Nreptūēillicientis. ſic. Eternuꝫ ꝑfectius eſt temꝑali ⁊ ſpūale corꝑali. ſed p̄cepta noue legis ꝓmittur eterna.p̄cepta vero veteris legis ꝓmittebat temꝑalia. Siv̓o p̄cepta legis veteris ꝓmittebāt eterna. hoc eſtſub quadā figura ⁊ ſimilitudine tempaliū. Vn̄ illa ſuerūt vmbra ſolū ẜm apoſ. ad hebre. x. Iſta fuerūt veritas. gͦ ⁊cͣ. ¶ Tercio hoc idem ꝓbo ratōemodi exequendi. qꝛ p̄cepta legis veteris erant gͣuiF x g.ora ad obẜuandū. p̄cepta aut noue legis ſūt faciliora. Vn̄ nota. ꝙ difficile ⁊ oneroſuꝫ menſurant̉ſcd̓m v̓tutē ſuſtinētis. aliquid em̄ eſt oneroſū debili qd̓ forti eſt leue. Et ideo de onere legis ⁊ euangelij poſſumꝰ duplr̓ loqui. Nno modo ex ꝑte pluralitatis. et ſic lex vetus fuit guior ad obẜuandūqꝛ plura p̄cipiebat Scd̓o ex ꝑte virtutis obẜuantiū. et ſic lex noua eſt facilior. tum q lex vetus auxiliū gratie non cōferebat ad mādata implenda ſicut noua facit. tū q lex vetus ꝑ̄ modū timoris cōgebat ad faciendū. ad quod lex noua inducit ex amore qui om̄īa leuia facit. Hec bea. tho. iij. ſcripſe t. diſ. xl. arti. iij. in tribꝰ q̄ſtio. Re. in ſcd̓o volūmīe ſuꝑ lex noua. de comꝑatōne legis ⁊ euangelij¶ De pͥmo pͥꝑ om̄ia capitula.cepto in ſpeciali. Nō habebis deos ⁊cͣ Ca. xiiijOſtquā dictum eſt de preceptis decalogiVin generali. nūc dicendū eſt de quolibetp̄cepto in ſpeciali. ¶ Primū gͦ p̄ceptū decalogi qd̓ ſcribit̉ exodi. xx. ē. Vlō habebis deos alienos; et nō facies tibi ſculptile neqꝫ om̄eꝫ ſimilitudinē. neqꝫ adorabis neqꝫ coles ea. In quo p̄cepto prohibet̉ ⁊ excludit̉ cultus falſorū deoꝝ. Ratōautē huiꝰ eſt. qꝛ ad legem ꝑtinet facere homīēs bonos. quod lex duplr̓ facit. ſcꝫ p̄mittendo fundainetum. ⁊ excludendo impedimētū. ¶ Primo p̄mittendo religionis fundamētū. ꝑ quod homo debite ordinat̉ in deū. qui eſt finis vltimus volūtatis hūane. Vn̄ ſicut in generatōne animalis pͥmo generatur cor. et inedificatōne domus pͥmo fit fundamētū. Sic ī bonitate volūtatis pͥma pars eſt habe̓ fidem in deo v̓o. ¶ Secūdo excludendo oppoſitū ſcꝫfidri impedimentū. Verbi gr̄a. Sic̄ agricola pͥmoterrā purgat. et poſtea eam ſemīat. ſic lex pͥmo pͥcipit veram fidem et poſtea excludit falſā. Iuxta illud math̓. vi. Vlō poteſtis deo ſeruire ⁊ manone.In hoc aūt p̄cepto tres clauſule cōtinent̉. Primaeſt. Non habebis deos alienos. Secūda eſt. Nōfacies tibi ſculptile neqꝫ aliqua ſimilitudinē. Ratioaūt harū duarū clauſſilarū eſt. qꝛ cultus alienoꝝfalſorū deoruꝫ duplicit̓ apud aliquos abẜuabaturQuidā em̄quaſd ī creaturas pro dijs colebat abſqꝫ inſtitutōne imaginū. Vn̄ varro dixit. ꝙ autiqͥdeasromani diu ſine ſimulacris coluerūt. Et hic cultꝰprohibet̉ cum dicit̉. Non habebis deos alienos.Apud alios erat cultꝰ falſorum deorū ſub quibuſda imaginibꝰ. et hoc ſpecificat cū addit neqꝫ eorūque in celo ſūt. vt ſolis et lune. ⁊ q̄ in terra. vt hominis ⁊ bouis et ſimilia. et q̄ in aquis ſub terra. vtpiſciū. Et ideo hoc p̄cepto prohibēt̉ tria. Primoip̄arum imaginū inſtitutō cū dicit̉. Non facios tibi ſculptile. Scd̓o ip̄arum extertus adoratō cū dicitur Neqꝫ adorabis ea. Tercio ipſarum imaginūinterius veneratō cum ſubdit̉. Neꝙ coles ea. Eideo tercia clauſula eſt. neqꝫ adorabis neqꝫ colesea. neqꝫ adorabis ſcꝫ exterius. neqꝫ coles ſcꝫ interius. vt glo. exponit. ⁊ loquit̉ de ſculptilibus ⁊ imaginibus. Hec bea. tho. ſcd̓a. ſcd̓e. q. xxvj. . arti. j.Vtrū pͥmū p̄ceptū decalogi cōuenient̓ tradat̉. incor. ſolu. et in ſolū. ij. argū. Et ibidem. q. xciiij.de ydolatria. arti. ij. Vtrū ſit peccatū. argū. ꝯtravbibreuit̓ exponir autoritatem. exodi. xx. neqꝫ a.dorabis neqꝫ coles ea. oſtendens ꝙ vtrūqꝫ horuꝫſcꝫ adorare ea ydola ⁊ ſculptilia exterius. ⁊ cole̓ eainterius eſt peccatū. Vbi ſcd̓m gloſaꝫ nota drāminter adorare ⁊ colere. qꝛ adorare eſt in actu exteriori. colere v̓o in actu interiori. Vn̄ hūgo de ſancto victore ſic ait. Adorare eſt corꝑe deo inclinareſe ⁊ ei genua flectere. Re. inpͥmo volū. ſi ip̄ adoratō. Golere v̓o eſt ei rectam mentē phūilitatem etdeuotōnem offerre. ⁊ ip̄m pͥncipiū ⁊ finē omnis boni credere. Vtrūqꝫ autē horū prohibꝰ ſculptilibusniferre. ſcꝫ vt neqꝫ ſpe̓ꝫ adores neqꝫ coles affectuSꝫ nunqͥd inclinare ſe regi eſt peccatum mortale.ſcꝫ cū quis ſe metu mortis inclinat. Rn̄deo et dicoꝙ non. ſcꝫ quaſi homī vbi nullū ꝑiculū īminet fideineqꝫ ſcandalū fratris.¶ Quō iudei ſarraceniheretici peccatores chriſtiam faciūt contra pͥmū p̄ceptum. Ca. xv.St aūt ſciendū ꝙͣ loquēdo allegorice cōtra tres clauſulas ſup̄dictas faciunt iū.dei ſarraceniheretici peccatores chriſtia.ni. Qd̓ ſic patet. ¶ Prima clauſula eſt. Nō habebis deos alienos. Contͣ hoc faciūt iudei et ſarracein qui ydolatre hn̄t et colunt deos alienos. Nāiūdei habent antichriſtū. ſarraceni v̓o machamētū.Iudei antichriſtū meſſiaꝫ ſuū venire ſperat. ſarraceni machametū ꝓphetam ſuū veniſſe credūt. ¶Scd̓ac lauſiila eſt. Nō faciēs tibi ſculptile. Contͣhanc faciūt heretici ydolatre qui faciūt ſculptile. etconfingūt deū eſſe qd̓ nihil eſt. Non em̄ de deo credunt niſi qd̓ imaginatōne ⁊ fantaſia cōfingūt. iſaxl. Qui ſileꝫ feciſtiſ deū ⁊cͣ. Vn̄ſuꝑ illo v̓bo ioſne.xxiiij. Auferte deos alienos de medio veſtri. augꝰinglo. colla. ſic ait. Sanctꝰ gͦ propheta in cordibus eorū cogitatōnes cernebat de deo alienas adeo. ⁊ ip̄as amonebat auferri dicens. Auferte ⁊cͣCuiꝰ ratōnem augꝰ aſſignat dicens. Quiſquisem̄ talem cogitat deū qualis nō eſt. deū falſummcogitatōne portat. Et ſubdit. Quis eſt aūt qͥ cogitat deū vt ip̄e eſt. quaſi dicerꝫ. nullus in hac vita. Vn augꝰ cōcludit. Relinquit̉ gͦ fidelibus qͣꝫdiu ꝑegrinatur a domino auferrea corde ſuo fantaſmata de deo q̄ nihil ſūt. Ita dicit apoſtolꝰ pͥmead choꝝ. viij. Ydolū nihil eſt in mūdo. Qd̓ verbūpoteſt multiplicit̓ intelligi. ¶ Primo ſic. inqͣntum
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten