Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

creaturam. Quartū eſt ꝙ deus aliqn̄ prouidet bonis ꝑ bonos. aliqn̄ vero ꝓuidet bonis ꝑ malos.Primo dico ꝙ nulla creatura ſine deo poteſt gubernare ſeip̄am. qd̓ tali rōne ꝓbo. Illud qd̓ non ē exſe non pt̄ ſe gubernare ex ſe. quia ſemper dependetab alio a quo eſt. ſed nulla creaturā eſt ex ſeip̄a ſeda deo. gͦ dependet a deo; et ſic nulla creat̉a ſine deopt̄ gubernare et cōſeruare ſeip̄am. Sꝫ forte arguēs in oppoſitū .ſ. ꝙ ſic. tali rōne. Deus ē om̄ipotens. gͦ pt̄ crature ꝯferre potētiā regendi et gubernandi ſeip̄am etiam ſine deo. Rn̄deo et dico. ꝙ qd̓damē nō poſſe qd̓ magis ē poſſe qͣꝫ nō poſſe. Verbigratia. Deus nō pt̄ peccare. nō pt̄ facere aliquācreaturā ſibi ſimilem. Similit̓ nō pt̄ facere aliquācreaturā que ſit ſufficiens ad gubernandū et conẜuandum ſeip̄am ſine deo. hec om̄ia non dicunt impotentiam in deo ſed magis potentiaꝫ. Vnde ſicutderogaret potentie diuine ille qui poneret aliquamcreaturaꝫ eſſe a ſeip̄a. ita derogaret dine ſapientieille qͥ poneret et diceret. ꝙ creat̉a eſſet ſufficiēs adregendū et gubernanduꝫ ſine deo ſeip̄am. Vn̄ qd̓creaturā nō poſſit ſe regere ſine deo nō ē ex impote̓tia dei. ſed ex impotentia creature que tanta virtutem nō pt̄ caꝑe. Hec alexander pͥma ꝑte ſūme. q.de prouidentia dei per quid ſit. arti. pͥmo in corpeq. et in ſolū. pͥmi argū. Ꝙ ꝓuidentie dei ſubijciūtur omnia duplr̓ probo. aut vt fienda. aut vt iamfacta. Primo vt fienda. et ſic ſubdunt̉ prouidentie dei om̄ia que ꝑ ip̄m fiūt. vt bona. Scd̓o vt iāfacta. et ſic ſubijcuitur prouidentie dei mala omniaque ꝑ dei prouidentiā in bonum aliquod ordinant̉Hec petrꝰ de tare. pͥmo ſcrip. ſen. diſ. xxxix. arti.ij. quoꝝ ſit prouidentia dei. ī ſolutōe. iij. argū.Scd̓o dico ꝙ deus ꝑ ſeip̄m prouidentiaꝫ habet doom̄ibꝰ creaturis. et hͦ ſpecialit̓ qͣtuor mod. ſcꝫ producendo. gubernando. ordinādo. cōſeruando perſeip̄m creaturas om̄s immediate. qd̓ probo duplicirōne Primo rōne potentie. ſic. Ille qͥ immediate p̄ſeip̄m creaturas producit. immediate per ſeipſumgubernat et prouidentiā habet. ſed deus eſt huiuſ.modi. gͦ ⁊cͣ. Scd̓o probo hoc idem rōne noticieſic. Prouidentia includit noticiam. vt patet ſupraij. c. ſed deus immediate omēs creaturas cognoſcit. ergo om̄ibꝰ creaturis prouidet ꝑ ſeip̄m. Hecb. t. contͣ gētiles libro. iij. Tercio dico ꝙ deꝰaliqn̄ de vna creata ꝑ aliā ꝓuidentiam habet quodnon eſt ex defectū dei ſed ex defectu creature. ſcꝫ ꝙnō poſſint immediate gubernari et prouideri a deoquod tali ratōne oſtēdo. Ꝙ em̄ aliquis per ſeip̄mſed ꝑ alterum nō poteſt alteri prouidere ex tribuscauſis cōtiugit. Prima ē ex defectu eius qui ꝓuidet. vt cum nō poteſt per ſe explere quod vult.Vt verbigratia in regno temporali. Ꝙ em̄ rex tēporalis in ſuo regno per ſeip̄m non prouidet ſed p̄alium. hoc eſt ex defectū v̓tutis regis que eſt limitata. ſed in regno eterno nullus poteſt defectus eſſe.et ideo per ſeipſum non per aliū creaturis prouidetia q ii. Enoet eas per ſeipſum gubernat. Secunda cauſa q̄ex defectu illius cui prouiſio fieri debet. qui nō poteſt a deo ſuſcipere prouidentiam immediate. ſedab aliquo alio v̓tute dei. Verbi gr̄a de oculo qͥ nōpt̄ videre ſolē in rota ſua. ſed videt eā in medio inaqua vel ſpeculo. ſic dina ꝓuidentia adminiſtrat etgubernat creaturas inferiores .ſ. creat̉as irrōnales ꝑ homīes. et homīes ꝑ angelos. eo ꝙ creatu̓e inferiores ꝓpt̓ defectū earū nō ſūt immediate ſuſceptiue actōnis vel prouiſionis dīne. Tercia cauſaeſt ꝓpter vtilitatē eius ꝑ queꝫ fit prouiſio. Vt v̓bigra. Sicut deus vult ꝓuideri et admīſtrari paupibus a diuitibꝰ ꝓpter vtilitatē diuitū. et vult etiamdoceri quoſdam ꝑ alios propt̓ vtilitatem docentiūVbi etiā nota. ꝙ cū dicit̉ deus ꝓuidet vni creature p aliam. ſi ꝑ dicit autoritateꝫ falſū eſt. eo ꝙ deꝰꝑ ſeip̄m prouidet et gubernat et nō ꝑ alium. vt cūdicit̉. ꝙ p̄poſitus gubernat ciuitate ꝑ autoritateꝫſibi cōmiſſam a rege. Si vero ꝑ dicit ſubautoritatem. ſic deꝰ ꝑ̄ creaturas prouidet alijs et gubernatſicut rex cuſtodit ciuitatem ꝑ p̄p̄oſitū. Hec alexander vbi ſipͣ. arti. ij. in cor. q. et in ſolū. ij. argū.Sed forte arguēs in oppoſitū. ſcꝫ ꝙ deus ꝑ ſeip̄met nō per alium mūdū gub̓nat et regit. ſic. Greg̓ſuꝑ illo verbo iob. xxxiiij. quem cōſtituit alium ſuper terrā ſic ait. Mundū ꝑ ſeip̄m regit qui ꝑ ſeip̄mcondidit. ſed deus mundū per ſeip̄m condidit.ꝑ ſeip̄m ſolum regit. Et dam. dicit in libro. ij. Nōeſt cōueniens aliū eſſe factorem mūdi. et aliuꝫ eſſegubernatorem vel ꝓuiſorem. Rn̄deo et dico. ꝙ dictō excluſiua ſolus non excludit ab oꝑatōe aliudinſtrumentū vel agens inſtrumentale. ſed aliud agens principale. Vt verbigratia. Si dicatur ſolꝰſortes facit cultellum non excluditur operatō marcelli. ſed alterius fabri. Ita etiam cum dicitur. deꝰper ſe mundum gubernat. non excluditur operatōcauſarum inferiorum quibus. q. medijs inſtruiētis deus agit. ſed excludit̉ prouiſio vel regimen alterius principaliter gubernantis. Vbi nota. ꝙaliud eſt de creatōne. et aliud de gubernatōe. Creatio enim qua deus res producit eſt ſoltus dei. eoꝙ creatio eſt ip̄ius eſſe qd̓ nihil aliud a deo preſupponit. gubernatō autem poteſt eſſe aliciius qui alium preſupponit. Hec beatus thomas in queſtōnibus diſputatis de veritate. queſtione. vj. de prouidentia dei. articulo. viij. in ſolutōne. iij. arguinēti. Quarto dico ꝙͣ deus aliquando prouidet bonisper bonos. aliquando prouidet bonis per malos.Ita dicit auguſtinus libro. lxxxiij. q̄ſtionū. Fieripoteſt. vt per bonum hominem et per malum dei ꝓuidentia opituletur. Sed forte queres quid eſtnielius. an ꝙ deus prouideat bonis per bonos anper malos. Reſpondeo et dico. ꝙ prouidere bonis per bonos eſt melius illi qui prouidet. ſed prouidere bonis per malos non eſt melius eis qui ꝓuident. ſed qūo ad vniuerſum melius. eo ꝙ magis facit ad pulcritudinem vniuerſi.