Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

ſiue ille actus ſit p̄cedens omſſionem. vt cū iliqͥsimcedit̉ ne ſurgat ad matutinas. qꝛ nimis vigili.uit inſero circa aliqua ſe occupando. Secundo reſr ōdeo ſcd̓m veritatem quā ponit ⁊ tenet beatꝰ thomas. ꝙ in peccato oīniſſionis non requirit̉ actusaliquis. ſed ꝑ ſe loquendo peccatum omiſſionis inipſa ceſſatōne actus debiti conſiſtit. Hec bea. thoprobat quatuor modis. ſcꝫ auctoritate. ratione.diſtinctōne. ⁊ cōꝑatione. Primo hoc ꝓbat auctoritate. iacobi. iiij. Scienti bonū ⁊ non facienti peccatum eſt illi. ſed non facere qd̓ homo debꝫ non importat aliquem actū. gͦ peccatū omiſſionis eſt abſqꝛ aliquo actu. imo eſt ceſſare ab actu. Secūdo ꝓbat ratōne ſic. Iudiciū eſt dandū de rebꝰ ſcd̓m idquod eſt ꝑ ſe ⁊ non ꝑ accidens. ſed actꝰ ꝑ accidēsſe habꝫ ad peccatū omiſſionis. qd̓ patꝫ. Quia ꝙomittens aliquid aliud faciat eſt ꝑ accidens. gͦnodebet dici ꝙ peccatum omiſſionis conſiſtat in actuꝓpter aliquem actū adiunctū. qꝛ actus adiunctushͦ accidens ad peccatum omiſſionis ſe habꝫ vt dixiTercio hoc idem probat̉ cōꝑatōne. qꝛ etiā in peccato tranſgreſſionis cōtingit aliquem actū adiungiqui tn̄ ad peccatū tranſgreſſionis ꝑ accidens ſe habꝫ. vt verbigratia. Sicut aliquē furantē loqui velvidere; et ſimiliter nullus actus ad peccatū omiſſionis p̄tinet. ſꝫ ſola ceſſatō ab actu debito. Et cōfirmo hͦ ideꝫ ratōne ſcd̓a ſic. Nō punitur homo iuſteniſi pro peccato. ſꝫm ſola omiſſione boni qd̓ homnotenet̉ facere. homo iuſte punit̉. vt dicit̉ math̓. iijOm̄is arborque non facit fructū bonum excideturet luce. xij. Seruus qui cognoſcit voluntatem domini ſui ⁊ non facit ſcd̓m voluntatem eius plagisvapulabit multis. gͦ ſola boni omiſſio ſine actū eſtpeccatum. Quarto hͦ idem probo diſtinctōne. Nādifferentia eſt int̓ peccatū trāſgreſſionis ⁊ omiſſiom̄s qͣntum ad hoc. ꝙ peccatū tranſgreſſionis nōeſt priuatō ſola. ſꝫ eſt actus pͥuatꝰ debito ordineratōnis. ſicut furtum vel adulteriū eſt quidā actꝰmordinatꝰ. Et ratōne actus peccatū eſt quedamres vel natura. ratōne vero priū itōnis ordinis peccatum nihil dicit̉. ſcd̓m augu. qui ſuꝑ illo v̓bo ioh̓pͥmo. ſine ipſofactum eſt nihil ſic dicit. Peccatūeſt nihil. ſcꝫ ratōne pͥuatōnis. Et pͥmo quodlibe.bea. tho. Ꝙ peccatuꝫ maxime tranſgre ſionis eſtactus inordinatus. ratōne actus peccatū eſt natura aliqua. ſꝫ inordinatō eſt pͥuatō. et ſcd̓m hāc peccatum dicitur nihil eſſe. ab auguſ. q. xvij. vtrumpeccatū ſit natura aliqua. in cor. ſolū. Sꝫ peccatum omiſſionis ſcd̓m veritatem loquendo eſt ſolapuato actus debiti cuiꝰ ſubiectum non eſt aliquisactus. ſꝫ poteſtas voluntatis ſicut ſubiectū cecita.tis non eſt viſio. ſꝫ id quod eſt aptū natum videreVnde qꝛ voluntas eſt cauſa effectiua ⁊ ſubiectiuaomiſſionis. ideo omiſſio habꝫ ratōnem culpe. eo ꝙomiſſio eſt volūtaria. qꝛ eſt in poteſtate noſtra nōvellꝰ. ſicut velle. ⁊ non facere. ſicut facere. et ideoda boni debiti omiſſio eſt peccatum. Sed contravidet̉ ꝙ in peccato omiſſionis ſit aliquis actus ſiContraria ſūt in eodem genere. ſꝫ meritū ⁊ de mēritum ſūt cōtraria. gͦſicut ad meritum requirituractus. qꝛ ſine eo nullus meret̉. ita etiam ad demeritum vel peccatū requiritur actus. Del forma ſicratōne. Sicut meritū ꝯꝑatur ad virtutē. ita pec.catum ad vicium. ſꝫ merituꝫ non poteſt eſſe abſqꝫactibꝰ. gͦ nec peccatū. Rn̄deo ⁊ dico. ꝙ differētiaeſt inter meritū ⁊ demeritum. Quia meritum nonpoteſt eſſe ſine aliquo actu ſaltem voluntatis. niſiſcꝫ aliquis voluntarie faciat qd̓ debꝫ. demeritumaūt eſſe poteſt abſqꝫ aliqͦ actu. Ratō aūt huiꝰ eſtqꝛ plura requirunt̉ ad bonū qͣꝫ ad malū. eo ꝙ bo.nū contingit ex tota cauſa ⁊ integra. malū autemex ſingularibꝰ defectibꝰ. vt dicit dioni. ca. iiij. de diuiris nominibꝰ. Et idro meritū nō poteſt eſſe abſqꝫ aliquo actu ſaltem voluntatis. peccatum aūt poteſt contingereſiue aliquis faciat qd̓ non debꝫ. vteſt in peccato tranſgreſſionis ſiue nō faciendo qd̓debet. vt eſt in peccato omiſſionis. Vbi nota ꝙ ſialiquis omittit quod eſt debitū ⁊ facit qd̓ de ſe eſtbonū peccat peccato omiſſionis ⁊ pct̄o tranſgreſſionis. verbigratia. Honorare pentes eſt debitumDeum ore laudare eſt bonū de ſe. ⁊ tamē ſi aliquiseo tꝑe qͦ tenet̉ honorare ꝑentes laudibꝰ diuinisinſiſtat peccat. omittendo ſcꝫ honorem ꝑentū. Ratio aāt huiꝰ eſt. qꝛ actus om̄is vt videt̉ ꝑ ratōnēregulari debꝫ. vn̄ omnis actus ⁊ ſi de ſe ſit bonus.pt̄ non bn̄ fieri. ſi nō debitr fuerit regulatus. vtꝫſcꝫ fiat qn̄ debꝫ. ⁊ propt̓ quid debꝫ. et ſic de alijsq̄ ſūt in actibꝰ obſuanda. Ut verbigratia. Hoc ipſū qd̓ eſt deū diligere qd̓ de ſe eſt bonū poteſt malefieri. puta ſi quis diligit deū ꝓpter temꝑalia Similiter hoc ip̄m qd̓ eſt deum laudare ore quāuis deſe ſit bonū. tn̄ poteſt male firei. ſi hoc quis faciatqn̄ non debꝫ. ſcꝫ qn̄ alia facere tenetur. puta eo tepore quo ꝑentes honorare debꝫ. Vn̄duplicit̓ peccat. tum q omittit quod debꝫ. tum ꝙ ꝯmittit qd̓non debꝰ ꝓtunc. Hec bea. tho. pͥ. ſcd̓e. q. lxxj. artiv. vtrum in quolib̓ꝫ pct̄o ſit aliquis actus. argūcontͣ. ⁊ in cor. ſolū. ⁊ in ſolū. argumentoꝝ. Et itērum in qͥſtionibꝰ diſpū. de malo. q. iij. de peccato.arti. j. kib eodem titulo. in cor. ſolū. in pͥncipio etin fin e ⁊ in ſolū. iiij. argū. ⁊ in ſolu. vij. argū. incontrarium facti. Quō omſſio boni debiti eſt peccatum.Tapitulum. lxvTT quia omiſſio bonidebiti eſt peccatumeo ꝙ volūtaria. q in poteſtate noſtra eſtgac. xa ci nonfacara. ⁊t vō̄ plle ſicut prlloEx quo ratōneꝫ culpe habꝫ. vt ex p̄cedētibꝰ patꝫ.Ideo dauid proph̓. in pſalmo. xxxj. dicebat. Delictum meū cognitum tibi feci. ⁊ in tuſticiam meānon abſcondi. In quo verbo cōfitetur duo peccataſcꝫ peccatū omiſſionis. ⁊ peccatū ꝯmiſſionis. Primo cōfitet̉ peccatum omiſſionis dicens. Delicꝭummeū cognitū tibi feci. quaſi diceret. Delictū meuꝫſcꝫ ꝙ facienda mea dimiſi. vt quia peccatū taciūi