AnſelmiLiber
de dei aliud habuit qm̄ nec velle aliud:nec mouere potuit volūtatem niſi illo ꝑmitente qui fecit oēs naturas ſb̓ales: etaccidentales vniuerſales et iudiuiduales. Inqͣꝫtū em̄ volūtas ⁊ cōuerſio ſiuemotus volūtatis ē aliqͥd bonū ē et deiē. Inquātū vero iuſticia caret ſine quaeſſe non debet nō ſimpliciter malū: ſedaliud malū ē. et ꝙ malū ē niſi dei ſꝫ volētis ſiue monentis volūtatē ē. Simplexquippe malum ē iniuſticia qm̄ non ē aliud qͣꝫ malū ꝙ nihil ē. Aliud vero malūē natura in qua ē īiuſticia: quia ē aliqͥdet aliud qͣꝫ iniuſticia que maluꝫ et nihilē. Quare quod aliquid ē a deo fit ⁊ deiē quod vero nihil ē id ē malū ab iniuſtoſit et eius ē. D ¶ Quod quidē deusnaturas reꝝ oīm faciat fatēdum ē. Qd̓vero ſingulas actōes ꝑuerſarū volūtatum velut ip̄m prauū motū volūtatis qͦip̄a mala volūtas ſe mouet faciat qͥd cōcedat. M ¶ Quid miꝝſi dicimꝰ deūfacere ſingl̓as actōes que fiūt mala voluntate cuꝫ fatemur eum facere ſingl̓asſb̓as que fiūt in iuſta volūtate ⁊ in honeſta actōe. D Non habeo qͥd cōtradicā: quippe nec negare poſſim vere aliud eſſe qͣꝫlibet actōeꝫ: nec fateri volo nōfieri a deo quod vere aliqͣꝫ habet eſſentiaꝫ neqꝫ iſta tua rō vllo mō accuſat deū:aut excuſat dyabolū: ſed oīno deū excuſat et dyabolū accuſat. Sed vellē ſcirevtrū idem deſertor angelus iſta de ſe p̄ſciuerit.¶ Ꝙ malꝰ angelus nō potuit p̄ſcire ſecaſurū eſſe ¶ Caꝝ. XXI. MUm queris vtrū ille angelus qͥcnon ſtetit in veritate preſciueritſe eſſe caſurū diſcernēdum ē dequa ſciētia dicas. Nam ſi de illa ſciētiaquerit̉ que nō eſt niſi cū certa rōe aliqd̓intelligit̉ oīo reſpondeo non poſſe ſcirequod p̄t non eſſe. Quod em̄ nō eſſe poteſt nequaqͣꝫ eſſe certa p̄t colligi rationeQuapropt̓ cōſtat illū nullatenus fuiſ-
ſe p̄ſcire caſū ſuū quē neceſſe nō erat futurum. Ponamus em̄ nō fuiſſe futuruꝫcaſū illū. An itaqꝫ putas p̄ſciri potuiſſe ſi futurus nō erat. D ¶ Uidet̉ nōpoſſe p̄ſciri quod p̄t futurū non eſſe necpoſſe nō eſſe futurū: qd̓ p̄ſcitur. Sed reminiſcor nūc illius famoſiſſime queſtionis de p̄ſciētia diuīa: et libero arbitrioqͣꝫuis em̄ tanta auctoritate aſſerat̉ ⁊ tāta teneat̉ vtilitate et nullatenus ꝓpterhūanaꝫ rōeꝫ dubitādum ſit diuinā preſciētiā et liberuꝫ arbitriū ſibiinuicē conſentire tamē qͣꝫtū ad rationis cōſideratōem que videt̉ ſpectat inſociabilit̓ videret̉ diſſentire: vnde videmus in hacqueſtione nōnullos ſic in vnā partē vrgentes vt alterā oīs deſerāt vnda infidelitatis ſue ſubmergēte perire multosvero velut cōtrarijs ventis hincīde cōtra inuicē ſuſtētando quaſſātibus periclitari. Cū ergo diuina cōſtet p̄ſciētiameſſe oīm que fiūt libero arbitrio nec aliud hoꝝ ſit ex neceſſitate: nihilominꝰ videt̉ poſſe non eſſe futurū qd̓ p̄ſtit̉. MBreuiter interim reſpōdebo. Preſcientia dei non ꝓprie dicit̉ p̄ſciētia. Cui em̄oīa ſemꝑ ſunt p̄ſentia nō habet futurorū p̄ſcientiā ſed p̄ſētium ſciētiam. Cumergo alia ſit ratio de preſciētia future qͣꝫde p̄ſentis rei ſciētia nō eſt neceſſe diuinā p̄ſciētiam et illā de qua querimꝰ eandem hr̄e conſequētiam. D ¶ Aſſētio.M ¶ Redeamus ad illā que erat ī manibus queſtiōeꝫ. D ¶ Placet quoddicis. Sed eius pacto vt cū de illa cuiꝰmentionē fecimus queſiero mihi reſpōdere quod inde deus tibi dignabit̉ on̄dere non rēnuas. Ualde nāqꝫ neceſſaria eſt eius ſolutio ſi iam ab aliquo fctāeſt aut ſi fiat: fateor em̄ non deū alicubiexcepta diuina auctoritate cui indubitāter credo me legiſſe ratōem: que mihiſufficeret ad eiuſdē ſolutōis intellectū.M ¶ Cū ad illā veniemus ſi forte venerimus erit ſicut deus dabit. Nūc aūt