De veritate
Diuiſio eiuſdem libertatis.Capl̓m. XIIII. ¶ Diſcipulus.Eſtat nunc vt diuidas eandemlibertatem: qͣmuis enim ſcd̓mhanc diffinitionem communisſit omni rationali creature vel nature:multum tamen differt illa que dei eſt:ab illis que rationalis nature ſunt: ⁊ ille ab inuicem. M ¶ Libertas arbitrij alia eſt a ſe que nec facta eſt: nec abalio accepta que eſt folius dei: alia a d̓ofacta ⁊ accepta que eſt angelorum. Facta autem ſiue accepta alia eſt habēs rectitudinem quam ſeruet: alia carēs habens: alia tenet ſeparabiliter: alia in ſeparabiliter. Illa quidem que ſeparabiliter tenet: fuit angelorum omnium anteqͣꝫ boni confirmarentur: ⁊ mali caderent: ⁊ eſt omnium hominum ante mortem qui habent rectitudinem eandem.Que vero tenet inſeparabiliter eſt electorum angelorum ⁊ hominum. Sꝫ angelorum electorum poſt reproboruꝫ ruinam ⁊ hominum poſt mortem ſuam: illa autem que caret rectitudine alia carꝫrecuperabiliter: alia irrecuperabiliter.Que recuperabiliter caret: eſt tantū inhac vita omnium hominum illa carentium: qͣꝫuis illam multi non recuperentQue aūt irrecuperabiliter caret: eſt reproborum hominum: ⁊ angelorum. ſcꝫangeloruꝫ poſt ruinam: ⁊ hominuꝫ poſthanc vitam. D ¶ De diffinitione etdiuiſione libertatis huius deo annuētemihi ſatiſfeciſti: vt nihil queam inuenire quod neceſſe habeam de illis interrogare.¶ Explicit liber de libero arbitrio.Incipit prologus Anſelmi in librumde veritate.Res tractatꝰtpertinentes ad ſtudiuꝫ ſacreſcripture quondaꝫ feci diuerus temporibus conſimiles: in hoc quia
facti ſunt per interrogationem ⁊ reſponſionem ⁊ perſona interrogantis nomimine vocatur diſcipuli reſpondētis ꝟonomine magiſtri. Quartum enim quēſimili modo edidi: non inutilem vt puto introducendis ad dyaleticam: cuiusinitium eſt de gramatico: quoniam addiuerſum ab his tribus ſtudium ꝑtinetiſtis nolo connumerare. Unus horumtriuꝫ eſt de veritate: quid ſcꝫ ſit veritas⁊ in quibus rebus ſoleat dici: ⁊ quid ſitiuſticia. Alius vero de libertate arbitrijquid ſit: ⁊ vtruꝫ eam ſemper habeat homo: ⁊ quot ſint eius diuerſitates in habendo vel non habendo rectitudinē voluntatis: ad quam ſeruandam eſt datacreature rationabili: in quo naturalemtm̄ fortitudinem voluntatis ad ſeruandam acceptam rectitudinem: non quomodo neceſſarium ad hec ipſum illi ſit:vt gratia ſubſequatur oſtendit. Terciꝰautem eſt de quęſtiōe qua queritur: qͥdpeccauit dyabolus: quia non ſtetit ī veritate cum deus non dederit ei perſeuerantiam: quam niſi eo dante habere nōpotuit: quoniaꝫ ſi deus dediſſet: ille habuiſſet ſicut boni angeli habuerunt illāquia illis dedit deus. Quem tractatuꝫqͣꝫuis ibi de confirmatione bonorum angelorum dixeriꝫ: de caſu dyaboli intitulaui: quoniam illud contingens fuit debonis angelis: quod dixi. Quod auteꝫſcripſi de malis: expoſitio fuit queſtiōisQui videlicet tractatus: qͣꝫuis nulla cōtinuatione dictaminis cohereant: materia tamen eorum ⁊ ſimilitudo diſputationis exigit: vt ſimul eo quo illos cōmemoraui ordine conſcribantur: licet itaqꝫa quibuſdam feſtinantibus alio ordineſint tranſcripti anteqͣꝫ perfecti eſſent: ſictamen eos vt hic poſui volo ordinari.¶ Explicit Prologus.¶ Incipit liber de ꝟitate anſelmi archiep̄i