predicta. Primū em̄ ſcꝫ hr̄e oportunitatē peccandivel benefaciendi nō eſt merituꝫ vel demeritū. ſed vtioportunitate tali eſt meritum vel demeritū cui debetur p̄mium vel ſuppliciū. Vnde augꝰ. Nullꝰ punitur a deo ꝓ eo qd̓ facturꝰ eſt. ſed pro eo quod facitvlfecit. In q̄ſtionibꝰ de malo. arti. vtꝝ peccatumconſiſtat in ſolo actu voluntatis.¶ Ꝙ bonitas vel pͣuitas volūtatis dependet ex cō.dicone luminis ratōnis. et notanda ſunt ibi qͣtuorCa. vde voluntate diuina et hūana.Ecundo bonitas vel pͥuitas voluntatis dependet ex condicōne luminis ratōis. Sicut em̄ lumen dirigit viatorem. ita lumēratōnis dirigit voluntatem. Et ſicut ex defectu luminis quis offendit̉. ita volūtas peccat ſi recte nōſubijcit̉ ratōni. Ita dicit hilariꝰ. x. de trinita. Immoderata ē volūtas q̄ nō ſubijcit̉ rōni. pͥma. ſcd̓eq. xix. arti. iij. argū. ꝯtra. Ad maiorem tn̄ euidētiam p̄dictoꝝ nota hic qͣtuor ¶ Primū eſt ꝙ preceptū dei ſemꝑ eſt bonū et nunqͣꝫ poteſt errare. et id̓ovoluntas humana ꝯcordans p̄cepto diuino ſemꝑeſt recta et nunqͣꝫ poteſt errare Ratō aūt humanapoteſt errare. et ideo voluntas ꝯcordans ratōi humane non ſemꝑ eſt recta. vbi ſupͣ. q. xvx. arti. vj.in ſolū. ij. argū. ¶ Secundū eſt ꝙ error in ratōnecauſat defectū ſeu peccatū in volūtate. Eſt at̄ vel pt̄eſſe in ratōne triplex error ſeu triplex defectꝰ. Primus eſt ſcire aliqͥd in habitu et non ꝯſiderare actuNam aliud eſt hr̄e habitū ſcīe et v̓tutis et vti eo. aliud eſt hr̄e habitū et non vti eo. Nam peccatū ꝓuenit ex hoc ꝙ aliquis hīs habitū v̓tutis vel n̄ vtitur illo habitu vel contra illū facit ¶ Secundꝰ error ſeu defectꝰ rōis eſt ſcire aliqͥd in vniu̓ſali ⁊ n̄ inꝑticulari. Namfreq̄nt̓ hō aliqͥd ſcit ī vniu̓ſali. putaom̄e inhoneſtū eſt fugiēdū. et tn̄ nō ꝯſiderat in ꝑticulari. id̓o alit̓ agit qͣꝫ rō vniu̓ſalis ſibi dictat C erciꝰ error ſeu defectꝰ rōnis ē ex ligamīe Nā aliter ſehot̄ rō ī iudicādo qn̄ ē libera. et alit̓ qn̄ eſt ligata Cūem̄ rato eſt libera dicit nullū dulce eſt guſtandumextͣ horam. vel nullum inhoneſtū oꝑanduꝫ. et tuncvolūtas recta ratōni ſubiecta eſt bona velrecta. qn̄aūt ratō eſt ligata vel ꝑ iram vel ꝑ dementiā ſeu cōcupiſcentiā. dicit hoc concupiſcibile tali hora vel tēpore eſt eligendū. concupīa aūt qnͥ eſt vehenie̓s pt̄moue̓ quanilibꝫ particulā anime. etiam ratōnem ſinon ſit ſolicita ad reſiſtendū. et ſic ꝑ concupīaꝫ hōfrequenter aliquid agit contra ratōnem et opinionem vniu̓ſalem. ex quo ſequit̉ pͣuitas volūtatistaleꝫ ratōnem ſequentis. Hec bea. tho. ſuꝑ ſcriptuethi. libro. x. alias. vij. ca. iij. Primū qͥdem igit̉.Re. ſupͣ. concupīa. et ſupra. ratōnis ligamen. qͦmod̓is ligatur ratō. ¶ Terciū eſt ꝙ voluntas debetſequi dictamen ſeu iudiciū ratōnis. Et ideo ſi ratōdictet veltudicet bonū eſſe bonū. tunc voluntas appetens illud eſt bona. fugiens vero illud eſt mala.Similit̓ ſi rō tudicet vel dictet aliqd̓ bonū ēē maluꝫtunc voluntas tendens in illud eſt mala. non quiaappetit qd̓ ẜm naturā ſtiā eſt maluꝫ. ſed qꝛ tendit ī illud ꝑ voluntatem quod ſibi a ratōne eſt oſtenſū vtmalum. ſcd̓o ſcrip. ſen. ſan. tho. diſt. xxxix. arti.iij. vtrū conſcīa errans obliget. in cor. q. Ita ꝙ ſiratō eſt recta. puta ꝙ app̄hendat rem ſub ratōe peri et iudicet bonū eſſe bonū. tunc iudiciū ſequēs rectum iudicium ratōnis eſt rectū. ſi vero ratō erretintudicando. tunc volūtas errat imitando. ¶ Vbinota ꝙ voluntas p̄cipue eſt mala et ſic peccat duobus modis. Primo qn̄ voluntas eſt mali ꝓpter bonum. ſicut velle furari ꝓpter elemoſinam faciendāSecundo eſt volūtas mala qn̄ eſt boni ꝓpter maluꝫſicut velle dare elemoſinā ꝓpter manem gloriā conſequendaꝫ. et his duobomodis ſꝑ voluntas ē mala. et ideo ad hͦ ꝙ volūtas ſit bona reqͥrit̉ ꝙ ſit boniꝓpter bonum. ita ꝙ velit bonum propt̓ bonū. pͥmaſcd̓e. q. xix. arti. vij. in ſolū. iij. argū. ¶ Quartumet vltimū eſt ꝙ ratō dupliciter errat. Vno mō errore voluntario. et talis error vel ignorantia nō excuſat. vnde voluntas cōcordans ratōni voluntarieerranti circa ea que ſcire tenet̉ ſꝑ eſt mala. Secūdo modo ratō errat errore inuoluntario. et talis error excuſat. ita ꝙ volūtas cōcordans ratōni inuoluntarie erranti non eſt mala. Vbi nota ꝙ errorrōnis vel ignorantia tunc eſt inuoluntaria ſeu volūtati contraria: qn̄ poſtqmͣ cognoſcitur inducit triſticiā et penitudinem de his quē quis fecit. ex hͦ em̄aliquis triſtatur et dolet de aliquo. qꝛ eſt voluntaticontrariū. pͥma ſcd̓e. q. xix. arti. vj. in cor. q. et inſcrip. ethi. libro. iij. Ꝙ autem propter ignorantiāRe. ſupra. igͦrantia ꝑ totum.¶ Ꝙ bonitas vel pͥuitas voluntatis dependet ex intentōne finis. et ꝙ bona intento eſt neceſſaria ex ꝑte voluntatis. oꝑis. finis ⁊ merced. Ta. vj.Ercio bonitas vel prauitas voluntatisdependet ex intentōne finis. Eſt autē bona intentio nobis neceſſaria ex parte volūtatis. operis finis. mercedis ¶ Primo eſt nobisneceſſaria bona intentō ex parte voluntatis. Namſola malicia intentōnis ſufficit ad maliciam volūtatis. et ideo ſi intentio eſt mala voluntas etiaꝫ eſtmala. et per oppoſitū. ſi intentio que eſt volēdi cauſa eſt bona: volūtas etiā eſt bona. pͥma ſcd̓e. q. xixarti. viij. ī ſolū. iij. argū. ¶ Secundo eſt nobis bona intentio neceſſaria ex parte finis. vt em̄ dicit boecius in topicis. Cuius finis bonus eſt ipſū qͦꝫ bonum eſt. et cuius finis malus eſt ip̄m etiam malumeſt. Ita ꝙ quando voluntas vult vel exterius operatur intentōne boni finis eſt bona. et per oppoſitūeſt mala. Sicut qui vult dare elemoſina ꝓpter in.Anem gloriam conſequendā habet voluntateꝫ malam. Licet enim velit illud qd̓ de ſe eſt bonum ſcꝫ elomoſinam dare. tamen illud bonum vult ſub ratōemali. puta propter manem gloriam conſequendaideo vult malum. vnde eſt voluntas mala. vbi ſūpra. queſtōe xviij. articulo. quarto. et ibidem. q.ſtōne. xix. arti. vij. in ſolutōne. ij. argumenti.
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten