Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

niud ōceptuꝫ ponit̉ pͥmo qd̓ magis eſt cōtrariumcii ⁊ ratōni. quod ſic patet. Cū em̄ ordo ratōnisqfine incipiat. maxime eſt contra ratōnē vt homomordinate ſe habeat circa finem. finis aūt hūaneſocittatis eſt deus. et ideo oportuit homineꝫ ꝑ precepta decalogi ordinari ad deū. cū etus contriumſit gͣuiſſimū. Verbigratia. Sic̄ enim in exercitu qͥordināt̉ ad ducē ſic̄ ad finē ſcꝫ infidelitas eſt gͣuiſſimuꝫ. ſecundum eſt ꝙ eum reuereat̉. tercium eſt ꝙei famulet̉ vel obſequat̉. Maius aūt peccatū eſt pͥmū qͣꝫ ſcd̓m. ⁊ ſcd̓m qͣꝫterciuꝫ. ſcꝫ ꝙ miles infideliagens cū hoſte pactum habeat. qͣꝫ ſi aliquā irreuorentiā duci exhibeat ⁊ hoc etiam eſt grauius. qͣꝫ ſiin aliquo obſequio ducis deficiens inueniat̉. Sica ſimili. qꝛ magis eſt contrariū ratōni ꝙ homo circa finem ſcꝫ deū ꝑ infidelitatem peccet. et ideo tanqͣꝫgrauiꝰ pͥmo prohibet̉ cū dicit̉. non habebis ⁊cͣ.et ſcd̓o aliud. et tercio aliud ⁊cͣ. Secundo dicoꝙ in p̄ceptis ordinātibus homīeꝫ ad ꝓximū. illudpeccatū eſt gͣuius qd̓ magis ratōni repugnat. qd̓ex duobꝰ ꝯſiderari pt̄. ſcꝫ ex ꝑte debiti. ⁊ ex ꝑte nocumenti. Primo ex ꝑte debiti. naꝫ iagis peccathomo ⁊ grauiꝰ ſi non ẜuat ordinem debituꝫ ad ꝑſonas quibꝰ magiſ eſt debitor. et ideo inter precepta ordinantia homīeꝫ ad ꝓximū. primo ponit̉ preceptum ad ꝑentes cū dicit̉. honora pr̄em tuum ⁊cͣ Scd̓o grauitas peccatoꝝ attendit̉ ex ꝑte nocumenti. Vnmagiſ repugnat ratōni. et ſic grauiuspeccatuꝫ eſt peccare oꝑe. qͣꝫ peccare ore vel corde.Et int̓ peccata oꝑis grauiꝰ eſt peccatū homicidiūꝑ quod tollit̉ vita homīs iam exiſtentis. qͣꝫ ad ultērium qͣꝫ furtū qd̓ ꝑtinet ad bona exteriora. Et vltitria pecoti. Itn eꝫ eoꝙ iſpuimo ponit̉ peccatū cordis. quod ⁊ ſi ſit prius alijsin executione tn̄ eſt minꝰ graue. et ideo eius prohibito poſterius cadit in ratōne. Hec bea. tho. pͥ. ij.q. c. arti. vj. Vtrum p̄cepta decalogi ꝯuenient̓ ordinent̉. in cor. ſolū. Ꝙ p̄cepta debuerūt diſtingui ꝑ affirmatiua ⁊ negatiua.Ercio dico ꝙ p̄cepta. Capi. xij.decalogi different̓ dant̉. Non em̄ p̄cepta decalogidebuerunt dari et omnia eſſeaffirmatiua. ſꝫ debuerūt diſtingui ꝑ affirmatiua ⁊negatiua. Ratō huiꝰ eſt duplex. vna eſt ex ꝑte v̓tutis. alia eſt ex ꝑte mercedis. Prima huiꝰ ratōeſt ex ꝑte v̓tutis. ſic. Intentō legiſlatoris eſt gͣdatim homīes abſtrahere a vicijs ⁊ inducere ad v̓tutes. ſed hoc fit ꝑ p̄cepta affirmatiua ⁊ negatiua.gͦ ⁊cͣ. Secūda ratō eſt ex ꝑte mercedis. ſic. Sicūt tranſgreſſor p̄ceptorū demeret̉ qꝛ peccat mortaliter: ita obẜuator meret̉. ſed nō ſolū in faciēdodonū quis meret̉ ad qd̓ obligant p̄cepta affirmatuad: ſed etiam in abſtinendo a malo ad quod obligant p̄cepta negatiua. Sed contͣ. Meritu cōſiſrit in acta. ſꝫ in p̄ceptis negatiuis non ponit̉ aliqͥſa tus h ſolum negat̉. gͦ p̄cepta decalogi nō debuerant ꝑ negatiua aſſignari. Rn̄deo ⁊ dico. ꝙ quādas in p̄ceptis negatiuis nō ponat̉ actus exteriorpirēptūſed potius priuat̉. includit̉ tn̄ actꝰ ratōnis eligtis repreſſionem cupiditatis vel concupiſcētie q̄ adactus ꝓhibitos inclinabat. et in hͦ meritū ꝯſiſtit. Vn̄ nota ꝙ plura dant̉ p̄cepta negatiua qͣꝫ affirmatiua. qd̓ patet. Nam ſeptem dant̉ vel ponūt̉p̄cepta negatiua. duo auteꝫ ſola affirmatiua. qd̓fit duplici ratōne. ſcꝫ ratōne extenſionis ⁊ inclina.tōnis. Primo ratōne extenſionis. qꝛ negatō adplura ſe extendit qͣꝫ affirmatō. eo ꝙ ad affirmatōneꝫ ſemꝑ ſequit̉ negatō oppoſiti. nō aūt ad negatōnē vniꝰ oppoſiti ſequit̉ affirmatō alteriꝰ. Verbi gratia. Si eſt album ſequit̉ ꝙ non eſt nigrum.non tn̄ ſi non eſt nigrū ſequit̉ ꝙ eſt albuꝫ. quia adplura ſe extendit qͣꝫ affirmatō. vt dixi. Et inde eſtetiam ꝙ non eſſe faciendā iniuriā qd̓ ꝑtinet ad precepta negatiua. ad plures ꝑſonas ſe extendit ẜmpͥmū dictamen ratōnis quā eſſe debitū. nec aliciuofficium vel bn̄ficiū impendat̉. Ineſt aūt pͥmo dictamen ratōnis ꝙ homo debitor eſt obſequij vel beneficij exhibendi illis ꝑſonis a quibꝰ beneficia accopit ſi nondum recompenſauit. duo aūt ſūt quorūbn̄ficijs nullus recompenſauit. ſcꝫ deus ⁊ pat̓. vtdicit̉ in octauo ethicoꝝ. Et ideo ſolū duo p̄ceptaaffirmatiua ponunt̉. vnū de honoratōe parentū.aliud de celebratōne ſabbati in cōmemoratōne diuini bn̄ficij. Secūdo poſuit plura p̄cepta negatiua qͣꝫ affirmatiua ratōne inclinatōnis. ſcꝫ q plures inclinant̉ ad malū qͣꝫ ad bonū. ideo ⁊cͣ. Tercio hoc fuit ratōe cognitōnis. qꝛ magis eſt ī ꝓmptu ⁊ magis facile. vt mala dimittant̉ qͣꝫ vt bon apficiant̉. In malis etiā illa ꝓhibuit q̄ ſtatim in pͥmoaſpectū deteſtanda vident̉. Et ſimilit̓ in bonis illap̄cepit q̄ cuilibꝫ eſſe debita fieri eſt manifeſtū. Hecbea. tho. iij. ſcripto. ſent. diſ. xxxvij. arti. ij. q. pͥ.Vtrū p̄cepta decalogi cōuenient̓ aſſignātur in ratōne ſolū. ⁊ in ſolū. pͥmi argumenti. Ꝙ p̄cepta decalogi eminent̓ cōmendant̉. nāꝑfectora ſūt p̄cepta noue legis qͣꝫ reteris. qd̓ tri.pliciter probat̉. Capitulū..xiij.Varto p̄cepta decalogi eminenter ꝯmēdant̉. Nam ꝑfectōra ſūt precepta legisnoue qͣꝫ legis veteris. qd̓ ad pn̄s ꝓbo triplici ratōne. ſcꝫ ratōne motiui. premij. ⁊ modi.Primo ratōne pͥncipij vel motiui inducentis. ſic.Amor ꝑfectōr eſt timore. ſꝫ in p̄ceptis legis veterisfuit timor inducens ad olẜuantia ip̄orū. in p̄ceptis aūt noue legis eſt amor. gͦ ⁊cͣ. Vn̄ augꝰ. Breuis dr̄ia timor ⁊ amor. Rato huiꝰ eſt. qꝛ lex velusſumpſit iniciū in on̄ſione diuine poteſtatis q̄ tinorem incutit. Vn̄ ⁊ in ip̄a legiſlatōne propt̓ fulgu̓avoces ⁊ tonitrua audientes timor inualit. vt dicerent. Non loquat̉ nobis dn̄s ne forte moriamur.exodi. xx. Lex aūt noua miciū ſumpſit ex orīſionediuine caritatis. quia in effuſione ſangͥnis xp̄i q̄fuit ſignuꝫ ꝑfectiſſime caritatis. Vnde tunc vt ipſeait. Nouū teſtamentū ꝯfirmatū eſt meo ſanguinc Scd̓o hoc idem ꝓbo ratōne p̄mij ꝯſequentis et