Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Ceuipanciopotibus et venereis. Secūdo ratōne exercendev̓tutis. ſcꝫ ꝓpter executōnem alicuiꝰ officij. ſicutathletas ⁊ milites neceſſe ē a multis delectatōnibꝰabſtinere. vt ꝓprium officiū exequant̉. Tercō ratōne recupande ſanitatis. ſicut penitentes ad recupandam anime ſanitatē abſtinentia delectabiliū qͣſiquadam dicta vtunt̉. Quarto ratōne contemplande veritatis. ſicut homines volentes cōtemplatōni et rebꝰ diuinis vacare oportet ꝙ ſe magis ab.ſtrahant a carnalibꝰ delectatōnibꝰ. Hec bea. tho.ſcd̓a. ſcd̓e. q. cxlij. arti. j. in cor. q. ꝑ totum. Ꝙ deceꝫ ſunt temꝑantie p̄tes quibꝰ temꝑantiaintegratur et cōſtituit̉.Ca. ij.Ecundo pͥncipaliter cōſiderare debemꝰIcirca tēperantiam eius integratōnem etconẜuatōnē. ita ꝙ temꝑantia conſeruatur et integratur ex munere. Nam dece ſūt temperātie ꝑtes quibꝰ tempantia integrat̉ et conẜuaturſcꝫ abſtinentia. continentia. verecūdia. pudicicia.modeſtia. clementia. caſtitas. honeſtas. ſobrietasparcitas Prima em̄ pars temꝑantie eſt virtꝰ abſtinentie. Nam ſubtractō ciborū ẜm regulā ratōisquā abſtinentia in ſuo ſignificato importat eſt ip̄iſtemꝑantie pars integralis. Ita ꝙ qui ſibi ſb̓trahitcibum ꝓut ratō dictat efficitur vel dicit̉ temꝑatusſcd̓a. ſcd̓e. q. cxlvj. arti. pͥmo. Re. ſupͣ. abſtinenti a. Secundo cōtinentia eſt adiuncta temꝑantieſicut pͥncipali virtuti. vt dicunt tulliꝰ ⁊ andronicꝰCuius ratō eſt. qꝛ cōtinentia eſt virtus refrenansconcupīas delectatōnū tactus. ſed hoc multo melius temꝑ antia facit qͣꝫ cōtinentia. gͦ ⁊cͣ. vbi ſupraq. clv. arti. i. ij. et. iiij. Re. ſupͣ. continētia. Tercio verecūdia eſt pars temꝑantie. Cuiꝰ rato e̓. qꝛverecūdia eſt ꝑ quam aliquis refugit turpitudineꝫintemꝑantie. vbi ſupͣ. q. cxliiij. arti. pͥmo. in cor: ꝙVnde ad hoc ꝙ aliquis ſit temꝑatus oportet ꝙ ſitverecundꝰ. Re infra. verecūdia. Quarto pudiciciā eſt pars temꝑantie. Cuius ratō eſt. qꝛ pudicicia effugit illa de quibꝰ homines magis verecūdantur. puta delectatōnes que ſunt in aſpectibꝰ. oſculis. tactibꝰ et amplexibꝰ. eoꝙͣ tales delectatōes turpitudinē habent. hoc aūt ad caſtū et temꝑatum ptinet. vbi: ſupͣ. q. cli. arti. iiij. Re. ſupͣ. oculi ꝓprietas Quinto modeſtia eſt ꝑs temꝑantie. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ ad modeſtiā ꝑtinet moderari delectatōestactus quas difficillimuꝫ eſt moderari. tempantiaaūt moderatur delectatōnes factus. vtꝫ p̄cedenticapi. vbi ſiipͣ. q. che. arti. i. Et iterum pͥma. ſcd̓e.dicit bea. tho. ꝙͣ modeſtia in omnibꝰ dictis et factismodū obẜuat. q. he. arti. iij. in cor. q. in fine.Sexto clementia vel manſietudo eſt pars temꝑantie. Ita tn̄ ꝙ clementia ē moderatiua exterioris punitōnis. manſuetudo at̄ moderatiua et diminūtiuaet mitigatiua interioris paſſionis. ſcꝫ ire in vindictam tangentis ſiue tendentis. vbi ſupͣ. q. cxliij.arti. j. Et ibidē. q. clvij. arti. j. Septīa ꝑs tꝑantie eſt caſtitas ꝑ quam concupīa caſtigat̉ qū ē ē admodū pueri refrenanda ⁊ caſtiganda. vt ph̓us decit in iij. ethi. Et bea. tho. vbi ſupͣ. q. cli. arti p̓moin cor. q. Vnde oīs caſtus eſt temꝑatus. Octauo honeſtas eſt ꝑs temꝑantie. Quiꝰ ratō eſt. qꝛ beneſtas id qd̓ homini turpiſſimū et indecentiſſimu eſcꝫ brutales delectatōnes repellit. hec aūt eſt condicio temꝑantie. vbi ſupͣ. q. cxlv. arti. iiij. Ita ꝙ omnis honeſtus eſt temꝑatus. Nono ſobrietas ē ꝑstemꝑantie. Cuius ratō eſt. qꝛ cū omnis potus ſuafumoſitatē bonū iudiciū ratōis poſſet impedire abſorbendo eam ꝑ immoderātiaꝫ delectatōnis. ideo oportet ꝙ eſſet ſpēalis virtꝰ pars temꝑantie ſcꝫ ip̄aſobrietas. vbi ſip̄. q. cxlix. arti. ij. in cor. q. vndeomnis ſobriꝰ eſt temꝑatus. Decimo parcitas qmacrobio ponit̉ ꝑs temꝑantie. Cuiꝰ rato eſt. qͥaꝑcitas moderat̉ bona exteriora vt ſupflua nō querant̉. ſic temꝑantia ſuꝑfluas delectatōnes et illicitas moderat̉. vbi ſipͣ. q. cxliij. arti. pͥmo in cor.q. in fine. Naꝫ omnis parcꝰ eſt temꝑatus. Om̄esaūt he partes in cōmum ponūtur vbi ſupͣ immediate. Ꝙ peccatū intemꝑantie eſt puerile vituꝑabile et contriſtabileCa. iij.Ercio pͥncipaliter cōſiderare debemꝰ circa temꝑantiam eiꝰ oppoſitōnem. Nā tēpantia ſeꝑatur vel euacuat̉ vel annullat̉ex crimine. Sicut em̄ vnū oppoſitoꝝ ſeꝑat̉ vel annichilat̉ alio inherente. ita ꝙ duo oppoſita nunqmͣpn̄t mane̓ ſimul. Ita temꝑantia ꝑ eiꝰ oppoſitū ſcꝑ intemꝑantiam vel concupīam ſeꝑatur. Ad cꝰeuidentiā eſt ſciendū. ꝙ peccatū intꝑantie eſt puerile. vituꝑabile et cōtriſtabile. Prīo peccatū concupīe vel intꝑantie eſt puerile. Nā tale peccatū aſſimilat̉ puero qͣꝫtum ad tria. Primo qͣꝫtū ad appe.titus obiectū. Sicut em̄ puer appetit turpe. qꝛ nōapprehendit ordine ratōnis. Ita concupīa vel inte̓ꝑantia. Hec bea. tho. ſcd̓a. ſcd̓e. q. cxlij. arti. ij. incor. q. in pͥncipio. Nn̄ ꝓuer. xxij. Stulticia colligata eſt in corde pueri et diſciplina fugabit ea. q. d̓Stulticia id ē igͦrantia et ꝓnitas ad malū. impōtetia ad bonū et concupīa q̄ ſūt effectus pc̄ti originalis colligata id ē conata vel ꝯnatu̓alis eſt puero nōetate ſꝫ ſonſi. Beda pueros dicit aīos ſtulticie veliercie vel laſciuie deditos quos neceſſe ē caſtigari diſciplina. Un̄ ſb̓dit. Et diſciplina id ē correctō prudentiū verboꝝ et verbeꝝ fugabit eā ſcꝫ ſtulticiam.Secūdo peccatū ꝯcupīe vel intꝑantie aſſimilat̉ puero qͣꝫtū ad euentū vel qͣꝫtū ad effectū. Sic̄ ei p̄uerſi volūtati ſue dimittat̉ vadit de malo ī peiꝰ Ita etiam ꝯcupīa ſi ei ſatiſfiat accipit augnentū maiorislibidis. Hec b. t. vbi ſūpͣ i medio Et ꝓbat̉ hͦ. Dicit̉ecͣci. xviij. Poſt ꝯcupīas tuas nō eas. et a volūtate tua auerte̓. Et ſb̓dit cauſā. d. Si p̄ſtes aīe tueconcupīaꝫ faciet te ī gaudiū immicis tuis. In quibꝰ v̓b̓ tāgit tria. Prīo diſſuadet ꝯcupīam. ibi. poſtꝯcupīas tuas ſcꝫ malas nō eas: ad implēdo eas ꝑcōſenſū aūt per opꝰ. Vn̄ apo. ad rōm. vij. dicit.Non cōcupiſces. Suꝑ qͦ v̓bo glo. augu. ſic dicit.