Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

precepta legis ex quibus regulantur actus noſtriActus aūt noſtri ſcd̓m p̄cepta legis duplicit̓ regūlant̉ Dno modo ſcd̓m diſtinctōnem p̄ceptorū inſe. ⁊t ſic delictum reſpicit p̄cepta affirmatiua. ⁊ cōim ſum p̄cepta negatuua. Vn̄ augꝰ in libro de ꝑfectōne iuſticie ſic ait. Quobus modis fit om̄e peccatum. aut ſi illa fiant q̄ prohibent̉. aut ſi illa nonfiant q̄ iubent̉. Et hec duo ſonant ⁊ ſunt delictum⁊ cōmiſſum. vt ſcꝫ ex nomine patꝫ. Secundo re.gulat̉ quis p̄ceptis legis ſcd̓m deſertōnem p̄ceptorum. id eſt ſcd̓m ꝙ peccans duobꝰ modis deficita p̄ceptis. Vel qꝛ deficit a p̄ceptis ſcd̓m ratōnē ꝑignorantiam. et ſic eſt delictum. Vel qꝛ deficit a p.ceptis ſcd̓m voluntatem ⁊ cōtemptū. et ſic eſt cō.miſſum. Et ſic patꝫ ratō duplicis expoſitōnis quare peccatuꝫ diuiditur ⁊ dicit̉ cōnnſſum vel delictūHec bra. tho. ſcd̓o ſcripto ſen. diſt. xlij. ſcd̓a ꝑtediſt. arti. ij. vtrum peccatū diſtinguat̉ ꝑ delictum⁊ cōmiſſūm. q. iij. in cor. ſolū. Circa peccatū omiſſionis ⁊ cōmiſſionis nota trīa.D maiorem tn̄ euidentiam. Ca. lxxiij.p̄dictorū circa peccatū omiſſionis ⁊ cō.A miſſionis. nota tria. ſcꝫ vnum ex ꝑte ordinis qd̓ fit prius. ſcd̓m ex parte grauedinis qd̓ fitmatus. terciū ex ꝑte tꝑis quo efficit̉ reus. Pri.mō ex ꝑte ordinis nota. d̓ peccatū ſit prius. vtrūomiſſio boni vel commiſſio mali. Rn̄deo ⁊ dico. ꝙprius eſt omiſſio boni qͣꝫ cōmiſſio mali. Cuius ra.tio eſt. qꝛ ſicut dicit ph̓us. In oꝑibꝰ virtutum ſūttria. ſcꝫ ſcire velle ⁊ immobiliter vel firmiter oꝑariVn̄ prius eſt ſcire qͣꝫ velle ⁊ vltimo oꝑari. gͦ huncordinem habent peccata que ſunt ꝯtra iſtos actꝰverbigrātia Ignorantia eſt contra primū actum.ſcꝫ qn̄ aliquis tenetur aliquid ſcire ⁊ non ſcit illudOmiſſio eſt contra ſecundum actum. qn̄ ſcꝫ tenet̉aliquis velle aliquid ⁊ non vult illud. Sꝫ ꝯmiſſioeſt contra tercium. ſcilicꝫ ip̄m operari. ſcꝫ qnͥ aliquis facit aliquid quod tenetur vel obligatur nonfacere. gͦ ignorantia eſt contraſcire. omiſſio cont̓velle facere. commiſſio eſt contra ipſuꝫ facere. Etidēo prior eſt omiſſio boni qͣꝫ commiſſio mali. Hecalexander ſcd̓a parte ſumme. de peccato conmiſſionis ⁊ omiſſionis. arti. xxij. Utrū omiſſio ſcilicꝫ boni ſit prior commiſſione mali ⁊ econuerſo. in cor.ſolutōnis. Seciūdo ex ꝑte grauedinis. notaquid ſit maius ⁊ grauius. Rndeo ⁊ dico. ꝙ conimniſio mali eſt grauius pecccatum qͣꝫ omiſſio boni.Re. ſupra abſtinentia. ca. iij. Vbi probatur ꝙ facere malum eſt grauius peccatum qͣꝫ omittere bonum. qͣdrupliciter in fine capituli. Et ſupͣ liberaria peccato. ca. iiij. Vbi probatur ꝙ peccatuꝫ trāſ.greſſionis eſt mauis vel grauius peccatum pecca.to omiſſionis triplici ratōe amedo capituli vſqꝫad finem. Tercio ex ꝑte temꝑis nota. quo tꝑequis efficitur reus. id eſt quo tempore peccatumomiſſionis alicui imputetur. Et quantum ad hocrn̄deo ⁊ dico. ꝙ omiſſio alcuiꝰ boni tūc ad culpāimputatur qn̄ homo nō facit quod debꝫ. ſcilicꝫ eotemꝑe quo debꝫ. Cuius rato eſt. qꝛ omiſſio oppo.nit̉ p̄cepto affirmatiuo. qd̓ licꝫ obliget ſemꝑ nontn̄ ad ſemꝑ. v̓bigr̄a. Nō em̄ obligat̉ hō ad hͦ ꝙ ſpinſiſtat ꝑntibꝰ honorādis. ſꝫ ſꝑ obligat̉ hō ut tem.pore debito parentes honorꝫ. tam diu durat actupeccatū omiſſionis qͣꝫdiudurat tempus ad qd̓ obligatur ꝑ preceptum affirmatiuū. quo temꝑe trāteunte tranſit actu ⁊ remanet reatu. et iterum redeunte tali tempore iteratur omiſſio. Qd̓ taliratōne oſtendo. Sicut ſe habꝫ actus virtutis ad pͥmiū. ita ſe habꝫ actus peccati ad penam. ſed tranſeunte actu virtutis adhuc remanet meritum pre.miij. gͦ ſimiliter tranſeunte actu peccati adhuc remanet reatus pene. Vbi nota ꝙ reatus pene nihil eſt aliud qͣꝫ obligatō ad penam. Vn̄ cum dicitꝙ peccatum tranſit actu ⁊ remanet reatū. ideꝫ eſtac ſi diceretur. ꝙ peccatuꝫ tranſit ſcd̓m ſuā eſſentiam ⁊ manet in ſuo effectū. ſcꝫ in obligatōnē ad penam. Hec bea. tho. ſcd̓o ſcripto ſen. diſt. xlij. artiij. Vtꝝ poſt actū pct̄i remaneat reatꝰ. argū. ꝯtͣ⁊ in cor. ſolū. Et in qͣſtionibꝰ diſpū. demalo. q. pͦar. vij. Vtrū in quolibꝫ peccato ſit aliquis actꝰ.inſolū. iiij. ⁊. xiiij. argū. Vbi ētiā nota ꝙ peccatūtranſire actu duobꝰ modis poteſt intelligi vel accipi. vno modo ꝑ ſolaniceſſatōnem actus. alio mōꝑ dimiſione reatꝰ. Primo modo poteſt peccatuꝫtranſire actū ꝑ ſolam ceſſatōnem actus. ⁊ tūc adhūc remanet reatus. Cuius ratō eſt. qꝛ cum reatus ſit obligatō ad penam tranſeunte actū pecca.ti adhuc remanet obligatō ad penam propt̓ peccatū. vt iuſticia inter peccantem ⁊ inter eū in quēpeccatur cōſeruet̉ ⁊ in hoc cōſiſtit reatus. Secūdo pct̄m dicit̉ tnͣſire nō ſolū ꝑ actus ceſſatōnom.ſꝫ ꝑ peccati ⁊ reatus peccati remiſſionem. Et ſic dico ꝙ ſi peccatū totaliter eſt remiſſum nullꝰ reatꝰomnino remanet. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ peccatū remitti nō eſt aliud qͣꝫ ip̄m pct̄m non imputari ad penavel ad culpā. Si vero peccatū nō totalit̓ eſt remiſū. qꝛ qn̄qꝫ remittit̉ quō ad debitū pene et̓ne et fitcōmutato in penā tꝑalem. tūc tranſeūte pct̄o hocmodo adhuc remanet reatꝰ ad pena tꝑaleꝫ. Hecdurandus ſcd̓o ſcripto ſen. diſ. xlij. ar. iij. ⁊ habꝫiſtā diſtinctōneꝫ a beato thoma. vtꝫ ſupͣ. ¶Vtꝝin quolibꝰ pct̄o ſit aliqͥs actus ⁊ quō in pct̄o omiſſionis non requiratur actꝰ. Capi. xliij.Ed forte q̄res. vtrū in quolibꝰ peccatoſit aliqͥs actꝰ. Rn̄deo ⁊ dico duobꝰ modis. ſcꝫ ſcd̓m qͦrundā opinioneꝫ. ⁊ ſcd̓mveritatem. Primo em̄ dixerūt qͥdā ꝙ in om̄ī pct̄ōeſt aliqͥs actꝰ vel interior ſcꝫ actꝰ volūtatis. vt v̓bigr̄a. ſic̄ cū aliqͥs dans elemoſinā peccat. qꝛ vulltnō dare. ecce actꝰ īterior volūtatis ſcꝫ velle nō deire. Vel etiā aliqͥs actꝰ exterior. ſiue actꝰ ille ſit exterior corꝑis ⁊ ſimul ſit cū omiſſione. puta cum felcit aliqͥd quo retrahit̉ ab actu debito. ſicut cū atiquis ludit ⁊ propter hoc dimittit ire ad eccleſiam