LiberAnſelmi

per inuicem quia eadē ſūt per ſubiecat.Cuꝫ itaqꝫ veritas omnimoda excludatplura eſſe per que ſunt cuncta neceſſe eſtvnū illud eſſe per quod ſunt cuncta queſunt. Qm̄ ergo cūcta que ſunt ſūt peripſū vnum ꝓculdubio ⁊ ip̄m vnuꝫ eſt perſeip̄m. Quecūqꝫ igit̉ alia ſunt per aliudet ipſum ſolum per ſeip̄um quicquid eſtper aliud minus eſt quā illud per quodcuncta ſunt alia et quod ſolum eſt per ſequare illud qd̓ ē ꝑ ſe maxime omniū eſtEſt igit̉ vnū aliud quod ſolū maxime etſumme oīm ē qd̓ aūt maxime oīm ē et ꝑquod eſt quicquid eſt bonū vel magnūet omnino quicquid aliqͥd ē id neceſſe ēeſſe ſūme bonū ⁊ ſūme magnū et ſūmuꝫomniū que ſūt Quare eſt aliud quod ſine eſſentia ſine ſubſtātia ſine naturā dicatur optimū ⁊ maximū eſt et ſūmū omniū que ſunt.¶ De eadē re ꝙ ſicut illa eſt per ſe ⁊ aliaꝑ illā ita alia ſit ex ſe ⁊ alia ex illa. IIII.Mplius ſi quis intēdens reruꝫnaturas velit nolit ſentit nō easomnes contineri vna dignitatꝭparitate ſed quaſdā earuꝫ diſtingui graduum imparitate. Qui enim dubitat ꝙin natura ſua ligno melior ſit equus etequo preſtātior homo is profecto nō eſtdicēdus homo. Cū igitur naturarū aliealijs negari non poſſint meliores nihilominus perſuadet ratio aliquaꝫ in eis ſicſuper eminere vt non habeat ſe ſuperiorem. Si em̄ huiꝰ graduum diſtinctio ſiceſt infinita vt nullus ſit tibi gradꝰ ſuperior quo ſuperior alius nō inueniat̉. Adhoc ratio deducit̉ vt ipſaruꝫ multitudonaturarū nullo fine claudat̉. hoc auteꝫnemo non putat abſurdū niſi qui nimiseſt abſurdus. Eſt igit̉ ex neceſſitate aliqua natura que ſic eſt alicui vel aliquibꝰſuperior vt nulla ſit cui ordinetur inferior. Hec vero natura que talis eſt aut ſola eſt aut plures huius ⁊ equales ſūt: verum ſi plures ſūt ⁊ equales ſunt cū equa

les eſſe non poſſint per diuerſa quedamſed per idem aliud illud vnuꝫ per quodequaliter tam magne ſūt aut eſt idipſuꝫꝙ ipſe ſunt ⁊ ip̄a earum eſſentia aut alid̓quā ꝙ ip̄e ſunt. Sed ſi nihil ē aliud quāip̄arum eſſentia ſicut earū eſſētie nō ſuntplures ſed vna ita et nature nō ſūt plures ſed vna. Idem nāqꝫ naturam hic intelligo ꝙ eſſentiā. ¶ Si vero id per quodplures ipſe nature tam magne ſūt aliudeſt quā qd̓ ip̄e ſūt pro certo minores ſūtquā id per quod magne ſūt. Quicquidenim per aliud eſt magnū minus ē quaꝫid per quod eſt magnū quare nō ſūt ſicmagne vt illis nihil ſit maiꝰ aliud. Qd̓ſi nec per hoc quod ſūt nec per alid̓ poſſibile eſt tales eſſe plures naturas qͥbusnihil eſt preſtātius nullomō poſſūt eſſenature plures huius. Reſtat igit̉ vnam⁊ ſolā naturā aliqͣꝫ eſſe que ſic eſt alijs ſuperior vt nullo ſit inferior ſed ꝙ tale eſtmaximū et optimū eſt omniū que ſunt.Hoc aūt eſſe nō poteſt niſi ipſa ſit per ſeid quod eſt ⁊ cuncta que ſunt ſint per ipſam id quod ſūt Nā cū paulo ante ratiodocuerit id quod ꝑ ſe eſt ⁊ ꝑ qd̓ alia cuncta ſūt: eſſe ſummū om̄i exiſtētiū aut ecouerſo id qd̓ eſt ſūmuꝫ ē ꝑ ſe et cūcta aliaꝑ illud aut erūt plura ſūma. Sed pluranō eſſe manifeſtū ē Quare eſt quedā natura vel ſb̓a vel eſſentia que ē ꝑ ſe bonavel magna ⁊ ꝑ ſe eſt id qd̓ eſt ⁊ ꝑ quā eſtqͥcquid vere aut bonū aūt magnū aliqͥdeſt ⁊ que ē ſūmū magnū ſūmūqꝫ bonuꝫſūmū ens ſiue exiſtēs id eſt ſūmū oīm q̄ſūt. Quoniā itaqꝫ placet ꝙ inuētū ē viuat indagare vtrū hec ip̄a natura ⁊ cuncta q̄ aliquid ſūt nō ſūt niſi ex ip̄a quemadmodū nō ſūt niſi ꝑ ip̄aꝫ. Sꝫ licq̄ poſſe dici qꝛ qd̓ ex aliquo eſt ꝑ idip̄m eſt ꝙ ēꝑ aliquid eſt et ex eo ip̄o quēadmodū ꝙeſt ex materia ⁊ ꝑ artificē poteſt etiā dici eſſe ꝑ materiā et ex artifice quoniaꝫ ꝑvtrūqꝫ ⁊ ex vtroqꝫ ⁊ ab vtroqꝫ habet vtſit quāuis aliter ſit permateriā ⁊ ex ma-