nec hoc impedit infirmitas mali reſpectu boni. qͥahuiuſmodi eliciunt̉ ex malo. nō qͣſi ex cauſa per ſeſed ꝑ accidens et materialit̓. Hec. b. t. in q̄ſtionibꝰdiſpū. de veritate. q. vj. de prouidentia. arti. viij.Utrū motꝰ et actōnes hoꝝ inferioꝝ ſubijciant̉ diuine ꝓuidētie. in ſolū. iiij. et. v. argū.¶ Ꝙ effectꝰ dīne ꝓuidētie in particulari ſūt a nōbis mniu̓abiles. ſed in gn̓ali ſūt qͣtuor. Aa. vij.Ecūdo pͥncipalit̓ nota effectꝰ dine ꝓuidentie. Nā effectꝰ dine ꝓuidētie in ꝑticijlari ſūt a nobis innu̓abiles. ſed in gn̓ali qͣtuor ſūt. ſcꝫ creaturaꝝ cōſeruatō. ordinato. inclinatō vel directō. et gubernatio. Diuina em̄ prouidentia hec qͣtuor facit in creatīs. Primo em̄ eas cōſeruat ne in eſſe vel ab eſſe deficiant. Scd̓o eas diſponit et ordiat vt fine̓ attingat. Tercio creat̉asom̄s ad debitū fine dirigit vel inclinat. Quarto cͥaturas om̄s gub̓nat vt qd̓ neceſſe ē habeāt. ¶ Prīꝰeffectꝰ dine ꝓuidētie eſt ꝯſeruare creaturas ne ineſſe vel ab eſſe deficiant. qd̓ ꝓbo triplicit̓. ſcꝫ autoritatē. rōne. et ſimilitudinē. ¶ Prīo rōne. ſic. Cōẜuatō creat̉aꝝ in eſſe nō ē niſi cōtinuatō eſſe eaꝝ.ſed deus ē oauſa eſſe creaturaꝝ et ꝯtinuatōnis eſſeeaꝝ. gͦ eſt cauſa ꝯẜuatōnis eſſe creaturarū. ¶ Secūdo hoc idem ꝯfirmo alia rōne. ſic. Sic̄ ſe habetmotō corꝑis viuētis ſeu mouētis ad moueri rerūfactarū. ita ſe habꝫ dei ꝓuidentia ad ꝑmanētiā eſſecreaturaꝝ. ſed impoſſibile eſt ꝙ moueri reꝝ factaꝝremaneat ceſſante motione vel v̓tute mouētis. gͦ ſimilit̓ impoſſibile eſt ꝙ creatu̓e ꝯſeruent̓ in eſſe niſiꝑ oꝑatōꝫ ꝓuidentie dei. ¶ Scd̓o idem ꝓbo tripliciautoritate ¶ Prīo autoritate apl̓i ad hebre. j. Portans omia verbo v̓tutis ſue. expone hac. ¶ Scd̓oautoritate auguſ. iiij. ſuꝑ geneẜ. ad lrām ſic dicentis. Virtus dei ab his quē creata ſūt ſi aliqn̄ ceſſaret ſimul om̄īs ſpecies deficeret om̄iſqꝫ natura cōcideret. ¶ Tercio autoritate greg̓. in li. moraliū ſicdicētis. Om̄īa ad nihilū tenderet ⁊cͣ. ¶ Tercio hocidem ꝓbo ſimilitudine vel exemplo. ſic. Sic̄ ſe habꝫlumē ſolis ad aere. ita actō dine ꝓuidentie ad ꝯẜuatōem creat̉aꝝ. ſed ſic̄ lumīe pr̄te aer fit luciduset ſolis lumīe abſente aer efficit̉ ꝯtinuo tenebroſusita actōne dīne ꝓuidentie creature conſeruant̉ ineſſe. et ceſſante actōne ꝓuidentie dei ceſſat creatūrarū ꝑmanentia vel cōſeruatō earūdeꝫ. Et ꝯfirmohoc exemplū tali ratōe. Ratō qͣre actione agentisceſſante ceſſat cōſeruatō eſſe rei eſt triplex vel ꝓpt̓tria. ſcꝫ. propt̓ modū. propt̓ ſubiectū. propt̓ reſpectū. ¶ Primo propt̓ modū ſcꝫ agendi. quia actio agentis eſt cauſa fieri reiet nō eſſe rei. Vt verbi gratia. Subtracta actōne domificatoris nō ſb̓trahit̉ conẜuatō domus. eo ꝙ domificator ē cauſafieri domꝰ et non eſſe domus. quia eſſe domus ſeqͥtur eiꝰ naturā a qua non ſeꝑatur actōne domificatoris ceſſante. ¶ Secūda ratō eſt propt̓ recipiēdimodū. quia qn̄ id qd̓ recipit̉ in materia ab agentehabꝫ eūdem ordinem eſſendi. tūc ceſſante actōnePro uidētiāagentis non ceſſat ꝓpter hoc ſtatim effectus in ſubiecto receptꝰ. Vt v̓bigrātia. Ceſſante actōe ignisab aqua adhuc aqua remanet calefacta. Ꝙ auteꝫnō recipit̉ ẜm eūdem modū in ſubiecto. prout ē inagentē. At v̓bi gr̄a. Ceſſante lumīe ſolis ab aereclaritas aeris ſtatim deſinit eſſe. ¶ Tercia cauſa eſtꝓpter reſpectū. ſcꝫ qn̄ effectus productꝰ habꝫ or.dine hel reſpectū ad cauſam aliam. Verbigrātia.At candela qͣꝫuis lumē habeat a candela alia. nontn̄ extinguit̉ extincto lumie candele a qua recipit.eo ꝙ habet ordinē vel reſpectū non ad candelaꝫ extinctā. ſed ad motū vel v̓tutē celi. Modo igit̉ ita ēY ꝓuidentia dei eſt cauſa coẜuatōnis reꝝ ſicut eſteſſe earū. Et ceſſante dine ꝓuidentie actōe ceſſatꝯſeruatō vel ꝑmanentia oīmrerū. tu q deus nonē ſolū cauſa fieri rerū vt domificator vel faber quiagūt per motū ſꝫ eſt cauſa eſſe rerū. eo ꝙ nō agit pmotū. tū qꝛ eſſe rerum nō recipit̉ in creaturis eomodo qūo ē in deo. vt patet de lumīe ſolis ī ſole etaere. tū quia eſſe oīm creaturaruꝫ habet reſpectūpͥncipalit̓ ad actōem dei. gͦ ⁊cͣ. Hec. b. t. pͥma ꝑteſtime. q. ciiij. arti. pͥmo. ꝑ totū. ¶ Scd̓s effectusdine ꝓuidentie ē ordinare creaturas vt finem attingant. qd̓ tali rōne on̄do Diuina ꝓuidentia procedit ex ſapiētia dei. vt ptꝫ ſuꝑ. ij. c. ſed ordo creaturarū ẜm diſtīctōem naturaꝝ et graduū ex dei ſa.pientia ꝓcedit et deriuat̉. Nā certus et rectus ordo creaturaꝝ demonſtrat ſapientia et ꝓuidentiamdei. ſicut ſi quis videt doniū bene ordinataꝫ ex ip̄aordinatōne domꝰ ſapientiam et ꝓuidentiā ordinatoris perpendet. Ordo aūt inuenit̉ in rebus a deocreatis duplicit̉. Primo ẜm ꝙ vna eſt nobilior ſupior et melior alia. ¶ Secūdo ẜm ꝙ vna mouet̉ abalia. vt dicit. bt̄s. t. pͥma ꝑte ſūme. q. ciij. arti. iiijVtrū effectus gub̓natōnis ſit vnꝰ tm̄ vel plures.in ſolutōe pͥmi argū. ¶ Primo ordo inuenit̉ ī rebꝰẜm ꝙ vna eſt nobilior vel melior alia vt creat̉a intellectualis rationali. et ſpiritualis corꝑali et corporalis corruptibili. ¶ Sꝫ contͣ videt̉ ꝙ diuina ꝓuidentia ad corruptibilia ſe nō extendat. qꝛ damj.ij: libro dicit. ꝙ neceſſe eſt ꝙ ẜm dei prouidentiamet rationem neceſſariam fiant om̄ia ſicut melius fieri poſſunt. ſed corꝑalia vel corruptibilia poſſuntfieri meliora. gͦ ⁊cͣ. Rndeo et dico. ꝙ qͣꝫuis res corruptibilis pō ſit melius fieri qͣꝫ ſit. tn̄ vniuerſū melius eſt quod conſtat corruptibilibꝰ et incorrupti.bilibꝰ. qͣm ex incorruptibilibꝰ tm̄. Guiꝰ rato eſt. ꝙneliꝰ ē eſſe in mūdo duo bona qͣm vnū tm̄. Si aūtqueris vnde corrupto prouenit. Rndeo et dico. ꝙcorruptō n̄ eſt ex deo agente ſed ex deo nō agenteexemplum. ſicut tenebre ſunt ex ſole non influente vel ſubtrahente lucem ¶ Sapiens enim prouiſor non ſolum attēdit quid expediat vni rei particulari inſe. ſed magis quid competat ei reſpectuvniuerſi. ſic deꝰ. Hec. b. t. in. q. diſpū. de veritateq. de ꝓuidētia dei. arti. viij. Vtꝝ ꝓuidētia dei adcorpo alia ſe ectendat. in ſolū. ij. argū. et. iiij.
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten