadeſt: ſic etiam quando voluntatis rectitudo nobis deeſſe habemus tantumin nobis aptitudinem intelligendi ⁊ volendi qua eum poſſumꝰ ſeruare propterſe cum eam habemus. Et ſicut quandonobis nihil deeſt ad videndum ſolemniſi preſentia eius: tūc ſolummodo nōhabemus illam poteſtatē quā nobis facit eius preſentia: ſic tantum modo quādo nobis illa rectitudo deeſt: tunc habemus illam impotentiā quam facit nobis eius abſentia. Semper igitur homo habet arbitrij libertatem ſed non ſēper ſeruus eſt peccati: ſed quando nonhabet rectam voluntatem. D ¶ Siintente cogitaſſem que ſupra dicta ſuntquando videndi poteſtatem in quatuor poteſtates diſtribuiſti non hec dubitaſſem quare fateor culpaꝫ huius dubitationis mee. M ¶ Parcam tibi cuꝫnūc ſed deinceps ea que dicimus ſic p̄ſentia cum opus erit huius vt ea nobisneceſſe non ſit repetere. D ¶ Grataꝫhabeo tuam indulgentiam. Sed ne mireris ſi ea que non conſueui: non ſūt mihi propter vnam auditionem ſemꝑ omnia ad intuendum in corde preſentia.Ꝙ poteſtas ſeruandi rectitudinem voluntatis propter ipſam rectitudineꝫ ſitperfecta diffinitio liberi arbitrij¶ Capitulum. XIII ¶M.Ic adhuc ſi quid in diffinitionelibertatis arbitrij quam fecimꝰdubitas. D. ¶ Unum eſt qd̓adhuc me aliqͣꝫtuluꝫ in ea ſollicitat. Nāſepe habemus poteſtatem ſeruandi aliquid que tamen libera non eſt vt aliena
vi impediri non poſſit. Ꝙͣobrem cumdicis quia libertas arbitrij eſt poteſtasſeruandi rectitudinem volūtatis ꝓpterip̄am rectitudineꝫ. Uide ne forte addēdum ſit ꝙ illam poteſtatem tam liberaꝫdeſignet eſſe vt nulla vi ſuperari poſſitM ¶ Si poteſtas ſeruandi rectitudinēvoluntatis propter ipſam rectitudineꝫaliquādo inueniri poſſet abſqꝫ illa quaperſpeximus libertate expediret: vt qd̓dicis adderetur. Sed cum dicta diffinitio ſic perfecta: ſit ex genere: ⁊ differentijs: vt nec minus aliquid claudat: necplus qͣꝫ illa quam querimus libertas nihil illi addendum aut demendum intelligi poteſt. Eſt enim poteſtas libertatisgenus. Qd̓ aūt additum eſt ſeruandiſeperat eam ab omni poteſtate: que nōeſt ſeruandi: ſicut eſt poteſtas ridendi:aut ambulandi: addendo vero rectitudinem decernimus eam a poteſtate ſeruandi aurum: ⁊ quicquid non eſt rectitudo per additamentum voluntatis ſegregatur: a poteſtate ſeruandi rectitudinem aliarum rerum vt virge aut opinionis. Per hoc autem ꝙ dictum eſt ꝓpter rectitudineꝫ ipſam diuidit̉ a ptāteſeruandi rectitudinem voluntatis propter aliud: vt cum ſeruatur propter pecuuiam aut naturaliter. Seruat enī naturaliter canis rectitudinem voluntatis: cuꝫ amat catulos ſuos aut dominūſuum ſibi benefacientem. Quoniā igit̉nihil eſt in hac diffinitione ꝙ non ſit neceſſarium ad concludendam libertateꝫarbitrij ratōnalis voluntatis: ⁊ ad aliaexcludenda: ⁊ ſufficienter illa includit̉:⁊ alia excluduntur: nec habūdans vtiqꝫ nec indigens eſt hec noſtra diffinitoIta ne tibi videtur. D ¶ Mihi vtiqꝫperfecta videtur. M ¶ Dic quoqꝫ ſiquid vis amplius de libertate hac propter quam imputatur illam habenti: ſiue faciat bonum ſiue malum. De haceiſola nunc noſter eſt ſermo.