vſuar palcio¶ Septimꝰ caſus eſt conuentōnis qui dicit̉ nomiine pene. an ī cōtractu vel mutuo pena faciat vſitrariū. Verbigra. mutuo tibi pecuniaꝫ ſine vſurispſqꝫ ad annū. ſed ab anno in antea ſolues nomīepene denarium vel aliud ſimile ¶ Dico ꝙ illa penaaūt eſt iudicialis aut eſt cōuentōnalis. ſi eſt iudicialis .i. a iudice impoſita et ſtatuta ꝓpter cōtumaciam debitoris puniendā. qui cum poſſit contemnittempe ſtatuto ſoluere pecunia creditori. non eſt vſurā. Si vero pena eſt cōuentōnalis id eſt de communi ꝯſenſuꝑtium in ip̄o ꝯtractū appoſita vt ſaltēꝓpter metr pene debitū certa velſtatuta die ſoluat̉vſurā non ꝯmittitur. dum tn̄ ſit recta intentō. Siaūt ille qui penam appoſuit ꝯſueuit eſſe vſurariusfraudem vſure facit. Ibidem. q. xxiij. ¶ Octauꝰcaſus eſt ſatiſfactōnis. Si em̄ aliquis dederit decēcannas parmi vel tantā qͣꝫtitatem pecunie ſeu rei al.teriꝰ. eitiſdem panni vel pecunie eandem qͣꝫtitatemad certū terminū recepturꝰ. tunc ſi in fraudem facit. puta qꝛ temꝑe ſolutōis pannꝰ plus valeat velpecunia. vt qnͥ mutuat decem ca̓nas panni in eſta.te eas recepturus in hieme. vel decem marcas ī hiemē eas recepturꝰ in eſtate: vel temꝑe quo hec moneta a mercatoribꝰ ſolet magis requiri. vſurā cōmittit. Si aūt non facit in fraudem. et tantū valettemꝑe mutui qͣꝫtum temꝑe ſolutōnis non peccat.q. xiij. et. xix. ¶ Nonꝰ caſus eſt obligatōnis. Siem̄ ſcolaris vel alie ꝑſone campſoribꝰ ſeu alijs mercatoribus ſint obligati in poſterū qn̄ indigebunt:pecuniā mutuare. vſurā ꝯmittunt. Cuius ratō ēqꝛ pro pecunia mutuata nihil eſt exigendū nec ē expectandū p̄ter qͣꝫtitatem pecunie mutuate que reſtituenda eſt. niſi beniuolentie affectꝰ. qui ſub extiniatōne pecunie non cadit. vt dicit bea. tho. ſcd̓a.ſcd̓e. q. lxxviij. arti. ij. vtrū aliquis poſſit ꝓ pecunia mutuata aliqua cōmoditatem expete̓. in ſolu.iij. argū. ¶ Decimꝰ caſus eſt exactōnis. Nam qͥ.cumqꝫ ex tacito pacto vel exp̄ſſo exigit et recipit aliquid de pecunia vel aliqua alia re mutuata q̄ ex ip̄ovſti ꝯſumitur. peccat contͣ iuſticiā et vſurā facit.Si vero accipit aliquid n̄ ex debito ſed qͣſi gͣtuitoſcꝫ donū aliqd̓ nō peccat. qꝛ etiaꝫ an̄qͣꝫ pecuniā mūtuaſſet licite poterat gͣtis aliquod donum accipenec peioris ꝯdicōnis efficitur ꝑ hoc ꝙ mutuauit.Hec bea. tho. ſcd̓a. ſcd̓e. vbi ſupra. in cor. ſolū.Vndecimꝰ caſus eſt recompenſatōnis. vt ſi tenuiſti meas centū libras p annū des mihi alias tuascentum ꝑ annū. quod ſt fiat ex cōuentōne non licꝫſi aūt ex amicabili reciprocatōne licet vtꝫ ſupͣ.Abi nota recompenſatō alicuiꝰ beneficij duplicitpoteſt fieri. Vno mō ex debito iuſticie ad qd̓ aliqͥsex certo pacto obligari pt̄. et hoc debitū attendit̉ẜm qͣꝫtitatem beneficij quod qͥs accepit. et ideo illequi accipit mutuū pecunie vel cuiuſcūqꝫ ſimilis reicuiꝰ vſis eſt eiꝰ conſūptio non tenet̉ ad plꝰ recōpenſandū qͣꝫ mutuo accepit. Vnde contͣ iuſticiameſt ſi ad plus reddendū obliget̉ ¶ Alio mō teneturaliquis ad recompenſandū ex debito amicicie. in qͦmagis conſideratur affectꝰ ex quo aliquis beneficiū ꝯtulit qͣꝫ qͣꝫtitas eius quod fecit. et ex tali debito non competit ciuilis obligatō ꝑ quam inducit̉quedam neceſſitas vt non ſpontanea recompenſatō fiat. Hec bea. tho. ſcd̓a. ſcd̓e. vbi ſupͣ. in ſolu.ij. argū. ¶ Sed contͣ. Pro pecunia mutuata poteſt homo pignꝰ acciꝑe cuiꝰ vſus poſſet aliquo p̄cio vendi. ſicut cum pignorat̉ ager vel domꝰ q̄ inhabitat̉. gͦ licet aliquod lucrū hre de pecunia mū.tuata p̄ter beniuolentiā et amorē eiꝰ qui mutuauitRn̄deo et dico ꝙ ſi quis pro pecunia mutuata ſibiobliget rem aliquā cuiꝰ vſus precio pt̄ extimari:debet vſum illiꝰ rei habere ille qui mutuauit. alioquin ſi vſum illius rei qͣſi gratis ſuperaddi ſibi peliidem eſt ac ſi pecunia acciperet ꝓ mutuo. quod eſtvſurariū. niſi forte eſſet talis res cuiꝰ vſus ſine p̄cio ſoleat cōcediinter amicos ſic̄ patet de libro accōmodato. vt dicit bea. tho. vbi ſupͣ immediate. inſolū. vj. argū. ¶ Duodecimꝰ caſus eſt depoſitōnis. ſicut ſi depono apud aliquam ſocietate pecuniami meā ſimpliciter nomīe depoſiti nihilpetendo abeis. ſed volūtati eoꝝ libere cōmittendo. ſi aliqͥd ac.cipitur vltra ſortem. ſiue fuerit pecunia ſiue ſpēs ſiue aliquid quod poſſit pecunia numerari menſurari vel extimari. vſura eſt. ¶ Tredecimꝰ caſus ē ꝯpaſſionis. ſicut vſura ꝓ pupillis. quā lex ꝑmittit.et cogit tutorem ad intereſſe pu pillis ſi nonfece.rit. Et credo pro certo ꝙ nō liceat. ſed debet bonafide tutor licite negociari de bonis pupilloꝝ et promouere qͣꝫtum poteſt. ꝙ ſi ꝯtingat damnū et co.gatur ad intereſſe. imputet ſibi qui tutelam ſuſce.pit. tn̄ pupilli peccant petendo ſi conſtat de bona fide tutoris.¶ Ꝙ vſurpatō iudicij fit cum homo ſuſcipit vel facit iudiciū quod eſt alterius vel occidit aliqueꝫ ſinepublica autoritate.Ca. pͥmuꝫSurpatio iudicii ¶ Nota ꝙvſtirpato iudicij fit cuꝫ homoſuſcipit vel facit iudiciū quodeſt alteriꝰ. vt qn̄ homo iudicatin quibꝰ non habet autoritatēquod fit in tribꝰ tudicijs ſcꝫ iniudicio ſeculari. puta cū aliquis punit vel occidit aliquē ſine publica autoritatē. Hoc aūt quadrupl̓rꝓbo. ſcꝫ ratōne. ſimilitudine. figura. autoritate.¶ Primo ꝓbo hoc ratōne. ſic. Ille qui fert iudiciuꝫdictū legis quodāmodo interptat̉ applicando ip̄mad ꝑticulare negociū. Cum aūt eiuſdē autoritatisſit legem interp̄tari et legem conde. ſicut lex condinon poteſt niſi publica autoritate. ita nec iudiciūferri niſi publica autoritate. que quideꝫ ſe extenditad eos qui ꝯmunitati ſb̓dunt̉. ⁊ ideo ſicut initiſtūeſſet vt aliquis ꝯſtringe̓t alium ad legem ẜuandaꝫque nō eſſet publica autoritate ſancita. ita etiā iniuſtū eſſet vt ſi aliquis aliquem ꝯpellat ferre iudicium qd̓ publica autoritate nō fert̉. Vnde iudicium
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten