Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

piepio⁊ ſimilitudo. et ſic exponit origenes. vt dicaturapolum nihil eſt. quia nulla res eſt in mūdo cuuiꝰſit ſimilitudo. Alio modo pt̄ intelligi de ydolo ẜmetres q̄dam. et hoc duplicit̓. Vno modo qͣntūad formā que extimat̉ eſſe in ydolo ⁊ nō eſt in eo.ſcꝫ forma deitatis. Alio modo qͣntum ad effectū. qꝫſca ad peccatū inducit quod eſt nihil. Et his moqͣqeponit bea. tho. iij. ſcripto. ſen. diſ. xxxvj. in exꝙſitōne lr̄e circa finem. Quarto modo exponit̉ſic. ydolum nihil eſt in mūdo. id eſt nulla creatu̓aeſt. quia et ſi materia ligni vel lapidis ſit aliqͥd. nōtn̄ ex his ⁊ deitate fit vnū ſicut putant ydolatreQu̓to ſic. ydolū nihil eſt id ē nulla dei ſimilitudovt heretiti ⁊ ydolatre putant. Sexto ſic. ȳdoluꝫnihil eſt id eſt nullius vtilitatis vel valoris ad hoc.vt ad ſalutem ducat vel ꝑdat. Vis modis exponitdn̄s hūgo cardina is ordinis fratrū p̄dicatorū inpoſt lla ſuꝑͣ allegata autoritate. Tercia clauſulaeſt. Non adorabis neqꝫ coles ea. Contra hanc facit chriſtianus quilibꝫ peccator qͥ colit iſta inferiora. vt deū. Vieronimꝰ. Qd̓ quiſqꝫ venerat̉ plus etamat hoc illi deus eſt. Verbi gr̄a. Suꝑbus ⁊ amibicioſus colit que ī celo de ſuꝑ ſūt. qꝛ ſuꝑ om̄ia colit honorem ⁊ p̄laturā. Cupidꝰ colit ſimilitudineꝫeoꝝ q̄ ī terra ſūt. Golla. iij. Auaricia eſt ydolorūẜuitꝰ. Luxurioſus colit ſimilitudinē eoꝝ q̄ in aqͥs⁊ delicijs ſūt. philip̓. iij. Quoꝝ deꝰ vent̓ eſt ⁊ gloriain cōfuſione. Sic gͦ patet expoſitō pͥmi p̄ceptiHec alexander tercia ꝑte ſtīme. q. xxv arti. iiij. deexplanatōne pͥmi mandati allegorice. De ſcd̓o precepto non aſſumes ⁊cͣ. quareiſtud datur poſt pͥmū.Capi. .xvj.Ecūdū p̄ceptū decalogi eſt. Non aſſumēs nomē dei fui ī vanū. exodi. xx. Katō aūt quare illud p̄ceptū poſt pͥmū ſcd̓oimmediate datur eſt. qꝛ prius ē colendo deū eū ſuſciꝑe qͣꝫ eum ſuſceptū honorare. Et primo p̄ceptoꝓhibetur ſuꝑſticio. vt patet infra ſuꝑſticio. Reqͥ.in primo capi. quid eſt. Secundo p̄cepto ꝓhibet̉directe ꝑiuiriū ad irreligioſitatē ꝑtinens cū dicit̉.Non aſſumes nomen dei tiu mn vanū. Qd̓ v̓bū exponit̉ tribus modis. Non aſſumes nomen dei tuiin vanū. id eſt nec falſo. nec ꝓ nihilo. nec dolo piurabis ꝑ nomē dei. Ita vna expoſitō eſt ſpūalis.alia lr̄alis. alia pͥncipalis. Primo dico ꝙ vna expoſitō eſt ſpūalis. et eſt talis. Non aſſumes nomēdeitium vanū. glo. interli. id eſt nō exiſtimes necputes nomen dei tui. id eſt chriſtū filiuꝫ dei eſſe creatura tm̄. vt quidā heretici putāt ⁊ ꝑtinaciter aſſerunt. Secūda expoſitō eſt lr̄alis ⁊ eſt talis. Nōaſſumēs nomendei tui in vanū. glo. interli. iuranOſcꝫ pro nihilio nomen dei. Tercia expoſitio eſtpͥn̄cipalis ſcꝫ lr̄alis et eſt talis. Nō aſſumes nomendei tiū mn vanū. ſcꝫ turando pro falſo. Nam ſic̄ enset perū ſūt idem. ita vanuꝫ id eſt non ens ⁊ falſumait idem. qnaſi diceret. Nō aſſumes nomē dei tuainpanum. id eſt non ꝑiurabis. quaſi diceret. Nōiurabis falſo quod eſt in vanū iurare ⁊ ſic ꝑiurare. Nam falſa iuratō ꝑiuriū nomīat̉. qd̓ pͥncipalihoc p̄cepto ꝓhibetur cū dicit̉. Non aſſumes ⁊cͣ. Vbi nota. ꝙ eſt iuratō vera vana falſa iniuſta.Primo em̄ eſt turatō vera q̄ tres comites habe̓ debet. vt patet ſupͣ turamētuꝫ pͥmo volumīe. Et tūcturare eſt aſſumere nomē dei tui in teſtimoniū ſueperitatis. et hoc licet nec ſic iurare eſt aſſumere nōmen dei in vanū. Secunda eſt iuratō vana q̄ eſt ſine iudicō diſcretōis. Tercia eſt iuratō falſa gͣuiorq̄ eſt ſine rectitudīe veritatis. Quarta ē iuratō iniuſta adhuc grauior ſupͣdictis. Qn̄ auteꝫ aliquiscurat vane. id eſt ſine iudicō diſcretōis ex aliquaanimi leuitate ſi verū iurat non eſt ibi vanitas ex ꝑte iuramenti. ſed ex ꝑte iurātis. Et ideo iurato faſa ex ꝑte iurantis que eſt ꝑiuriū. iſto p̄cepto debꝫprohiberi cum dicit̉. Non aſſumes ⁊cͣ. Sꝫ forte queres. cū blaſphemiavel quid aliud fiat verbovel facto in cōtumeliā dei ſit grauiꝰ peccatū qͣꝫ ꝑiurium. vt patet in pͥmo volunne. quare hoc p̄ceptonon prohibet̉ ſicut ꝑiuriū. Rn̄deo et dico. ꝙ ea p̄cepit vel prohibuit q̄ cōmūius hūane vite ſolēt accidere. Vn̄ qͣꝫuis blaſphemia ſit grauius peccatūqͣꝫ ꝑiuriū. vt patet in pͥmo volū. ſupͣ blaſphemia.tam qꝛ piuriū conſuetudine frequētius accidit qͣꝫblaſphemia in quā homo rarius labit̉. Et ideo hͦp̄cepto magis prohibet̉ ꝑiurium qͣꝫ blaſphemia.vbi dicit̉. Non aſſumes nomē dei tui in vanum.Vbi nota. ꝙ nominibꝰ dei debet̉ reuerentia ex ꝑterei ſignate que eſt vna. non aūt ratōne vocū ſigͣntiū que ſūt mūltē. Et ideo ſingulariter dixit. Nonaſſumes nomē dei tui in vanū. qꝛ non dr̄t ꝑ qd̓cūqꝫ nomē deipturiū cōmittatur. Hec bea. tho. ſcd̓aſcd̓e. q. cxxij. arti. iij. Vtrum ſcd̓m p̄ceptū decalogi cōuenient̓ tradat̉. in cor. ſolū. ⁊. in ſolū. argu Ꝙ ſpūaliter loquendo nomen dei aſſumiturin vanum tripliciter.Capi. .xvij.I vero aliter vis procedere loquēdo ſpūaliter dicas. ꝙ nomen dei aſſumit̉ in vanū triplicit̓. ſcꝫ corde. ore. ⁊ oꝑe. Primo aſſumit̉ nomen dei in vanū corde ſcꝫ fide. et ſicnomen dei aſſumūt in vanū paganus hereticus etmalus chriſtianus. Primo nomē dei aſſumit ī vanū paganus. qꝛ credens ꝙ deus ſit credit diuītatis naturaꝫ meſſe creature. et ideo in vanū qꝛ falſum credit. Secūdo aſſumit nomē dei in vanū horeticus corde. in qͣntum credit dei fi iū qui deus eſtpuram creaturā eſſe. et ideo in vanū. eccleſiaſtespͥmo. Vanitas vanitatū ⁊cͣ. Tercio aſſumit nom̄dei in vanū corde malus et falſus chriſtianꝰ inſacͣmenti baptiſmi p̄ceptōnē. ſꝫ in vanū. quia nec mētem chriſtianā nec vitam gerit. vnde in pſal. Coreoꝝ vanū eſt. Secūdo nomē dei in vanuꝫ aſſumit̉ ore quadruplicit̓. ſcꝫ peiorando. vouendo. p̄dicando. ⁊ orando. Irimo aſſumit̉ nomen dei in vanū peiorando. vt patet capitulo p̄cedenti. Scd̓oaſſurnit̉ nomen dei in vanū in voti tranſgreſſione.